ચીન-પાકિસ્તાન માટે મોટા સમાચાર: ભારતીય યુદ્ધ જહાજો હવે દુશ્મનના રડારથી થશે ‘અદ્રશ્ય’!
હિંદ મહાસાગરથી લઈને ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્ર સુધીના ભૌગોલિક-રાજકીય સમીકરણો ઝડપથી બદલાઈ રહ્યા છે. આ દરમિયાન, ભારત અને જાપાન વચ્ચે થયેલી એક ઐતિહાસિક સંરક્ષણ ડીલે ચીન અને પાકિસ્તાન જેવા પાડોશી દેશોની ઊંઘ ઉડાવી દીધી છે. બંને દેશોએ સાથે મળીને એક એવી અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી પર કામ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે, જે ભારતીય યુદ્ધ જહાજો (Warships) ને સમુદ્રમાં ‘અદ્રશ્ય’ જેવી તાકાત આપશે. આ કરારને સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં એક નવા યુગની શરૂઆત માનવામાં આવે છે.
શું છે યુનિકોર્ન (UNICORN) સિસ્ટમ?
આ ડીલનું મુખ્ય કેન્દ્ર ‘યુનિકોર્ન’ (Unified Complex Radio Antenna / NORA-50 Integration Mast) સિસ્ટમ છે. સામાન્ય રીતે તમે કોઈ પણ યુદ્ધ જહાજ પર જોયું હશે કે અલગ-અલગ કામો માટે ઘણા બધા એન્ટેના બહાર નીકળેલા હોય છે. આ એન્ટેના દુશ્મનના રડાર પર યુદ્ધ જહાજની સ્થિતિને સરળતાથી ઉજાગર કરી દે છે.
યુનિકોર્ન ટેકનોલોજી આ સમસ્યાનો સંપૂર્ણ ઉકેલ છે. તેમાં અલગ-અલગ એન્ટેના લગાવવાને બદલે, એક વિશેષ ‘રડાર ડોમ’ (રેડોમ) ની અંદર જ તમામ સંદેશાવ્યવહાર અને દેખરેખ સિસ્ટમને એકીકૃત કરી દેવામાં આવે છે. તેનું પરિણામ એ આવે છે કે યુદ્ધ જહાજનું ‘રડાર સિગ્નેચર’ (Radar Signature) ઘણું ઓછું થઈ જાય છે. સરળ ભાષામાં કહીએ તો, દુશ્મનના રડાર માટે સમુદ્રમાં ભારતીય જહાજને શોધવું અને તેને ટ્રેક કરવું ખૂબ જ મુશ્કેલ બની જશે.
સિસ્ટમની તાકાત અને ટેકનિકલ વિશેષતાઓ
યુનિકોર્ન માત્ર એક એન્ટેના નથી, પરંતુ તે અનેક આધુનિક ટેકનોલોજીનું જટિલ મિશ્રણ છે. તેમાં સામેલ છે:
-
ટેક્ટિકલ ડેટા લિંક: જે યુદ્ધ દરમિયાન ત્વરિત માહિતી શેર કરવામાં મદદ કરે છે.
-
TACAN (ટેક્ટિકલ એર નેવિગેશન સિસ્ટમ): હવામાં રહેલા વિમાનો અને જહાજો વચ્ચે સચોટ તાલમેલ બેસાડવા માટે.
-
ઈલેક્ટ્રોનિક સપોર્ટ મેઝર્સ (ESM): દુશ્મનની રડાર તરંગોને પકડવાની અને તેમને નિષ્ફળ બનાવવાની ક્ષમતા.
-
IFF (આઈડેન્ટિફિકેશન ફ્રેન્ડ ઓર ફો): જેથી જાણી શકાય કે સામેવાળું જહાજ મિત્ર છે કે દુશ્મન.
આ બધાને એક જ માળખામાં સમાવિષ્ટ કરવાથી જહાજની બનાવટ માત્ર સ્લીક (Sleek) જ નથી બનતી, પરંતુ તેની સ્ટેલ્થ (Stealth) ક્ષમતામાં પણ અનેકગણો વધારો થાય છે.
‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ને મળશે વેગ
આ માત્ર સંરક્ષણ ખરીદી નથી, પરંતુ તકનીકી ભાગીદારી છે. જાપાનની દિગ્ગજ કંપનીઓ જેવી કે એનઈસી કોર્પોરેશન, સાંપા કોગ્યો અને યોકોહામા રબર કંપની આ સિસ્ટમના ડિઝાઇન અને નિપુણતાની જવાબદારી સંભાળશે, જ્યારે ભારતમાં તેનું સહ-ઉત્પાદન ‘ભારત ઈલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ’ (BEL) દ્વારા કરવામાં આવશે.
આ પ્રોજેક્ટને નવેમ્બર 2024માં ટોક્યોમાં થયેલા કરાર બાદ ગતિ મળી છે. આનાથી વડાપ્રધાન મોદીના ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અભિયાનને ભારે મજબૂતી મળશે. જાપાનની આ ટેકનોલોજી પહેલેથી જ તેમના ‘મોગામી ક્લાસ’ સ્ટેલ્થ ફ્રિગેટ્સમાં ઉપયોગમાં લેવાઈ રહી છે, જેણે પોતાની કાર્યક્ષમતા સાબિત કરી છે.
ચીન-પાકિસ્તાન માટે માથાનો દુખાવો કેમ?
સંરક્ષણ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે પૂર્વ અને દક્ષિણ ચીન સાગરમાં ચીન જે રીતે પોતાની નૌકાદળનો વિસ્તાર કરી રહ્યું છે, ત્યાં રડાર સિગ્નેચરનું ઓછું હોવું એ જ સૌથી મોટી સુરક્ષા છે. જો ભારતીય યુદ્ધ જહાજ દુશ્મનની રડાર સીમામાં ઘૂસીને પણ ‘દેખાય નહીં’, તો તે ચીન અને પાકિસ્તાન માટે એક મોટો વ્યૂહાત્મક ફટકો છે. આ ટેકનોલોજી ભારતીય નૌકાદળને દરિયાઈ દેખરેખ અને આક્રમક કાર્યવાહીમાં સરસાઈ અપાવશે.
ફિલિપાઈન્સ પછી ભારત એશિયાનો બીજો દેશ છે, જેને જાપાને પોતાની આવી સંવેદનશીલ સંરક્ષણ ટેકનોલોજી શેર કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. 2014 પહેલા જાપાન સંરક્ષણ સાધનોની નિકાસને લઈને ખૂબ જ કડક નિયમો રાખતું હતું, પરંતુ બદલાતા વૈશ્વિક સંજોગોમાં ભારત અને જાપાનની આ દોસ્તી હવે સંરક્ષણ ભાગીદારીમાં બદલાઈ ગઈ છે.
શાંતિ અને સ્થિરતાનો સંદેશ
ભારત અને જાપાન બંને ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રને મુક્ત, ખુલ્લું અને સમૃદ્ધ જોવા ઈચ્છે છે. વડાપ્રધાન મોદી અને જાપાનના વડાપ્રધાન સાને તાકાઈચીની વાટાઘાટોમાં આ વાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો કે આ ટેકનોલોજી માત્ર કોઈ દેશને ડરાવવા માટે નથી, પરંતુ દરિયાઈ સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા અને નિયમો પર આધારિત વૈશ્વિક વ્યવસ્થાને જાળવી રાખવા માટે છે.
આ ભાગીદારી માત્ર હથિયારોના સોદાથી ક્યાંય વિશેષ છે. આ બે લોકતાંત્રિક શક્તિઓનું એક એવું મિલન છે, જે આવનારા સમયમાં હિંદ મહાસાગરમાં શાંતિ અને સ્થિરતાનો સ્તંભ બનશે. ભારતીય નૌકાદળના કાફલામાં જ્યારે આ સિસ્ટમ સંપૂર્ણ રીતે સામેલ થઈ જશે, ત્યારે હિંદ મહાસાગરની સુરક્ષાનું સ્તર એક નવી ઊંચાઈ પર હશે.
