શ્રીલંકા સામે વૈભવ સૂર્યવંશીનો તરખાટ: ફાઇનલમાં 29 બોલમાં 94 રન ફટકારી ભારતને અપાવી જીત
ક્રિકેટની રમતમાં ક્યારેક ટેકનિક કરતાં માનસિક વલણ અને યોગ્ય માર્ગદર્શન વધુ મહત્ત્વનું સાબિત થાય છે. ગમે તેટલો પ્રતિભાશાળી ખેલાડી હોય, પરંતુ જ્યારે તેના બેટમાંથી રન નીકળવાના બંધ થઈ જાય છે, ત્યારે તે દબાણમાં આવી જાય છે. આવું જ કંઈક ભારતની નવી રમતગમત સનસનાટી અને માત્ર ૧૫ વર્ષના વિસ્ફોટક ઓપનર વૈભવ સૂર્યવંશી (Vaibhav Suryavanshi) સાથે તાજેતરમાં રમાયેલી ત્રિ-રાષ્ટ્રીય ‘એ’ શ્રેણી દરમિયાન બન્યું હતું. ટૂર્નામેન્ટની શરૂઆતમાં સતત નિષ્ફળતા મળ્યા બાદ, વૈભવે ફાઇનલ મેચમાં જે રીતે વાપસી કરી, તેણે ક્રિકેટ જગતને સ્તબ્ધ કરી દીધું છે.
આ અદભુત વાપસી પાછળ ટીમ ઇન્ડિયા-એ ના કોચ હૃષિકેશ કાનિતકર (Hrishikesh Kanitkar) ની એક ખૂબ જ સાદી અને સચોટ સલાહ હતી. તેમણે ફાઇનલ મેચની આગલી રાત્રે વૈભવને તેની પાસે બેસાડ્યો અને માત્ર એટલું જ કહ્યું: “તુ અપના નેચરલ ગેમ ખેલ, ઝ્યાદા સોચ મત.” (તું તારી કુદરતી રમત રમ, વધારે વિચારવાની કોઈ જરૂર નથી). કોચના આ સાત શબ્દોએ ૧૫ વર્ષના આ યુવાનના મનમાંથી બધો જ બોજ હટાવી દીધો અને પરિણામ સ્વરૂપે ક્રિકેટ ઇતિહાસનો એક અવિશ્વસનીય રેકોર્ડ સર્જાયો.
શરૂઆતનો ફ્લોપ શો: ક્ષમતા હોવા છતાં રન માટે સંઘર્ષ
વૈભવ સૂર્યવંશી તેની આક્રમક બેટિંગ માટે જાણીતો છે, પરંતુ આ ત્રિ-રાષ્ટ્રીય શ્રેણીના પ્રારંભિક તબક્કામાં તેનું પ્રદર્શન તેની પ્રતિભા સાથે મેળ ખાતું નહોતું. પ્રથમ ચાર મેચોમાં તેણે અનુક્રમે ૧૪, ૪૪, ૨૧ અને ૩૮ રન બનાવ્યા હતા, એટલે કે કુલ ૧૧૭ રન. આ સ્કોર જોતાં સ્પષ્ટ થતું હતું કે તેની અંદર રન બનાવવાની ઉતાવળ અને અકાળ પ્રતિબદ્ધતા (Impatience) નડતી હતી. જોકે, તેનો સ્ટ્રાઇક રેટ ૧૫૦.૬ નો હતો, જે તેની આક્રમકતા દર્શાવતો હતો, પરંતુ તે મોટી ઇનિંગ રમી શકતો નહોતો.
શ્રીલંકાની પિચો ભારત કરતાં ઘણી અલગ, ધીમી અને સ્પિનરોને મદદ કરનારી હોય છે. ત્યાં રન બનાવવા માટે આઈપીએલ (IPL) ના માઇન્ડસેટમાંથી બહાર આવીને ૫૦ ઓવરના ફોર્મેટ પ્રમાણે ઇનિંગ્સને બિલ્ડ કરવી જરૂરી હતી. વૈભવે પોતે સ્વીકાર્યું હતું કે, “ત્યાંની પરિસ્થિતિઓ અલગ હોવાને કારણે શરૂઆતમાં મને મુશ્કેલી પડી રહી હતી. હું રન બનાવવા માટે બહુ વધારે પડતો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો, જેના કારણે મારી યોજનાઓ મેદાન પર ફ્લોપ સાબિત થઈ રહી હતી.”
ફાઇનલમાં બોલરોનો કચ્ચરઘાણ અને ૧૧ બોલમાં વર્લ્ડ રેકોર્ડ
જ્યારે રન નહોતા આવી રહ્યા ત્યારે વૈભવે કોચ હૃષિકેશ કાનિતકર સાથે લાંબી ચર્ચા કરી. કોચે તેને મુક્તપણે રમવા માટેનો ‘ફ્રી હેન્ડ’ આપ્યો. બસ, પછી તો ફાઇનલ મેચમાં શ્રીલંકા ‘એ’ સામે વૈભવ એક અલગ જ અવતારમાં મેદાન પર ઉતર્યો. તેણે શ્રીલંકાના બોલિંગ આક્રમણને વેરવિખેર કરી નાખ્યું.
તેણે માત્ર ૨૯ બોલનો સામનો કરીને ૩૨૪.૧૩ ના જબરદસ્ત સ્ટ્રાઇક રેટથી ૯૪ રન ફટકારી દીધા, જેમાં ૧૦ ચોગ્ગા અને ૮ આકાશી છગ્ગા સામેલ હતા. જોકે, તે માત્ર ૬ રન માટે લિસ્ટ-એ ક્રિકેટમાં પોતાની પ્રથમ સદી ચૂકી ગયો હતો, પરંતુ તેણે એવો રેકોર્ડ બનાવ્યો જે ક્રિકેટ ઇતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરે લખાશે. વૈભવે માત્ર ૧૧ બોલમાં અડધી સદી (Fastest List-A Fifty) ફટકારીને કૌશલ્યા વીરરત્નેનો ૧૨ બોલનો જૂનો રેકોર્ડ તોડી નાખ્યો. રસપ્રદ વાત એ છે કે જ્યારે વીરરત્નેએ આ રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો, ત્યારે વૈભવ સૂર્યવંશીનો જન્મ પણ નહોતો થયો!
બદલાતો ક્રિકેટ ટ્રેન્ડ: ૨૦૦ નો સ્ટ્રાઈક રેટ હવે સામાન્ય?
આજકાલનું આધુનિક ક્રિકેટ ખૂબ જ ઝડપી બની ગયું છે. એક સમય હતો જ્યારે ટી૨૦ ક્રિકેટમાં ૨૦૦ રનનો સ્કોર ઘણો મોટો અને સુરક્ષિત માનવામાં આવતો હતો, પરંતુ આજે તે સામાન્ય બની ગયો છે. સોશિયલ મીડિયા અને આઈપીએલના યુગમાં દર્શકો પણ ૨૦૦ ના સ્ટ્રાઇક રેટને સામાન્ય ગણવા લાગ્યા છે. તેઓ ભૂલી જાય છે કે ૫૦ ઓવરના (વનડે) ફોર્મેટમાં જો કોઈ બેટ્સમેન ૧૦૦ ના સ્ટ્રાઇક રેટથી પણ રમે, તો ટીમનો સ્કોર ૩૦૦ રન થાય છે જે વનડે ક્રિકેટમાં એક સારો અને સરેરાશ સ્કોર માનવામાં આવે છે.
પરંતુ વૈભવ સૂર્યવંશી જેવા ખેલાડીઓ આ સરેરાશના ગણિતને બદલવા આવ્યા છે. તે માત્ર ખરાબ કે ઢીલા બોલ પર જ સિક્સર નથી મારતો, પરંતુ ફાસ્ટ કે સારા બોલને પણ સ્ટેડિયમની બહાર મોકલવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. જોકે, આ પ્રકારની આક્રમકતા વચ્ચે એક સમજદારી પણ જરૂરી છે. દરેક બોલ પર મોટો શૉટ મારવાની લાલચ રોકીને, કયો બોલ છોડવો (Leave) અને ક્યાં સંયમ રાખવો, તે શૈલી આ ડાબોડી બેટ્સમેનને લાંબી રેસનો ઘોડો સાબિત કરશે.
દબાણ અને વિવાદો વચ્ચે માનસિક પરિપક્વતા
એક ૧૫ વર્ષના બાળક માટે આટલી નાની ઉંમરે અચાનક મીડિયાની હેડલાઇન્સ બનવું અને સ્ટારડમ મેળવવું સહેલું નથી હોતું. આ ટુર્નામેન્ટની શરૂઆતમાં જ્યારે તેના રન નહોતા બનતા, ત્યારે કેટલાક લોકો તેની પરિપક્વતા પર સવાલ ઉઠાવી રહ્યા હતા. તેમાં પણ એક મેચ દરમિયાન શ્રીલંકા ‘એ’ ના ખેલાડીઓ સાથે મેદાન પર થયેલી તેની બોલાચાલી અને ઘર્ષણે વિવાદમાં ઘી હોમવાનું કામ કર્યું હતું. ટીકાકારો પૂછી રહ્યા હતા કે, “શું આ નાના ખેલાડી માટે બધું બહુ વહેલું આવી ગયું છે?”
પરંતુ વૈભવે તમામ અતિ-વિશ્લેષણો અને વિવેચકોને પોતાના પ્રદર્શનથી ચૂપ કરી દીધા. ફાઇનલ મેચમાં તેનો આ ‘પ્લેયર ઓફ ધ મેચ’ (POTM) વાળો દેખાવ એ વાતની સાબિતી છે કે તે ક્રિકેટ પંડિતોના જૂના નિયમો પ્રમાણે નહીં, પરંતુ પોતાની શૈલી અને પોતાની શરતો પર રમવા માંગે છે.
