શું તમે પણ સ્માર્ટફોન વાપરો છો? તો આ સમાચાર તમારા માટે છે! સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ્સ હવે ભારતમાં!
ભારત અત્યારે એક ઐતિહાસિક પરિવર્તનના ઉંબરે ઊભું છે. ટેકનોલોજી અને ઉત્પાદનના ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભર બનવાના સંકલ્પ સાથે, ભારત સરકારે સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદનને વેગ આપવા માટે એક મોટું અને નિર્ણાયક પગલું ભર્યું છે. તાજેતરમાં નાણા મંત્રાલયની ‘વ્યય વિત્ત સમિતિ’ (EFC) દ્વારા ‘ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશન 2.0’ (ISM 2.0) માટે 1.25 લાખ કરોડ રૂપિયાના જંગી બજેટને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ નિર્ણય માત્ર એક આર્થિક પ્રોત્સાહન નથી, પરંતુ વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટર સપ્લાય ચેઈનમાં ભારતને એક શક્તિશાળી કેન્દ્ર તરીકે સ્થાપિત કરવાની દિશામાં એક મોટી છલાંગ છે.
ISM 1.0 થી ISM 2.0 સુધીનો સફર: એક વિરાટ છલાંગ
સેમિકન્ડક્ટર મિશનના પ્રથમ તબક્કા (ISM 1.0) હેઠળ સરકારે 76,000 કરોડ રૂપિયાનું બજેટ ફાળવ્યું હતું. આ તબક્કાએ દેશમાં સેમિકન્ડક્ટરના પાયા નાખવાનું કામ કર્યું. જેમાં ચિપ મેન્યુફેક્ચરિંગ, એસેમ્બલી અને ડિઝાઈન સાથે જોડાયેલી 10 મોટી સેમિકન્ડક્ટર ફેસિલિટીઓને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. પરંતુ હવે, બીજા તબક્કામાં લક્ષ્ય વધુ મોટું છે. ISM 2.0 હેઠળ ફાળવવામાં આવેલ 1.25 લાખ કરોડનું બજેટ દર્શાવે છે કે સરકાર હવે માત્ર ચિપ બનાવવા પર જ નહીં, પણ સમગ્ર ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.
સપ્લાય ચેઈન અને સહાયક ઉદ્યોગોને વેગ
ISM 2.0 માત્ર ચિપ બનાવતી ફેક્ટરીઓ સુધી મર્યાદિત નથી. આ મિશનનો મુખ્ય હેતુ સેમિકન્ડક્ટર સાથે જોડાયેલા આનુષંગિક ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આમાં ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ગેસ, સ્પેશિયલ કેમિકલ્સ, કેપિટલ ઇક્વિપમેન્ટ્સ અને એમ.એસ.એમ.ઇ. (MSME) જેવા સપ્લાયર્સનો સમાવેશ થાય છે. જ્યારે આ તમામ એકમો એકસાથે કામ કરશે, ત્યારે ભારતની સેમિકન્ડક્ટર સપ્લાય ચેઈન અત્યંત મજબૂત બનશે. આ પગલાથી ભારતની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટશે અને સ્થાનિક સ્તરે જ અત્યાધુનિક ચીજોનું ઉત્પાદન શક્ય બનશે.
2030નું લક્ષ્ય: માંગનું 75% સ્થાનિક ઉત્પાદન
સરકારનું આગામી પાંચ વર્ષ માટેનું લક્ષ્ય ખૂબ જ સ્પષ્ટ છે. ભારત ઇચ્છે છે કે 2030 સુધીમાં દેશમાં વપરાતી કુલ સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સની માંગના 75 ટકા હિસ્સોનું ઉત્પાદન ભારતમાં જ થાય. આ માત્ર ડેટાનું લક્ષ્ય નથી, પરંતુ ભારતને ‘ગ્લોબલ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ’ બનાવવાનો માર્ગ છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સૂચના પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રાલય હવે આ નવી સ્કીમના અમલીકરણ માટે સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર છે.
સ્માર્ટફોન અને એ.આઈ. (AI) ના યુગમાં સેમિકન્ડક્ટરની અનિવાર્યતા
આજે ભારત એક ડિજિટલ મહાસત્તા બની રહ્યું છે. ભારતમાં 65 કરોડથી વધુ સ્માર્ટફોન વપરાશકર્તાઓ છે અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનનું વાર્ષિક મૂલ્ય 12 લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયું છે. એટલું જ નહીં, આજના યુગમાં ડેટા સેન્ટર્સ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સિસ્ટમ્સ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EVs) માટે સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સ હૃદય સમાન છે. જેમ જેમ આ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ વધશે, તેમ ચિપ્સની માંગમાં અનેકગણો વધારો થશે. આ બદલાતા સમયને પારખીને સરકારે સમયસર લીધેલો આ નિર્ણય દેશના ભાવિ ટેકનોલોજીકલ વિકાસ માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે.
જમીની સ્તરે પ્રગતિ: સાણંદથી શરૂ થયેલ સફર
આ યોજના માત્ર કાગળ પર નથી, પરંતુ જમીન પર પણ દેખાઈ રહી છે. ગુજરાતના સાણંદમાં આવેલી એક સેમિકન્ડક્ટર યુનિટમાં પાયલોટ પ્રોડક્શન લાઇનનું કામ શરૂ થઈ ગયું છે. આગામી એક વર્ષમાં વધુ ચાર યુનિટ્સમાં ઉત્પાદન શરૂ થવાની પ્રબળ શક્યતાઓ છે. એપ્લાઇડ મટીરીયલ્સ, લેમ રિસર્ચ, મર્ક અને લિન્ડે જેવી વૈશ્વિક દિગ્ગજ કંપનીઓ ભારતમાં રોકાણ કરી રહી છે, જે ભારતની વધતી જતી આર્થિક ક્ષમતા અને સરકારી નીતિઓ પરના તેમના ભરોસાને દર્શાવે છે.
