શું તમે પણ કમિશન માટે બીજાના પૈસા તમારા ખાતામાં મંગાવો છો? સાવધાન, તમે બની શકો છો ‘મની મ્યુલ’
આજના ડિજિટલ અને ઓનલાઈન બેંકિંગના યુગમાં જેટલી સુવિધાઓ વધી છે, તેની સામે સાયબર ગુનાઓનું જોખમ પણ એટલું જ વધ્યું છે. સોશિયલ મીડિયા અને મેસેજિંગ એપ્સ પર આજકાલ ઘરે બેઠા સરળતાથી કમાણી કરવાની લલચામણી ઓફરોનો પૂર આવ્યો છે. આ ઓફરોના ઓઠા હેઠળ સાયબર માફિયાઓ નિર્દોષ લોકોને પોતાના શિકાર બનાવી રહ્યા છે. થોડાક રૂપિયાના કમિશનની લાલચમાં અથવા અજાણતામાં પોતાનું બેંક ખાતું અન્ય વ્યક્તિને વાપરવા આપવું કે ભાડે આપવું એ તમને સીધા જેલના સળિયા પાછળ ધકેલી શકે છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ આ બાબતે દેશભરના નાગરિકો માટે એક અત્યંત ગંભીર ચેતવણી અને એલર્ટ જારી કર્યું છે.
વર્તમાન સમયમાં સાયબર ગુનેગારો પોલીસ અને તપાસ એજન્સીઓની નજરમાંથી બચવા માટે સામાન્ય અને ભોળા નાગરિકોના બેંક ખાતાનો ઢાલ તરીકે ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. આ પ્રકારની ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિને નાણાકીય જગતમાં “મની મ્યુલ” (Money Mule) અથવા ગેરકાયદેસર નાણાં વાહક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ગુનેગારોના નાણાં પોતાના ખાતામાં સ્વીકારે છે અને તેને અન્ય જગ્યાએ ટ્રાન્સફર કરે છે, ત્યારે તે અજાણતા જ મની લોન્ડરિંગના મોટા નેટવર્કનો હિસ્સો બની જાય છે.
કૌભાંડીઓની જાળ અને મોડસ ઓપરેન્ડી
આ આખું કૌભાંડ ખૂબ જ આકર્ષક સ્કીમોથી શરૂ થાય છે. છેતરપિંડી કરનારાઓ સોશિયલ મીડિયા પર જાહેરાતો આપે છે કે તેમને પાર્ટ-ટાઇમ કામ માટે ખાતાની જરૂર છે. માત્ર થોડા દિવસો માટે તમારું બેંક એકાઉન્ટ વાપરવા આપવાના બદલામાં દર મહિને હજારો રૂપિયાના કમિશનની લાલચ આપવામાં આવે છે. ખાસ કરીને પોકેટ મનીની શોધમાં ભટકતા વિદ્યાર્થીઓ, ગૃહિણીઓ અને બેરોજગાર યુવાનો આ જાળમાં સરળતાથી ફસાઈ જાય છે. તેઓ વિચારે છે કે માત્ર કોઈના પૈસા પોતાના ખાતામાં મંગાવીને આગળ મોકલવામાં કોઈ ગુનો નથી. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે આ નાણાં સાયબર ફ્રોડ, ડ્રગ્સની હેરાફેરી કે રાષ્ટ્ર વિરોધી પ્રવૃત્તિઓમાંથી મેળવેલા કાળા નાણાં હોય છે.
RBI ના કડક નિયમો અને કાયદાકીય જોગવાઈઓ
બેંકિંગ નિયમો અનુસાર, કોઈપણ નાગરિકનું બેંક ખાતું એ તેની સંપૂર્ણપણે વ્યક્તિગત મિલકત અને કાનૂની જવાબદારી છે. કાયદાની સરળ વ્યાખ્યા છે: “તમારું બેંક ખાતું = તમારા જ નાણાં અને વ્યવહારો.” આનો અર્થ એ થાય કે તમારા ખાતામાંથી થતા એક-એક રૂપિયાના ટ્રાન્ઝેક્શન માટે માત્ર અને માત્ર તમે જ જવાબદાર ઠરો છો.
જ્યારે કોઈ ઓનલાઈન ફ્રોડની ફરિયાદ થાય છે અને સાયબર સેલ તેની તપાસ શરૂ કરે છે, ત્યારે ટ્રેકિંગ સિસ્ટમમાં જેનું બેંક ખાતું દેખાય છે, પોલીસ સૌથી પહેલા તે ખાતાધારકની જ ધરપકડ કરે છે. કાનૂની રીતે તમે તપાસ એજન્સીઓ સમક્ષ એવો બચાવ બિલકુલ ન કરી શકો કે તમને આ નાણાંના સ્ત્રોત કે તેના માલિક વિશે કોઈ જાણકારી નહોતી. બીજાના નાણાકીય વ્યવહારો માટે તમારું એકાઉન્ટ એક્સેસ કરવા દેવું એ જ્ઞાત કે અજ્ઞાત રીતે ગુનામાં સહભાગી થવા બરાબર છે, જેમાં ભારે દંડ અને વર્ષોની જેલની સજાની જોગવાઈ છે.
સલામત રહેવા માટે ડૉક્ટર્સ અને બેંકિંગ નિષ્ણાતોની ખાસ સલાહ
ડિજિટલ ક્રાઈમના આ દોરમાં સુરક્ષિત રહેવા માટે દરેક ખાતાધારકે નીચે મુજબની સાવચેતીઓ રાખવી અતિ આવશ્યક છે:
-
કોઈપણ અજાણી વ્યક્તિ, સોશિયલ મીડિયાના મિત્ર કે કહેવાતી ઓનલાઈન કંપનીઓના કહેવા પર ક્યારેય પોતાના ખાતામાં નાણાંની લેવડદેવડ ન કરવી.
-
તમારા ઇન્ટરનેટ બેંકિંગના યુઝરનેમ, લોગિન પાસવર્ડ, ટ્રાન્ઝેક્શન પાસવર્ડ, એટીએમ પિન (ATM PIN) કે મોબાઈલ પર આવતા ઓટીપી (OTP) ને ભૂલથી પણ કોઈની સાથે શેર ન કરો.
-
જો કોઈ વ્યક્તિ તમારા ખાતાના બદલામાં કમિશન ઓફર કરે, તો તાત્કાલિક તેની માહિતી સ્થાનિક પોલીસ અથવા સાયબર ક્રાઈમ પોર્ટલ પર આપો.
ડિજિટલ જમાનામાં તમારા બેંકિંગ ક્રેડેન્શિયલ્સ એ તમારી આર્થિક સુરક્ષાની ચાવીઓ છે; તેને કોઈના હાથમાં સોંપવી એ પોતાના પગ પર કુહાડી મારવા સમાન છે.
