૨૯ ની ઉંમરે જ રીટાયરમેન્ટ પ્લાનિંગ? જેન-ઝી ના આ નવા ટ્રેન્ડે બધાને ચોંકાવ્યા!
આજના યુવાનોમાં નિવૃત્તિ (રીટાયરમેન્ટ) ને લઈને એક મોટો વૈચારિક બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે. પહેલાના સમયમાં લોકો ૫૦ કે ૫૫ વર્ષની ઉંમરે પહોંચ્યા પછી નિવૃત્તિ વિશે વિચારતા હતા, પરંતુ આજની નવી પેઢી એટલે કે ‘જેન-ઝી’ (Gen-Z) ૨૯ વર્ષની નાની ઉંમરથી જ નિવૃત્તિ માટે રોકાણ શરૂ કરી રહી છે.
જોકે, વહેલી નિવૃત્તિ મેળવવાની ઈચ્છા અને તેના માટે જરૂરી ભંડોળ (કોર્પસ) વચ્ચે હજુ પણ એક મોટો તફાવત જોવા મળી રહ્યો છે. ‘એક્સિસ મેક્સ લાઈફ’ના તાજેતરના IRIS 6.0 રિપોર્ટ અનુસાર, ૭૦% શહેરી ભારતીયો જો તેમની નાણાકીય જરૂરિયાતો પૂરી થઈ જાય તો નિર્ધારિત ઉંમર પહેલાં કામમાંથી નિવૃત્તિ લેવા માંગે છે. તેમાંથી અડધા લોકો ૫૦ વર્ષની ઉંમર પહેલાં FIRE (ફાઇનાન્શિયલ ઇન્ડિપેન્ડન્સ એન્ડ રીટાયર અર્લી) પ્રાપ્ત કરવા ઈચ્છે છે. આ રિપોર્ટમાં અર્લી રીટાયરમેન્ટ પ્લાનિંગને લઈને અનેક રસપ્રદ તથ્યો સામે આવ્યા છે.
જુલાઈ-ઑગસ્ટ ૨૦૨૬ નો સર્વે: પ્લાનિંગ વહેલું, પણ અમલ મોડો
આ રિપોર્ટ તૈયાર કરવા માટે જુલાઈ અને ઑગસ્ટ ૨૦૨૬ દરમિયાન દેશના ૪૦ પ્રમુખ શહેરોના ૪,૧૩૪ કમાતા પરિવારો (૨૫ થી ૬૫ વર્ષની વયજૂથ) નો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો હતો.
સર્વે દર્શાવે છે કે દર બેમાંથી એક શહેરી ભારતીય એવું માને છે કે પ્રથમ પગાર (સેલરી) મળતાની સાથે જ રીટાયરમેન્ટનું પ્લાનિંગ શરૂ કરી દેવું જોઈએ. પરંતુ વાસ્તવિકતા અલગ છે. ૬૧% લોકોને એ વાતનો ખ્યાલ છે કે તેમને નિવૃત્તિ બાદ કેટલા પૈસાની જરૂર પડશે, તેમ છતાં માત્ર ૧૧% લોકોને જ એ વાતનો ભરોસો છે કે તેમની પાસે આજીવન ચાલે તેટલું પૂરતું ફંડ ઉપલબ્ધ હશે. વધતી મોંઘવારી, દૈનિક ખર્ચ અને નિવૃત્તિ પછીના લાંબા જીવનકાળને કારણે યોગ્ય ભંડોળ ભેગું કરવું એ આજે મોટો પડકાર બની ગયો છે.
કઈ પેઢી ક્યારે શરૂ કરે છે રોકાણ?
સામાન્ય રીતે લોકો માને છે કે ૩૧ વર્ષની ઉંમરે રીટાયરમેન્ટ સેવિંગ્સ વિશે વિચારવાનું શરૂ કરી દેવું જોઈએ.
જેન-ઝી (Gen-Z): આ પેઢીમાં વિચારવાની સરેરાશ ઉંમર ૨૯ વર્ષ છે.
મિલેનિયલ્સ (Millennials): વિચારવાની સરેરાશ ઉંમર ૩૧ વર્ષ છે.
જેન X+ (Gen X+): આ પેઢીમાં વિચારવાની સરેરાશ ઉંમર ૩૪ વર્ષ છે.
આ સકારાત્મક વિચારસરણી રોકાણમાં પણ દેખાઈ રહી છે. ૬૨% જેન-ઝી એ નિવૃત્તિ માટે રોકાણ શરૂ કરી દીધું છે. જ્યારે મિલેનિયલ્સમાં આ આંકડો ૭૦% અને જેન X+ માં ૭૫% છે. એટલે કે નવી પેઢી નાની ઉંમરે પ્લાનિંગ તો શરૂ કરી રહી છે, પરંતુ મોટી ઉંમરની સરખામણીએ હજુ પણ રોકાણ કરનારા જેન-ઝી નો આંકડો થોડો ઓછો છે.
અંક ખબર છે, પણ ફંડ એકઠું નથી થયું!
નિવૃત્તિ માટે કેટલું ફંડ જોઈએ તે જાણવું અને એટલા પૈસા ખરેખર ભેગા કરવા એ બંને અલગ બાબતો છે. ૬૧% લોકોને ખબર છે કે પોતાની વર્તમાન લાઈફસ્ટાઈલ જાળવી રાખવા માટે કેટલું ભંડોળ જોઈશે. પરંતુ માત્ર ૧૧% લોકોને જ ખાતરી છે કે તેમનું જમા ફંડ આજીવન ચાલશે.
સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે ૩૯% લોકોને લાગે છે કે તેમનું ફંડ નિવૃત્તિ પછી પાંચ વર્ષ પણ ચાલશે નહીં. એટલે કે સભાનતા હોવા છતાં નાણાકીય આયોજનમાં મોટો ગેપ છે. આના માટે માત્ર વિચારવું પૂરતું નથી, પરંતુ નિયમિત અને શિસ્તબદ્ધ રોકાણ કરવું અનિવાર્ય છે.
હવે ‘૧ કરોડ રૂપિયા’ પણ પૂરતા નથી લાગતા!
મોંઘવારીના કારણે લોકોનો દ્રષ્ટિકોણ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યો છે. નિવૃત્તિ પછી શાંતિથી જીવન વિતાવવા માટે ₹૧ કરોડ કે તેથી ઓછી રકમને પૂરતી માનતા લોકોનો હિસ્સો ૨૦૨૫ માં ૭૭% હતો, જે ૨૦૨૬ માં ઘટીને ૭૦% થઈ ગયો છે.
એટલે કે હવે ઔદ્યોગિક અને શહેરી વિસ્તારોમાં વધુ લોકો માની રહ્યા છે કે નિવૃત્તિ માટે ₹૧ કરોડથી વધુનું ફંડ જોઈશે. વર્ષે ₹૧૫ લાખથી વધુ કમાતા પરિવારોમાં માત્ર ૫૧% લોકો જ ₹૧ કરોડને પૂરતા માને છે. જ્યારે જેન X+ ના ૯૧% લોકોને અફસોસ છે કે તેમણે નાની ઉંમરે નિવૃત્તિ માટે રોકાણ શરૂ ન કર્યું અને ૮૨% ને લાગે છે કે સ્ટેબલ ઈન્કમ માટે તેમણે ભવિષ્યમાં પણ કામ કરવું પડી શકે છે.
એક્સિસ મેક્સ લાઈફના એમડી અને સીઈઓ સુમિત મદાનના જણાવ્યા મુજબ, નિવૃત્તિનો અર્થ માત્ર નોકરી છોડવી નથી, પરંતુ એવી નાણાકીય આઝાદી મેળવવી છે કે આગળ કામ કરવું એ તમારી મજબૂરી નહીં પણ તમારી પસંદગી બની જાય.
માત્ર પૈસા નહીં, હેલ્થ અને ફેમિલી પણ મહત્વના
નિવૃત્તિના પ્લાનિંગમાં માત્ર નાણાં જ નહીં, પરંતુ આરોગ્યને પણ મોટો અગ્રતાક્રમ આપવામાં આવી રહ્યો છે. ૭૫% લોકોને આશા છે કે તેઓ નિવૃત્તિ પછી હેલ્ધી અને ફિટ રહેશે, જ્યારે ૫૨% લોકો પાસે હેલ્થ ઈન્સ્યોરન્સ કવરેજ છે. ૪૪% લોકો રોજિંદી કસરત કરે છે અને ૨૧% લોકો ફિટનેસ ટ્રેકિંગ ડિવાઈસનો ઉપયોગ કરે છે.
આ ઉપરાંત, ૮૭% લોકો નિવૃત્તિ પછી પોતાના બાળકો સાથે રહેવાની અપેક્ષા રાખે છે. જોકે, પરિવાર અને સમાજ તરફથી નાણાકીય કે નૈતિક સપોર્ટ મળવાનો ભરોસો ૮૭% થી ઘટીને ૮૪% થયો છે, જે દર્શાવે છે કે આજના યુવાનો આત્મનિર્ભરતા પર વધુ ભાર મૂકી રહ્યા છે.
