WhatsAppના નવા ફીચર પર સરકારની રોક, જાણો શું છે સુરક્ષાની ચિંતા?
આજના સમયમાં WhatsApp આપણા ડિજિટલ જીવનનું કેન્દ્ર બની ગયું છે. પ્રિયજનો સાથે વાત કરવાથી લઈને મહત્વની ફાઈલો મોકલવા સુધી, આપણે દરેક વસ્તુ માટે આ એપ પર નિર્ભર છીએ. તાજેતરમાં મેટા (WhatsApp ની મૂળ કંપની) એ એક નવું ફીચર રજૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે—’યુઝરનેમ’ (Username). આ ફીચર આવતાની સાથે જ ચર્ચાઓનું બજાર ગરમ થઈ ગયું છે, કારણ કે તેને લઈને કેન્દ્ર સરકારે પોતાની ગંભીર ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી છે. આખરે આ નવું ફીચર શું છે અને સરકાર તેનાથી કેમ પરેશાન છે? ચાલો, વિગતવાર સમજીએ.
WhatsAppનું આ નવું ‘યુઝરનેમ’ ફીચર શું છે?
અત્યાર સુધી WhatsApp ચલાવવા માટે મોબાઈલ નંબર હોવો અનિવાર્ય હતો અને કોઈની સાથે વાત કરવા માટે તમારે તેનો નંબર સેવ કરવો પડતો હતો. નવા ફીચર સાથે, કંપનીનો ઉદ્દેશ્ય તેને વધુ સરળ બનાવવાનો છે. મેટાના જણાવ્યા અનુસાર, હવે તમે તમારો મોબાઈલ નંબર છુપાવીને પણ કોઈની સાથે ચેટ કરી શકશો. એટલે કે, તમારે તમારો નંબર શેર કરવાની જરૂર રહેશે નહીં; તમે ફક્ત તમારું એક યુનિક યુઝરનેમ આપશો અને સામેની વ્યક્તિ તમને મેસેજ કરી શકશે.
કંપનીનું કહેવું છે કે આ ફીચર પ્રાઈવસીને વધુ મજબૂત બનાવશે, કારણ કે તમારો અંગત મોબાઈલ નંબર સુરક્ષિત રહેશે. જોકે, WhatsApp એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે એપ વાપરવા માટે મોબાઈલ નંબરની જરૂરિયાત પહેલાની જેમ જ રહેશે, યુઝરનેમ માત્ર વાતચીત શરૂ કરવાનો એક વધારાનો વિકલ્પ હશે.
સરકારને કેમ છે ચિંતા?
કેન્દ્ર સરકારે આ ફીચર આવતાની સાથે જ મેટાને નોટિસ ફટકારીને ત્રણ દિવસની અંદર વિસ્તૃત જવાબ માંગ્યો છે. સરકાર સામે મુખ્ય સમસ્યા ‘સુરક્ષા’ અને ‘છેતરપિંડી’ની છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકારને ડર છે કે આ ફીચરનો દુરુપયોગ સાયબર ઠગ કરી શકે છે. કલ્પના કરો કે કોઈ વ્યક્તિ કોઈ બેંક, સરકારી વિભાગ કે કોઈ જાણીતી હસ્તીના નામ સાથે મળતું આવતું યુઝરનેમ બનાવી લે અને સામાન્ય લોકોને ઠગવાનું શરૂ કરે. તાજેતરના દિવસોમાં ‘ડિજિટલ એરેસ્ટ’ અને ‘ફિશિંગ’ જેવી સાયબર ઘટનાઓએ સરકારની ચિંતા વધારી દીધી છે. આવી સ્થિતિમાં, સરકાર એ તપાસવા માંગે છે કે શું આ ફીચર સુરક્ષાના કડક ધોરણો (જેમ કે જવાબદારી અને ડિજિટલ નિયમો) પર ખરું ઉતરે છે કે નહીં.
મેટાનો બચાવ: “અમે સુરક્ષા માટે મજબૂત વ્યવસ્થા કરી છે”
સરકારના વાંધાઓ બાદ WhatsApp ના પ્રવક્તાએ પોતાનો પક્ષ રાખ્યો છે. કંપનીનો દાવો છે કે આ ફીચર લોન્ચ કરતા પહેલા તેમણે સુરક્ષાના અનેક સ્તર ગોઠવ્યા છે:
-
હાઈ-પ્રોફાઈલ નામ સુરક્ષિત: જાહેર હસ્તીઓ, સરકારી સંસ્થાઓ અને જાણીતી વ્યક્તિઓના વાસ્તવિક નામ અથવા તેમની સાથે મળતા આવતા યુઝરનેમ પહેલેથી જ રિઝર્વ કરી લેવામાં આવ્યા છે, જેથી કોઈ બીજું તેનો ખોટો ઉપયોગ ન કરી શકે.
-
સ્માર્ટ સિસ્ટમ: એપની સિસ્ટમ ખોટી ઓળખ અને છેતરપિંડીની પેટર્ન ઓળખી લેશે. જો કોઈ યુઝર વારંવાર અલગ-અલગ લોકોને મેસેજ કરવાની કે શંકાસ્પદ ગતિવિધિ કરવાની કોશિશ કરશે, તો સિસ્ટમ તેને તરત જ બ્લોક કરી દેશે.
-
નવા મેસેજ એલર્ટ: જ્યારે તમને કોઈ નવા યુઝરનેમથી મેસેજ આવશે, ત્યારે WhatsApp તમને સંપૂર્ણ માહિતી આપશે. જેમ કે—શું તે એકાઉન્ટ નવું છે? શું તમારી અને તેની વચ્ચે કોઈ કોમન ગ્રુપ છે? સામેની વ્યક્તિનો દેશ કયો છે? આ માહિતી યુઝરને એ નક્કી કરવામાં મદદ કરશે કે સામેની વ્યક્તિ વિશ્વાસપાત્ર છે કે નહીં.
-
મર્યાદિત સંપર્ક: કોઈપણ નવા એકાઉન્ટને શરૂઆતમાં ખૂબ ઓછા લોકોને મેસેજ કરવાની મંજૂરી હશે, જેથી સ્પામ ફેલાતો રોકી શકાય.
ભારતમાં આ ફીચર ક્યારે લાગુ થશે?
મેટાએ કહ્યું છે કે આ ફીચર તબક્કાવાર લાગુ કરવામાં આવશે. હાલમાં, તે દરેક માટે ઉપલબ્ધ નથી. ભારત સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં સુધી આ સમગ્ર બાબત પર વિચાર-વિમર્શ પૂરો ન થાય અને કંપની સુરક્ષા બાબતે આશ્વસ્ત ન કરે, ત્યાં સુધી તેને લાગુ કરી શકાતું નથી. સરકાર મેટાના જવાબનો ઝીણવટભર્યો અભ્યાસ કરશે, ત્યારબાદ જ નક્કી થશે કે ભારતમાં તેને મંજૂરી આપવામાં આવે કે નહીં.
ડિજિટલ યુગમાં સુવિધા અને સુરક્ષા વચ્ચે એક પાતળી રેખા હોય છે. WhatsApp નું યુઝરનેમ ફીચર ચોક્કસપણે એક શાનદાર સુવિધા છે, પરંતુ તેની કિંમત સુરક્ષાના ભોગે ચૂકવી શકાય નહીં. ભારત સરકારનું વલણ એ દર્શાવે છે કે યુઝર્સની સુરક્ષા તેમની પ્રાથમિકતા છે. હવે દડો મેટાના પાલામાં છે; એ જોવું રસપ્રદ રહેશે કે કંપની સરકારની આશંકાઓને દૂર કરવા માટે કેવા નક્કર પગલાં ભરે છે.
જ્યાં સુધી આ બાબતે કોઈ અંતિમ નિર્ણય ન આવે, ત્યાં સુધી યુઝર્સને સલાહ છે કે કોઈપણ અજાણ્યા નંબર કે શંકાસ્પદ યુઝરનેમથી આવેલી લિંક પર ક્લિક ન કરવું. ટેકનોલોજી ગમે તેટલી ઉન્નત કેમ ન હોય, સાવચેતી જ સૌથી મોટી સુરક્ષા છે.
