૫ ઓગસ્ટે RBI લેશે મહત્વનો નિર્ણય: શું સસ્તી થશે લોન કે EMI નું ભારણ રહેશે યથાવત?
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ની નાણાકીય નીતિ સમિતિ (MPC) ની મહત્વપૂર્ણ બેઠક ૩ થી ૫ ઓગસ્ટ દરમિયાન યોજાવા જઈ રહી છે. બેઠકના અંતે ૫ ઓગસ્ટે કેન્દ્રીય બેંક પોતાના નિર્ણયોની જાહેરાત કરશે. આ બેઠક પર દેશના કરોડો લોનધારકો, રોકાણકારો અને ઉદ્યોગ જગતની નજર ટકેલી છે.
સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું આ વખતે હોમ લોન અને ઓટો લોનના EMI સસ્તા થશે? જોકે, દેશ-વિદેશના અગ્રણી અર્થશાસ્ત્રીઓ અને બેંકિંગ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ અને મોંઘવારીના દબાણને જોતાં RBI આ વખતે રેપો રેટમાં કોઈ ફેરફાર કર્યા વગર તેને વર્તમાન સ્તરે યથાવત રાખે તેવી પ્રબળ શક્યતા છે.
કેમ વ્યાજદરો યથાવત રહેવાની છે પ્રબળ શક્યતા?
નિષ્ણાતોના મતે, હાલમાં અનેક એવા સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય પરિબળો છે જે રિઝર્વ બેંકને સાવચેતીભર્યું વલણ અપનાવવા મજબૂર કરી રહ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કચરા અર્થાત ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવ, પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક રાજકીય (Geopolitical) તણાવ અને ચોમાસાના અનિયમિત વ્યાપને કારણે આયાત ખર્ચ અને ખાદ્ય સામગ્રીના ભાવ વધવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.
આવી સ્થિતિમાં કેન્દ્રીય બેંક હાલ ઉતાવળમાં વ્યાજદરો ઘટાડીને જોખમ લેવા માગતી નથી અને ‘રાહ જુઓ અને પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરો’ (Wait and Watch) ની નીતિ અપનાવી શકે છે. સારો અને સમાન વરસાદ થશે તો જ ખાદ્ય ફુગાવો નિયંત્રણમાં આવશે.
મોંઘવારી પર સતત નજર: RBI નો સ્પષ્ટ સંકેત
આરબીઆઈના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ તાજેતરમાં વિવિધ કાર્યક્રમોમાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે દેશમાં મોંઘવારીને કાબૂમાં રાખવી અને ફુગાવાને લક્ષ્યાંકિત સ્તરે લાવવો એ કેન્દ્રીય બેંકની સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા છે. દેશમાં ચોમાસાની પ્રગતિ પર બેંક સતત વોચ રાખી રહી છે, કારણ કે કૃષિ ઉત્પાદન સીધી રીતે ખાદ્યપદાર્થોના દર નક્કી કરે છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, અર્થતંત્રને ગતિ આપવા અને ધિરાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે RBI એ આ અગાઉના ચરણોમાં રેપો રેટમાં કુલ ૧.૨૫ ટકાનો મોટો ઘટાડો કર્યો હતો. હવે નાણાકીય નીતિ સમિતિ એ જોવા માંગે છે કે આગાઉ કરાયેલા વ્યાજદર ઘટાડાની વાસ્તવિક અસર બેંકિંગ ક્ષેત્ર અને સામાન્ય ગ્રાહકો સુધી કેટલી પહોંચી છે.
શું ભવિષ્યમાં વ્યાજદરમાં વધારો થઈ શકે છે?
ઓગસ્ટની આ નીતિગત બેઠકમાં દરો સ્થિર રહેવાની પૂરી સંભાવના છે, પરંતુ કેટલાક આર્થિક વિશ્લેષકો ભવિષ્યને લઈને અલગ ચિત્ર રજૂ કરી રહ્યા છે. જો વૈશ્વિક કારણોસર આયાતી મોંઘવારી વધશે અને દેશમાં ફુગાવો લાંબા સમય સુધી ઊંચા સ્તરે રહેશે, તો નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ દરમિયાન RBI વ્યાજદરમાં ફરી વધારો કરવાનો વારો આવી શકે છે.
કેટલાક ગ્લોબલ બ્રોકરેજ હાઉસના અંદાજ મુજબ, આગામી નાણાકીય વર્ષમાં કેન્દ્રીય બેંક દરોમાં એકથી બે વાર નજીવો વધારો કરી શકે છે. જોકે આ બધું જ આવનારા મહિનાઓમાં મોંઘવારી અને આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટના વલણ પર નિર્ભર રહેશે.
GDP વૃદ્ધિદર અને લિક્વિડિટી અંગે શું અપેક્ષા છે?
દરો ઉપરાંત, આ બેઠકમાં દેશના સકળ ઘરગથ્થુ ઉત્પાદન (GDP) ના વૃદ્ધિદર અને ફુગાવાના દરોના અંદાજની પણ સમીક્ષા કરવામાં આવશે. દેશમાં મજબૂત સ્થાનિક માંગ અને વપરાશને કારણે GDP ગ્રોથનો અંદાજ સકારાત્મક રહેવાની આશા છે, પરંતુ વૈશ્વિક મંદીના વાદળો આ વૃદ્ધિને મર્યાદિત કરી શકે છે.
બેંકિંગ સિસ્ટમમાં રોકડની ઉપલબ્ધતા (Liquidity) અંગે પણ કોઈ આકરા ફેરફારની આશંકા નથી. જરૂરિયાત મુજબ RBI ઓપન માર્કેટ ઓપરેશન્સ (OMO) કે રેપો ઓક્શન જેવા પરંપરાગત સાધનો વડે લિક્વિડિટી બેલેન્સ રાખશે.
એકંદરે, ૫ ઓગસ્ટે આવનારી પોલિસી જાહેરાતમાં દર ઘટાડાની આશા રાખીને બેઠેલા હોમ અને ઓટો લોનધારકોને હાલ તુરંત EMI માં મોટો ઘટાડો મળવાની શક્યતા ઓછી છે, પરંતુ દરો સ્થિર રહેવાથી નવી મોંઘી લોનનું ભારણ પણ નહીં વધે.
