ફારસની ખાડીમાં ભારતના ૭ જહાજો સાથે ૧૪૮ નાવિકો ફસાયા, યુદ્ધની સ્થિતિ વચ્ચે બહાર નીકળવાનો કોઈ માર્ગ નહીં
પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલો સૈન્ય સંઘર્ષ હવે અત્યંત ખતરનાક અને હિંસક વળાંક લઈ ચૂક્યો છે. આ વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવની સીધી અને ગંભીર અસર સમુદ્રી વ્યાપારિક માર્ગો પર પડી છે, જેમાં ભારત પણ સીધું લપેટામાં આવ્યું છે. વ્યૂહાત્મક દ્રષ્ટિએ અતિ મહત્વના ગણાતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના પશ્ચિમ ભાગમાં અને ફારસની ખાડીમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા સાત મોટા વેપારી જહાજો ફસાયા હોવાના ચિંતાજનક અહેવાલો સામે આવ્યા છે. એક ઉચ્ચ સરકારી અધિકારીએ સત્તાવાર માહિતી આપતા જણાવ્યું છે કે, આ સાત ભારતીય જહાજો પર અંદાજે ૧૪૮ ભારતીય નાવિકો સવાર છે. વર્તમાન સમયમાં સમુદ્રમાં સર્જાયેલી અસ્થિર અને યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિને જોતા, હાલ તુરંત આ જહાજો અથવા નાવિકોને તે વિસ્તારમાંથી બહાર કાઢવાની કે ફારસની ખાડી છોડવાની કોઈ યોજના નથી.
યુદ્ધના મેદાનમાં ફસાયા ભારતીય નાવિકો
સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તાજેતરમાં લશ્કરી તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો તે પહેલા જ આ સાત ભારતીય જહાજો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના પશ્ચિમ ભાગમાં વ્યવસાયિક કામકાજ અર્થે હાજર હતા. મધ્ય પૂર્વમાં સંઘર્ષના પ્રારંભિક તબક્કાની જેમ જ, આ જહાજો જ્યાં સુધી દરિયાઈ સરહદો પર તણાવ ઓછો નહીં થાય ત્યાં સુધી ફારસની ખાડી છોડી શકે તેમ નથી. આ સાતમાંથી પાંચ જહાજો તો આ સંકટગ્રસ્ત ક્ષેત્રમાં જ સ્થાનિક વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિયપણે રોકાયેલા છે. સુરક્ષા એજન્સીઓ અને શિપિંગ મંત્રાલય સ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યા છે, પરંતુ સળગતા સમુદ્રની વચ્ચે જહાજોની અવરજવર અત્યંત જોખમી હોવાથી તેમને ત્યાં જ રોકાઈ રહેવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.
ઈરાની હુમલામાં ભારતીય ક્રૂ મેમ્બરનું મોત અને નાવિક ગુમ
પરિસ્થિતિ માત્ર જહાજો અટકવા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ દરિયામાં લોહિયાળ હુમલાઓ પણ શરૂ થઈ ગયા છે. અધિકારીએ આપેલા ચોંકાવનારા અહેવાલ મુજબ, ૧૪ જુલાઈની વહેલી સવારે બે મોટા વેપારી જહાજો—’એમટી અલ બહિયાહ’ અને ‘એમટી મોમ્બાસા બી’ પર દરિયામાં ઘાતક હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. આ હુમલાના બે દિવસ પહેલા જ સાયપ્રસના ધ્વજવાળા કન્ટેનર જહાજ ‘જીએફએસ ગેલેક્સી’ પર ઈરાન દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલામાં એક ભારતીય ક્રૂ મેમ્બર ગુમ થયો હતો, જેની શોધખોળ હજુ પણ ચાલુ છે.
સૌથી દુઃખદ સમાચાર એ છે કે, એમટી અલ બહિયાહ જહાજ પર સવાર એક ભારતીય ક્રૂ મેમ્બરના મોતની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી છે. આ જહાજ પર કુલ ૨૩ ક્રૂ મેમ્બર્સ સવાર હતા, જેમાં ૧૨ ભારતીયો ઉપરાંત છ ફિલિપિનો, ત્રણ રશિયન, એક ઇજિપ્ત અને એક શ્રીલંકાના નાગરિકનો સમાવેશ થાય છે. આવી જ રીતે બીજા હુમલાનો ભોગ બનેલા એમટી મોમ્બાસા બી જહાજ પર પણ ૨૩ ક્રૂ મેમ્બર્સ હાજર હતા, જેમાં ૧૭ ભારતીયો, ત્રણ યુક્રેનિયન અને ત્રણ જ્યોર્જિયન નાગરિકો સામેલ છે. મલ્ટિ-નેશનલ ક્રૂ ધરાવતા આ જહાજો પરના હુમલાએ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને હચમચાવી દીધો છે.
શાંતિ કરાર અધ્ધરતાલ અને વૈશ્વિક ચિંતા
વ્યાપારી જહાજો પર થઈ રહેલા આ આડેધડ હુમલાઓએ જૂન મહિનામાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલા શાંતિ કરારના ભવિષ્ય પર પણ બહુ મોટા સવાલો ઊભા કરી દીધા છે. એવું લાગી રહ્યું છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ સ્થાપવાના તમામ રાજદ્વારી પ્રયાસો સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ ગયા છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ વૈશ્વિક તેલ અને ગેસ સપ્લાય માટેની જીવનરેખા સમાન છે, અને ત્યાં ભારતીય જહાજો પર થયેલા હુમલા તેમજ નાવિકનું મોત એ સંકેત આપે છે કે સમુદ્રી યુદ્ધ હવે નિયંત્રણ બહાર જઈ રહ્યું છે. ભારત સરકાર પોતાના નાવિકોની સુરક્ષાને લઈને ભારે ચિંતિત છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રાજદ્વારી માધ્યમો દ્વારા સ્થિતિને કાબૂમાં લેવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે, પરંતુ જ્યાં સુધી દરિયામાં મિસાઈલો અને ડ્રોન હુમલા બંધ નહીં થાય, ત્યાં સુધી આ ૧૪૮ ભારતીય નાવિકોની જિંદગી જોખમમાં જ રહેશે.
