અમેરિકા-ઓમાન આમને-સામને: ટ્રમ્પની સૈન્ય કાર્યવાહીની ધમકીથી ખાડી દેશોમાં ખળભળાટ!

અમેરિકા ઓમાન પર હુમલો કરશે? જાણો બંને દેશોની સૈન્ય તાકાતનું ગણિત

વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે 60 દિવસની રાજદ્વારી સમયસીમા કોઈ સ્થાયી કરાર વિના સમાપ્ત થયા પછી ફારસની ખાડીમાં તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા વિવાદ વચ્ચે અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઓમાન અંગે અત્યંત કડક વલણ અપનાવ્યું છે. એક મીડિયા ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન તેમણે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી હતી કે જો ઓમાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) માં જહાજોની અવરજવર શરૂ કરાવવાના અમેરિકી પ્રયાસોની વચ્ચે આવશે, તો તેના પર સખત સૈન્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવી શકે છે.

આ વિવાદનું મુખ્ય કારણ ઓમાન અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી સ્વતંત્ર રાજદ્વારી વાટાઘાટો છે. ઓમાન, જે આ વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા માર્ગના દક્ષિણ કિનારે આવેલું છે, તે સીધું તેહરાન સાથે વાતચીત કરીને કોમર્શિયલ ટ્રાફિક પુનઃસ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. અમેરિકાને ઓમાનની આ મધ્યસ્થતા પસંદ આવી રહી નથી.

આવો સમજીએ કે જો સૈન્ય સંઘર્ષની સ્થિતિ બને છે, તો કાગળ પર અને વાસ્તવિકતામાં બંને દેશોની સૈન્ય ક્ષમતાઓ ક્યાં ઊભી રહે છે.

સૈન્ય તાકાતની સરખામણી: અમેરિકા vs ઓમાન

જો માત્ર સૈન્ય આંકડાઓની વાત કરીએ તો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દુનિયાની સૌથી મોટી સૈન્ય મહાસત્તા છે, જ્યારે ઓમાન એક સીમિત પરંતુ આધુનિક સંરક્ષણ દળ ધરાવતો દેશ છે.

UAEનો મોટો નિર્ણય, ઈરાન સાથેના તમામ વેપારી અને નાણાકીય વ્યવહારો પર મૂક્યો પ્રતિબંધ!

‘૨૦૨૦ની ચૂંટણી હું જ જીત્યો હતો’- ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો ફરી મોટો દાવો!

કાગળ પર અમેરિકા ઓમાન કરતાં દરેક મોરચે ખૂબ જ આગળ છે અને તેની વિનાશક ક્ષમતાની કોઈ સરખામણી થઈ શકે તેમ નથી.

એવા 4 ક્ષેત્રો જ્યાં ઓમાન પોતાની રણનીતિક સ્થિતિથી પ્રભાવશાળી છે

ભલે ઓમાન સૈન્ય શક્તિમાં અમેરિકા સામે નાનું દેખાતું હોય, પરંતુ મધ્ય પૂર્વના ભૂગોળ અને રાજદ્વારી સંબંધોમાં તેની ભૂમિકાને નકારી શકાય તેમ નથી:

1. રાજદ્વારી તટસ્થતા (Middle East’s Switzerland): ઓમાનની સૌથી મોટી તાકાત તેની નિષ્પક્ષતા છે. અમેરિકા, ઈરાન, જીસીસી (GCC) દેશો અને હૂથી બળવાખોરો સાથે ઓમાનના સારા સંબંધો છે. આ જ કારણ છે કે તે પડદા પાછળ વાટાઘાટો કરાવવામાં અને સંકટ ટાળવામાં હંમેશા મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.

2. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર રણનીતિક પકડ: ઓમાનનો મુસંડમ દ્વીપકલ્પ (Musandam Peninsula) હોર્મુઝની ખાડીના સૌથી સાંકડા ભાગ પર નિયંત્રણ ધરાવે છે. વિશ્વનું લગભગ 20% ક્રૂડ ઓઇલ આ જ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. આ વિસ્તારનું સ્થાનિક જ્ઞાન અને તટીય રડાર નેટવર્ક ઓમાનને પ્રાદેશિક સુરક્ષામાં બઢત આપે છે.

3. તટીય સુરક્ષા અને ઝડપી ગશ્તી દળ: સાંકડા સમુદ્રી માર્ગો પર મોટા અમેરિકી યુદ્ધ જહાજોની સરખામણીમાં ઓમાનની રોયલ નેવીની નાની, ઝડપી ગશ્તી હોડીઓ (જેમ કે હર્ક્યુલસ 26-મીટર) અને લોકલ કોસ્ટ ગાર્ડ તટીય નિરીક્ષણ અને દાણચોરી રોકવામાં વધુ સક્રિય સાબિત થાય છે.

4. આંતરિક અને સરહદી સુરક્ષા: ઓમાનના સુલતાન સશસ્ત્ર દળો (Sultan’s Armed Forces) પોતાના પહાડી અને રણ વિસ્તારોના રક્ષણ માટે ખૂબ જ સુગઠિત છે. યમન સરહદને અડીને આવેલા વિસ્તારોમાં તેની આંતરિક સ્થિરતા પ્રાદેશિક શાંતિ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

અમેરિકી પ્રમુખની ચેતવણી અને કડક નિવેદનો છતાં, ઓમાનની ઐતિહાસિક રાજદ્વારી તટસ્થતા જ આ ખાડી વિસ્તારમાં શાંતિ જાળવી રાખવાનું એકમાત્ર માધ્યમ રહી છે. અમેરિકા પાસે ભલે અસંતુલિત સૈન્ય તાકાત હોય, પરંતુ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગને સુરક્ષિત અને ચાલુ રાખવા માટે ઓમાનનો રાજદ્વારી સહયોગ વોશિંગ્ટન માટે પણ એટલો જ જરૂરી છે.