ફ્રાન્સ, બ્રિટન અને ઇટાલીના વલણથી અમેરિકા નાખુશ, વ્હાઇટ હાઉસમાં નાટો વડા સાથે હાઈ-વોલ્ટેજ બેઠક
યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સામે ચાલી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષમાં ટ્રાન્સ-એટલાન્ટિક એલાયન્સ (નાટો) તરફથી પૂરતો સહયોગ ન મળવા બદલ ભારે આક્રોશ વ્યક્ત કર્યો છે. વ્હાઇટ હાઉસના ઓવલ ઓફિસમાં નાટોના વડા માર્ક રુટ સાથે યોજાયેલી એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક દરમિયાન ટ્રમ્પે યુરોપિયન દેશોના વલણની આકરી આલોચના કરી હતી. તેમણે ખુલ્લેઆમ સ્પેન, ફ્રાન્સ, જર્મની અને ઇટાલી જેવા શક્તિશાળી દેશોના નામ લઈને પોતાની ભારે નિરાશા વ્યક્ત કરી હતી.
વ્હાઇટ હાઉસની ઓવલ ઓફિસમાં હાઈ-લેવલ બેઠક અને ટ્રમ્પનો બળાપો
સત્તાવાર અહેવાલો અનુસાર, બુધવારે વ્હાઇટ હાઉસના પ્રતિષ્ઠિત ઓવલ ઓફિસમાં યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને નાટોના ચીફ માર્ક રુટ વચ્ચે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ મુલાકાત યોજાઈ હતી. પશ્ચિમ એશિયાના વર્તમાન સંજોગો અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર ચર્ચા કરવા માટે બોલાવવામાં આવેલી આ બેઠક શરૂઆતમાં સામાન્ય જણાતી હતી, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તે હાઈ-વોલ્ટેજ ચર્ચામાં ફેરવાઈ ગઈ હતી.
આ બેઠક દરમિયાન ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે નાટોના વડા સામે સીધી અને કડક શબ્દોમાં નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે આક્ષેપ કર્યો હતો કે જ્યારે ઈરાન સામે આકરા સૈન્ય પગલાં લેવાની અને યુદ્ધની સ્થિતિમાં અમેરિકાની પડખે ઊભા રહેવાની વાત આવી, ત્યારે નાટોના સભ્ય દેશો પાછળ હટી ગયા હતા. અમેરિકા લાંબા સમયથી યુરોપના દેશોના સંરક્ષણ માટે અબજો ડોલરનો ખર્ચ કરતું આવ્યું છે, પરંતુ જ્યારે અમેરિકાને સાથની જરૂર પડી ત્યારે યુરોપિયન સપ્લાય અને સૈન્ય સમર્થનનો મોટો અભાવ જોવા મળ્યો છે.
સ્પેન, જર્મની અને ફ્રાન્સ સહિતના દેશોના નામ લઈને ખુલ્લી ટીકા
સામાન્ય રીતે રાજદ્વારી સંબંધોમાં દેશોના નામ જાહેરમાં લેવાનું ટાળવામાં આવતું હોય છે, પરંતુ પોતાની આગવી અને આક્રમક શૈલી માટે જાણીતા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ વખતે ખુલ્લેઆમ અનેક પ્રમુખ યુરોપિયન દેશોના નામ લઈને તેમની આકરી ઝાટકણી કાઢી હતી. તેમણે વૈશ્વિક મંચ પર આ દેશોની ભૂમિકાને નબળી અને પક્ષપાતી ગણાવી હતી.
ટ્રમ્પે પત્રકારો અને અધિકારીઓ સમક્ષ બળાપો કાઢતા કહ્યું કે, “ઈરાન સામેની સમગ્ર કાર્યવાહી દરમિયાન અમેરિકાને જે વૈશ્વિક અને યુરોપિયન સમર્થનની અપેક્ષા હતી, તે ક્યાંય જોવા મળી નથી. ખાસ કરીને સ્પેનનું વલણ આ સમગ્ર વિવાદમાં અત્યંત ખરાબ અને બિનજવાબદાર રહ્યું છે. આ સિવાય હું ઇટાલીના વલણથી પણ ભારે નિરાશ થયો છું અને યુનાઇટેડ કિંગડમ (બ્રિટન) જે અમારો પરમ મિત્ર ગણાય છે, તેના કામથી પણ હું જરાય ખુશ નથી. જર્મની અને ફ્રાન્સ જેવા મોટા દેશો, જેઓ નાટોમાં મોટી સત્તા ધરાવે છે, તેમણે પણ આ મુશ્કેલ સમયમાં અમને સહેજ પણ ટેકો આપ્યો નથી.”
“અમારી પાસે વિશ્વની સૌથી શક્તિશાળી આર્મી છે, અમને કોઈના પૈસાની જરૂર નથી”
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અટકે તેવા મૂડમાં નહોતા. તેમણે નાટો દેશોની આર્થિક અને સૈન્ય નિર્ભરતા પર પણ આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે સાથી દેશોને ચેતવણી આપતા સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે, “અમે અમારા મોટાભાગના નાટો સાથી પક્ષોથી અત્યંત નિરાશ અને નાખુશ છીએ. આ દેશો પોતાની જવાબદારીઓમાંથી છટકી રહ્યા છે અને યુદ્ધ કે કટોકટીના સમયે કંઈ જ કરવા માંગતા નથી. તેઓ કદાચ એવા ભ્રમમાં જીવી રહ્યા છે કે તેમને બધી જ સુરક્ષા અને લશ્કરી મદદ હંમેશા મફતમાં મળતી રહેશે, પરંતુ હું સ્પષ્ટ કરી દઉં કે હવે એવું બિલકુલ નહીં થાય.”
પોતાની સૈન્ય ક્ષમતા પર ગર્વ વ્યક્ત કરતા ટ્રમ્પે આગળ ઉમેર્યું કે, “સાથી દેશો એ વાત સારી રીતે સમજી લે કે અમેરિકાને તેમના પૈસા, તેમના સૈનિકો કે અન્ય કોઈ ભૌતિક સંસાધનોની સહેજ પણ જરૂર નથી. અમારી પાસે આખી દુનિયાની સૌથી શક્તિશાળી, આધુનિક અને સક્ષમ સૈન્ય શક્તિ મોજૂદ છે અને અમે એકલા હાથે કોઈપણ યુદ્ધ જીતવા માટે સક્ષમ છીએ. પરંતુ, એક આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠન તરીકે અમને તેમના માત્ર વિશ્વાસ અને નૈતિક સમર્થનની જરૂર હતી, જેમાં તેઓ નિષ્ફળ નીવડ્યા છે.”
આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ટ્રમ્પના આ નિવેદન બાદ આગામી દિવસોમાં નાટો સંગઠનની અંદર મોટો આંતરિક કલહ શરૂ થઈ શકે છે અને અમેરિકા આગામી સમયમાં યુરોપિયન દેશો પર ડિફેન્સ બજેટ વધારવા માટે મોટું દબાણ લાવશે તે નક્કી છે. ઈરાન સાથેના તણાવની વચ્ચે નાટોમાં પડેલી આ તિરાડ વૈશ્વિક સુરક્ષાના સમીકરણોને બદલી નાખશે.
