ખુશખબર કે આંચકો? RBI ની બેઠક પહેલાં સામે આવ્યો મોટો સંકેત, મોંઘવારી વચ્ચે લેવાશે આ નિર્ણય!
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) આગામી ઓક્ટોબર અને ડિસેમ્બર મહિનામાં યોજાનારી મોનેટરી પોલિસી રિવ્યુ (નાણાકીય નીતિ સમીક્ષા) બેઠકોમાં વ્યાજદરમાં તબક્કાવાર ૦.૨૫-૦.૨૫ ટકાનો વધારો કરી શકે છે. નાણાકીય નિષ્ણાતો અને વૈશ્વિક બ્રોકરેજ હાઉસનું માનવું છે કે, છૂટક ફુગાવો (રિટેલ ઇન્ફ્લેશન) સતત વધવાની અને ઊંચા સ્તરે ટકી રહેવાની શક્યતાઓને જોતાં મધ્યસ્થ બેંક વ્યાજદરમાં આ વધારો કરવા માટે મજબૂર બની શકે છે. પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા રાજકીય અને લશ્કરી તનાવ વચ્ચે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ફરી એકવાર પ્રતિ બેરલ ૧૦૦ ડૉલરને પાર પહોંચી ગયા છે. આ સાથે અલ નીનોની અસરો વધુ તીવ્ર બનવાની ચિંતા અને દેશમાં મજબૂત આર્થિક વૃદ્ધિને કારણે આરબીઆઈ વ્યાજદરો વધારવા પ્રોત્સાહિત થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત, યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા પણ વ્યાજદરમાં વધારો કરવાની નીતિ અપનાવવામાં આવી રહી છે, જેના કારણે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વ્યાજદરનો તફાવત ઘટી રહ્યો છે. મૂડીનો પ્રવાહ જાળવી રાખવા માટે આરબીઆઈ માટે પણ વ્યાજદરોમાં વધારો કરવો જરૂરી બની શકે છે. તાજેતરમાં જાહેર થયેલા આંકડા અનુસાર, ઓગસ્ટ મહિનામાં ઉપભોક્તા મૂલ્ય સૂચકાંક (CPI) પર આધારિત છૂટક મોંઘવારી વધીને ૪.૮૨ ટકા થઈ ગઈ છે, જે જુલાઈમાં ૪.૪૫ ટકા હતી. મોંઘવારીના આ વધતા દરને કારણે સેન્ટ્રલ બેંક પર દબાણ વધી રહ્યું છે.
ડૉયચે બેંક અને એસબીઆઈના અર્થશાસ્ત્રીઓનું શું કહેવું છે?
જર્મનીની પ્રખ્યાત બ્રોકરેજ કંપની ‘ડૉયચે બેંક’ના વિશ્લેષકોએ પોતાના રિપોર્ટમાં જણાવ્યું છે કે, કાચા તેલની કિંમતો ૧૦૦ ડૉલરની ઉપર પહોંચી જતાં આરબીઆઈ માટે વ્યાજદરમાં વધારો કરવાનો સમય પાકી ગયો છે. અગાઉ આ બ્રોકરેજ હાઉસે ડિસેમ્બર મહિનાથી દરો વધવાની ધારણા વ્યક્ત કરી હતી, પરંતુ ઓગસ્ટની પોલિસી બેઠકની વિગતો, મોંઘવારીનો દર અને અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વના વલણને ધ્યાનમાં રાખીને તેમણે આ અંદાજ ઓક્ટોબર મહિના માટે ખસેડી દીધો છે.
દેશની સૌથી મોટી જાહેર ક્ષેત્રની બેંક, સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) ના અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, છૂટક મોંઘવારી ૬.૫ ટકાના સ્તરને વટાવી શકે છે અને ૨૦૨૭ ની શરૂઆતમાં ઘટીને ૬ ટકાથી નીચે આવી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ઓક્ટોબર અને ડિસેમ્બરની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) ની બેઠકોમાં રેપો રેટમાં ૦.૨૫-૦.૨૫ ટકાનો વધારો કરવો અને ત્યારબાદ સ્થિરતા જાળવવી એ વ્યાજબી નિર્ણય ગણાશે.
એચએસબીસીનું સમર્થન અને ભવિષ્યની વ્યાજદર ચક્રની ગણતરી
વૈશ્વિક બ્રોકરેજ એજન્સી HSBC એ પણ ઓક્ટોબર અને ડિસેમ્બરમાં આરબીઆઈ દ્વારા બે વાર વ્યાજદરમાં વધારો કરવામાં આવે તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા વ્યક્ત કરી છે. એચએસબીસીનું માનવું છે કે દેશમાં મોંઘવારીનો દર સતત નવ મહિના સુધી ૫ ટકાથી ઉપર રહી શકે છે, જે રિઝર્વ બેંક માટે ચિંતાનો વિષય છે.
ડૉયચે બેંકના અંદાજ મુજબ, રિઝર્વ બેંક ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ માં દરો વધારવામાં થોડો વિરામ લેશે અને ત્યારબાદ એપ્રિલ તથા જૂન ૨૦૨૭ ની સમીક્ષાઓમાં ફરી વ્યાજદર વધારી શકે છે. આ ગણતરી મુજબ, ઓક્ટોબરથી શરૂ થનારા વર્તમાન વ્યાજદર વધારાના ચક્રમાં એકંદરે ૧ ટકા સુધીનો વધારો થઈ શકે છે. નોંધનીય છે કે, આરબીઆઈએ છેલ્લા એક વર્ષથી વધુ સમયથી નીતિગત વ્યાજદરમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી. બેંકોને અલ્પકાલીન ધિરાણ આપવા માટેનો હાલનો ‘રેપો રેટ’ ૫.૨૫ ટકા છે, જેના આધારે જ બેંકો ગ્રાહકોના લોન અને ડિપોઝિટના વ્યાજદર નક્કી કરે છે.
અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વનું વલણ અને એશિયાઈ બેંકો પર અસર
ડૉયચે બેંકના જણાવ્યા મુજબ, યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ પણ સપ્ટેમ્બર, ડિસેમ્બર અને માર્ચના અંતમાં યોજાનારી બેઠકોમાં કી વ્યાજદરમાં ૦.૨૫-૦.૨૫ ટકાનો વધારો કરી શકે છે. વૈશ્વિક નાણાકીય બજારોમાં સ્થિરતા જાળવવા અને વિદેશી રોકાણકારોને આકર્ષવા માટે બે દેશો વચ્ચેના વ્યાજદરનો તફાવત જાળવવો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. આ જ કારણસર એશિયાની કેટલીક મધ્યસ્થ બેંકોએ અગાઉથી જ પોતાના વ્યાજદરોમાં વધારો કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે.
હવે આરબીઆઈ સામે મુખ્ય પડકાર માત્ર સપ્લાય ચેઇનને કારણે વધતી મોંઘવારીને રોકવાનો નથી, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે નાણાકીય નીતિઓ કડક થઈ રહી હોય તેવા માહોલમાં વાસ્તવિક વ્યાજદરની વિશ્વસનીયતા ફરી સ્થાપિત કરવાનો છે. બજારમાં રોકડ પ્રવાહ ઓછો કરવા માટે સરકારી જામીનગીરીઓની ખરીદી (ઓપન માર્કેટ ઓપરેશન્સ) બાદ રિઝર્વ બેંકનું આગામી પગલું વ્યાજદરોમાં વધારો કરવાનું જ હોઈ શકે છે.
