ઓગસ્ટથી ગૂગલ પે અને ફોનપેની જેમ એક જ ક્લિકમાં ટ્રાન્સફર થશે તમારા પીએફના નાણાં!

એમ્પ્લોઇઝ પ્રોવિડન્ટ ફંડ ઓર્ગેનાઇઝેશન (EPFO) દ્વારા પીએફ (PF) સભ્યો માટે યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) આધારિત ક્લેમ સેટલમેન્ટ સેવા શરૂ કરવાનો પ્લાન થોડો સમય પાછળ ઠેલવાયો છે. તાજેતરના અહેવાલો અને આ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા તજજ્ઞોના જણાવ્યા અનુસાર, આ નવી આધુનિક સુવિધા હવે ઓગસ્ટ મહિનામાં લોન્ચ થવાની ધારણા છે. અગાઉ આ સેવા ચાલુ નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં શરૂ કરવાની યોજના હતી.

આ વિલંબનું મુખ્ય કારણ એ છે કે આ મહિનાની શરૂઆતમાં જ જ્યારે EPFO એ પોતાનું નવું અને અપગ્રેડેડ Centralised IT Enabled Services (CITES 2.01) પોર્ટલ લોન્ચ કર્યું, ત્યારે તેમાં કેટલીક ટેકનિકલ ખામીઓ (Glitches) સામે આવી હતી. નવા પોર્ટલ પર ડેટા માઇગ્રેશન દરમિયાન ઘણા સભ્યોને જૂના પીએફ એકાઉન્ટનો ડેટા ગાયબ હોવાની, લોગિનમાં મુશ્કેલી પડવાની, વેબસાઇટ ધીમી ચાલવાની અને ક્લેમ પ્રોસેસિંગમાં વિલંબ થવાની ફરિયાદો ઉઠી હતી.

આ સંજોગોમાં EPFO એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાલમાં તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નવા પોર્ટલને સંપૂર્ણપણે સ્થિર (Stabilize) કરવાનો છે, જેથી સભ્યોને કોઈ મુશ્કેલી ન પડે. ઓગસ્ટના પ્રથમ અઠવાડિયા સુધીમાં સિસ્ટમની તમામ ટેકનિકલ ખામીઓ દૂર કરી દેવાશે અને ત્યારબાદ આ UPI સુવિધા દેશભરના પીએફ ખાતાધારકો માટે રોલ આઉટ કરવામાં આવશે.

UPI સુવિધા કેવી રીતે કામ કરશે અને તેનાથી શો ફાયદો થશે?

આ નવી પદ્ધતિ BHIM-આધારિત UPI ઇન્ટરફેસ દ્વારા સક્ષમ કરવામાં આવશે. આના દ્વારા પીએફ સભ્યો પોતાના પીએફ એકાઉન્ટને પોતાના બેંક ખાતા સાથે લિંક કરી શકશે, જેથી મંજૂર થયેલી ક્લેમની રકમ સીધી જ તેમના બેંક ખાતામાં જમા થઈ જશે.

જોકે, ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબત એ છે કે આ નવી UPI સિસ્ટમ હાલમાં ચાલતી નેશનલ ઇલેક્ટ્રોનિક ફંડ્સ ટ્રાન્સફર (NEFT) આધારિત પેમેન્ટ સિસ્ટમનું સ્થાન સંપૂર્ણપણે નહીં લે, પરંતુ તેના પૂરક (Complement) તરીકે કામ કરશે. જે લોકોને તાત્કાલિક અને ઝડપી ક્લેમ સેટલમેન્ટ જોઈએ છે, તેમના માટે આ સુવિધા એક ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે.

EPFO 3.0 સુધારાનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ

યુનિયન લેબર એન્ડ એમ્પ્લોયમેન્ટ મિનિસ્ટર મનસુખ માંડવિયાએ વર્ષ ૨૦૨૫ માં ‘EPFO 3.0’ સુધારાઓના ભાગરૂપે UPI-આધારિત પીએફ ક્લેમ સેટલમેન્ટનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો હતો. ત્યારબાદ માર્ચ ૨૦૨૫ માં યોજાયેલી EPFO ની એક્ઝિક્યુટિવ કમિટીની બેઠકમાં આ પહેલની પ્રગતિની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી.

આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ પીએફ ઉપાડની પ્રક્રિયાને એટલી ઝડપી બનાવવાનો છે કે પાત્રતા ધરાવતા સભ્યોના એકાઉન્ટમાં પૈસા ઇન્સ્ટન્ટલી (તરત જ) જમા થઈ જાય. આ ટેકનોલોજીને કારણે ભવિષ્યમાં ક્લેમ પાસ થયા બાદ દિવસો સુધી પૈસા જમા થવાની રાહ જોવી નહીં પડે.

ટેકનોલોજી પાર્ટનર્સ અને સિસ્ટમ ઇન્ટિગ્રેશન

આ સમગ્ર UPI ઇન્ટિગ્રેશન પ્રોજેક્ટનું ટેકનિકલ કામ સેન્ટર ફોર ડેવલપમેન્ટ ઓફ એડવાન્સ્ડ કમ્પ્યુટિંગ (C-DAC) દ્વારા વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે, જે EPFO નું મુખ્ય ટેકનોલોજી પાર્ટનર છે.

C-DAC દ્વારા આ માટે જરૂરી એપ્લિકેશન પ્રોગ્રામિંગ ઇન્ટરફેસ (APIs) અને નેટવર્ક સિસ્ટમ તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે, જે સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) અને નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) ના પ્લેટફોર્મ સાથે જોડાયેલી હશે. CITES 2.01 આધુનિકીકરણ પ્રોજેક્ટ હેઠળ આ તમામ સંસ્થાઓ મળીને સિસ્ટમને સુરક્ષિત અને ઝડપી બનાવી રહી છે.

ડિજિટલ સેવાઓ સુધારવા માટે EPFO ના સતત પ્રયાસો

છેલ્લા કેટલાક સમયથી EPFO પોતાની ડિજિટલ સેવાઓને વધુ સરળ અને વપરાશકર્તા-અનુકૂળ (User-friendly) બનાવવા માટે સતત મોટા પગલાં ભરી રહ્યું છે. UPI લિંકિંગ એ જ દિશામાં લેવાયેલું એક ક્રાંતિકારી કદમ છે.

આ સિવાય પણ તાજેતરમાં પીએફ સંસ્થાએ કેટલાક મહત્વના સુધારા કર્યા છે:

• ઓટો-સેટલમેન્ટ (Auto-settlement): બીમારી, શિક્ષણ કે લગ્ન જેવા કારણોસર કરવામાં આવતા પીએફ ઉપાડના ક્લેમ માનવ હસ્તક્ષેપ વગર આપમેળે કમ્પ્યુટર દ્વારા પાસ થાય તેવી સિસ્ટમનો વિસ્તાર કરાયો છે.

• ઉપાડના નિયમોમાં સરળીકરણ: EPF સ્કીમ, ૨૦૨૬ હેઠળ પીએફમાંથી પૈસા ઉપાડવાના નિયમો પહેલા કરતાં વધુ સરળ બનાવવામાં આવ્યા છે.

• નવું મેમ્બર પોર્ટલ: સભ્યો પોતાના ખાતાની વિગતો, પાસબુક અને ક્લેમનું સ્ટેટસ સરળતાથી જોઈ શકે તે માટે પોર્ટલનો દેખાવ અને લેઆઉટ સુધારવામાં આવ્યો છે.

ઓગસ્ટ મહિનાથી જ્યારે આ UPI સુવિધા સંપૂર્ણપણે ચાલુ થઈ જશે, ત્યારે લાખો કામદારો અને નોકરિયાતો માટે પોતાના જમા થયેલા પીએફના નાણાં મેળવવું પહેલાં કરતાં ઘણું વધારે સરળ, ઝડપી અને ટ્રાન્સપરન્ટ બની જશે.