બે દિવસની રજા પછી ખૂલતા બજારે સોનું ગગડ્યું; કિંમતી ધાતુઓમાં અચાનક કેમ આવ્યું આ મોટું વેચાણ?
વૈશ્વિક બજારમાં ચાલી રહેલી ભારે અસ્થિરતા અને યુએસ ડોલરની મજબૂતાઈ વચ્ચે કિંમતી ધાતુઓના બજારમાંથી સોના-ચાંદીના પ્રેમીઓ માટે રાહતના મોટા સમાચાર આવ્યા છે. લાંબા સમયની તેજી બાદ આજે અઠવાડિયાના પ્રથમ ટ્રેડિંગ દિવસે સોના અને ચાંદીના ભાવમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) થી લઈને સ્થાનિક સરાફા બજાર સુધી કિંમતો ગગડી ગઈ છે, જેના કારણે લગ્નસરાની ખરીદી કરનારા ગ્રાહકોમાં ખુશીનો માહોલ છે.
આજે સોમવારે સવારે બજાર ખુલતાની સાથે જ મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) પર ૨૪ કેરેટ સોનાનો વાયદા ભાવ ૧.૩૯ ટકા એટલે કે અંદાજે ૨,૦૭૦ રૂપિયા ઘટીને ૧,૪૭,૨૩૯ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ પર ટ્રેડ કરતો જોવા મળ્યો હતો, જે અગાઉના સત્રમાં ૧,૪૯,૩૦૯ રૂપિયા હતો. ઈન્ડિયન બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશન (IBJA) ના સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, સવારના સમયે ૨૪ કેરેટ સોનાની કિંમત ૧,૪૪,૯૭૦ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ નોંધાઈ છે. જો કે, ઓલ ઈન્ડિયા સરાફા એસોસિએશનના જણાવ્યા મુજબ, તમામ સ્થાનિક કરવેરા (ટેક્સ) સહિત ૨૪ કેરેટ સોનાનો અંતિમ બજાર ભાવ ૧,૫૦,૬૦૦ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ આસપાસ ચાલી રહ્યો છે, જે અગાઉના દિવસોની સરખામણીએ નોંધપાત્ર ઓછો છે.
વિવિધ કેરેટ અને શુદ્ધતા અનુસાર સોનાના ભાવ
સ્થાનિક બજારમાં વિવિધ જ્વેલરી માટે અલગ-અલગ શુદ્ધતાના સોનાનો ઉપયોગ થાય છે. આજના ટ્રેડિંગ સેશનમાં ૨૩ કેરેટ સોનાનો ભાવ ૧,૪૪,૩૯૦ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ ગ્રામની આસપાસ છે. જ્યારે ઘરેણાં બનાવવા માટે સૌથી વધુ લોકપ્રિય એવા ૨૨ કેરેટ સોનાનો ભાવ બજારમાં ૧,૩૨,૭૯૩ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ પર પહોંચી ગયો છે. સામાન્ય રીતે બજેટ ફ્રેન્ડલી જ્વેલરી માટે વપરાતા ૧૮ કેરેટ સોનાની કિંમત હાલમાં ૧,૦૮,૭૨૮ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ છે, જ્યારે ૧૪ કેરેટ સોનાનો ભાવ ૮૪,૮૦૮ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ પર આવી ગયો છે.
બુલિયન માર્કેટના રિટેલ દરો પર નજર કરીએ તો, દેશમાં ૨૪ કેરેટ સોનાનો પ્રતિ તોલા (૧૧.૬૬ ગ્રામ) નો ભાવ આશરે ૧,૭૨,૧૦૦ રૂપિયા અને ૨૨ કેરેટ માટે પ્રતિ તોલા ભાવ ૧,૫૭,૭૫૮ રૂપિયા જોવા મળી રહ્યો છે.
દેશના મુખ્ય શહેરોમાં સોનાની સ્થિતિ
ભારતના અલગ-અલગ શહેરોમાં સ્થાનિક કર અને પરિવહન ખર્ચના કારણે સોનાના ભાવમાં થોડો તફાવત જોવા મળે છે. દેશની રાજધાની દિલ્હી અને લખનૌ, કાનપુર, જયપુર જેવા ઉત્તર ભારતના શહેરોમાં આજે ૨૪ કેરેટ સોનાનો ભાવ ૧,૪૬,૨૩૦ રૂપિયા અને ૨૨ કેરેટનો ભાવ ૧,૩૪,૦૫૦ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ છે. દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈ તેમજ કોલકાતા, પુણે અને બેંગ્લોરમાં ૨૪ કેરેટ સોનું ૧,૪૬,૦૮૦ રૂપિયા અને ૨૨ કેરેટ સોનું ૧,૩૩,૯૦૦ રૂપિયાના સ્તરે ઉપલબ્ધ છે. ગુજરાતના અમદાવાદ અને વડોદરા શહેરમાં ૨૪ કેરેટ સોનાનો ભાવ ૧,૪૬,૧૩૦ રૂપિયા અને ૨૨ કેરેટનો ભાવ ૧,૩૩,૯૫૦ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. દક્ષિણ ભારતના ચેન્નાઈમાં સોનાના ભાવ થોડા ઊંચા એટલે કે ૨૪ કેરેટ માટે ૧,૪૮,૩૭૦ રૂપિયા જોવા મળ્યા છે.
ચાંદીના ભાવમાં પણ મોટું પતન
સોનાની જેમ જ ચાંદીના રોકાણકારોને પણ આજે મોટો આંચકો લાગ્યો છે. દિલ્હી સરાફા બજારમાં ચાંદીનો ભાવ એક જ દિવસમાં ૮,૦૪૦ રૂપિયા તૂટીને ૨,૪૦,૭૦ રૂપિયા પ્રતિ કિલો પર આવી ગયો છે, જે છેલ્લા બે મહિનાનો સૌથી નીચો સ્તર છે. MCX પર પણ જુલાઈ વાયદાની ચાંદી લગભગ ૪ ટકા ઘટીને ૨,૨૮,૮૦૬ રૂપિયા પ્રતિ કિલો થઈ ગઈ હતી. ગુડરિટર્ન્સ અનુસાર કેટલીક જગ્યાએ રિટેલ ચાંદીનો ભાવ ૨,૫૦,૦૦૦ રૂપિયા પ્રતિ કિલો બોલાઈ રહ્યો છે. સ્થાનિક બજારો જેવા કે દિલ્હી, મુંબઈ, અમદાવાદ અને પટનામાં ૧ કિલો ચાંદીનો સરેરાશ ભાવ અત્યારે ૨,૫૦,૦૦૦ રૂપિયાની આસપાસ સ્થિર થયો છે.
ભાવ ઘટવા પાછળના મુખ્ય વૈશ્વિક કારણો
બજારના ટોચના નિષ્ણાતોના મતે, આ ઘટાડા પાછળ વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકી ડોલરનું મજબૂત થવું એ સૌથી મોટું કારણ છે. એચડીએફસી સિક્યોરિટીઝના સિનિયર કોમોડિટી વિશ્લેષક સૌમિલ ગાંધીએ જણાવ્યું કે, ડોલર ઇન્ડેક્સ હાલમાં એક વર્ષના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયો છે. જ્યારે ડોલર મજબૂત થાય છે ત્યારે રોકાણકારો સોનામાંથી નાણાં પાછા ખેંચી લે છે, જેનાથી સોનાની વૈશ્વિક માંગ નબળી પડે છે. લેમન માર્કેટ્સના વિશ્લેષક ગૌરવ ગર્ગે ઉમેર્યું કે અમેરિકામાં લાંબા સમય સુધી વ્યાજદરો ઊંચા રહેવાની આશંકાએ સોના પર દબાણ વધાર્યું છે.
આ ઉપરાંત, ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ પણ આ ઘટાડા માટે જવાબદાર છે. સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં ચાલી રહેલી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની ઉચ્ચ સ્તરીય શાંતિ વાટાઘાટોમાં આવેલી આકસ્મિક અનિશ્ચિતતાના કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) દ્વારા વૈશ્વિક તેલ પુરવઠો પુનઃસ્થાપિત થવાની આશા પર પાણી ફરી વળ્યું છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય અસ્થિરતાને પગલે રોકાણકારો સાવધ બન્યા છે અને પ્રોફિટ બુકિંગ (નફો વસૂલવાની પ્રક્રિયા) વધવાના કારણે કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં આ મોટો કડાકો જોવા મળ્યો છે.
