344 મીટર લાંબુ જહાજ! ચીનનું આ નવું મિશન ગ્લોબલ એનર્જી માર્કેટને કેવી રીતે બદલી નાખશે?
આજના આધુનિક યુગમાં ઊર્જા (Energy) એ કોઈપણ દેશની અર્થવ્યવસ્થાનું એન્જિન છે. તાજેતરના સમયમાં પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષોએ સમગ્ર વિશ્વને શીખવ્યું છે કે તેલ અને ગેસની સપ્લાય ચેઇનમાં આવતા અવરોધો કેટલા ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે. ઘણા દેશોએ આ સંકટમાંથી બોધપાઠ લઈને પોતાના સ્તરે વૈકલ્પિક ઇંધણ અને સપ્લાયની સુરક્ષા માટે તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે. આ વૈશ્વિક ઊર્જા રમતમાં, ચીન એક એવી ચાલ ચાલી રહ્યું છે જે તેને આવનારા દાયકાઓ સુધી ઊર્જાના ક્ષેત્રમાં અજેય બનાવી શકે છે. ચીન દુનિયાનું સૌથી મોટું LNG (લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ) કેરિયર જહાજ બનાવીને ગ્લોબલ એનર્જી માર્કેટમાં પોતાની તાકાતને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જઈ રહ્યું છે.
ચીનનો આ ‘સી-જાયન્ટ’ (Sea-Giant) કેટલો વિશાળ છે?
ચીન દ્વારા નિર્મિત આ નવું જહાજ ‘ક્યુસી-મેક્સ’ (QC-Max) શ્રેણીનું પહેલું વિશાળકાય પોત છે. તેના કદની વાત કરીએ તો તે સામાન્ય જહાજોની સરખામણીમાં અનેકગણું મોટું છે. આ જહાજની લંબાઈ 344 મીટર (લગભગ 1,129 ફૂટ) છે, જ્યારે તેની પહોળાઈ 53.6 મીટર અને ઊંડાઈ 12 મીટર છે.
પરંપરાગત રીતે, દુનિયામાં વપરાતા આધુનિક LNG જહાજોની ક્ષમતા સામાન્ય રીતે 1,70,000 થી 1,74,000 ક્યુબિક મીટર જેટલી હોય છે. પરંતુ ચીનનું આ નવું જહાજ 2,71,000 ક્યુબિક મીટર LNG સંગ્રહવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, આ જહાજ હાલના આધુનિક ગેસ કેરિયર્સ કરતા લગભગ 57 ટકા વધુ LNG એક સાથે લઈને સમુદ્રમાં મુસાફરી કરી શકશે. આટલી વિશાળ ક્ષમતા તેને વૈશ્વિક સ્તરે અજોડ બનાવે છે.
અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી અને સુરક્ષા
માત્ર કદમાં જ નહીં, પરંતુ ટેકનોલોજીની દ્રષ્ટિએ પણ આ જહાજ અદભૂત છે. ગ્લોબલ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, આ જહાજમાં ‘NO96 Super+ મેમ્બ્રેન કન્ટેનમેન્ટ સિસ્ટમ’નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આ સિસ્ટમ અત્યંત આધુનિક છે, જે લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસને સુરક્ષિત રીતે સંગ્રહિત કરવામાં મદદ કરે છે. તેની ખાસિયત એ છે કે તે ગેસના રિસાવને રોકવા માટે અતિ-સુરક્ષિત છે અને ઊર્જાના વ્યયને ઘટાડે છે. ગેસ જેવા જ્વલનશીલ અને કિંમતી પદાર્થને લાંબા અંતર સુધી સુરક્ષિત રાખવા માટે આ ટેકનોલોજી ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે.
સમુદ્રમાં વધશે ચીનનું વર્ચસ્વ
વર્ષો સુધી LNG જહાજોના નિર્માણ પર દક્ષિણ કોરિયા અને કેટલીક પશ્ચિમી કંપનીઓનો એકહથ્થુ અધિકાર રહ્યો છે. જોકે, ચીને પોતાની ટેકનિકલ ક્ષમતા અને મેન્યુફેક્ચરિંગ તાકાતથી આ મોનોપોલીને તોડી નાખી છે. આજે વૈશ્વિક LNG કેરિયર માર્કેટમાં ચીનનો હિસ્સો 30 ટકાથી પણ વધી ગયો છે, જે તેના વધતા પ્રભુત્વને દર્શાવે છે.
પશ્ચિમ એશિયાના સંઘર્ષો અને ઈરાન દ્વારા ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ બંધ થવાની ધમકીઓ જેવા ઘટનાક્રમે દુનિયાને ચેતવણી આપી છે કે ઊર્જા સપ્લાય ગમે ત્યારે ખોરવાઈ શકે છે. આવા સમયે, ચીનનું આ જહાજ એક જ ફેરામાં 2.71 લાખ ક્યુબિક મીટર ગેસ લાવવા માટે સક્ષમ હશે. આનાથી ચીનને બે મોટો ફાયદો થશે:
-
માલ પરિવહન (Freight) ના ખર્ચમાં જંગી ઘટાડો થશે.
-
ચીન પોતાના ડોમેસ્ટિક સ્ટોકને મજબૂતી આપી શકશે જેથી કોઈપણ વૈશ્વિક કટોકટીમાં તે લાંબા સમય સુધી ટકી શકે.
વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન પર અસર
આ જહાજ કેવળ એક મશીન નથી, પરંતુ તે ચીનના શિપબિલ્ડિંગ ઉદ્યોગ માટે એક નવા યુગની શરૂઆત છે. 2028 થી 2030 દરમિયાન જ્યારે આ જહાજ સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત થશે, ત્યારે તે ગ્લોબલ ગેસ સપ્લાય ચેઇનને નવી ગતિ અને સુરક્ષા આપશે. ચીનનું લક્ષ્ય સ્પષ્ટ છે: ઊર્જાની સુરક્ષા માટે અન્ય દેશો પર નિર્ભર રહેવાને બદલે પોતાની સપ્લાય લાઇન્સને એટલી મજબૂત બનાવી દેવી કે જેથી દુનિયાના કોઈ પણ ખૂણે સંઘર્ષ થાય, તો પણ ચીનની અર્થવ્યવસ્થાને આંચકો ન લાગે.
