મેટાની મોટી સ્પષ્ટતા: વડાપ્રધાન મોદીનો વીડિયો હટાવવાના વિવાદ બાદ સરકાર સમક્ષ રજૂ કર્યો નવો પ્રોટોકોલ, આગામી દિવસોમાં ભારત આવશે વૈશ્વિક અધિકારીઓ
આજના ટેકનોલોજી અને સોશિયલ મીડિયાના આધુનિક યુગમાં, ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ અને સરકારો વચ્ચે સુમેળ જાળવવો એ ખૂબ જ સંવેદનશીલ વિષય બની ગયો છે. તાજેતરમાં, સોશિયલ મીડિયા જાયન્ટ ‘મેટા’ અને ભારત સરકાર વચ્ચે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના એક વીડિયોને લઈને મોટો વિવાદ થયો હતો. હવે, મેટાએ આ મામલે ભારત સરકારને સત્તાવાર રીતે પોતાનો જવાબ સુપરત કર્યો છે. કંપનીએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે હવેથી, દેશના રાષ્ટ્રપતિ અને VIP ના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ માટે ખાસ અને નવા પ્રોટોકોલનું પાલન કરવામાં આવશે. આ સાથે, મેટાના વૈશ્વિક અધિકારીઓ આગામી થોડા દિવસોમાં ભારતની મુલાકાત લેશે અને સરકાર સાથે ટેકનિકલ મુદ્દાઓ પર ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરશે.
શું હતો સમગ્ર મામલો? વડાપ્રધાનના વીડિયો પર કેમ મચ્યો હોબાળો?
આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત ૨૩ જુલાઈએ થઈ હતી. દેશના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ યુવાનોને સંબોધિત કરતો એક મહત્વપૂર્ણ વીડિયો સંદેશ સોશિયલ મીડિયા પર શેર કર્યો હતો. આ વીડિયોમાં તેમણે દેશમાં પરીક્ષા પેપર લીક જેવી ગંભીર સમસ્યાઓ સામે સરકાર દ્વારા લેવામાં આવી રહેલી સખત અને કડક કાર્યવાહી વિશે વિશ્વાસ અપાવ્યો હતો.
આ વીડિયો સંદેશ સૌથી પહેલા ઇન્સ્ટાગ્રામ પર શેર કરવામાં આવ્યો હતો અને ત્યારબાદ તેને ફેસબુક પર પણ અપલોડ કરવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ, આશ્ચર્યજનક રીતે મેટા પ્લેટફોર્મ દ્વારા આ વીડિયોને થોડા સમય માટે હટાવી દેવામાં આવ્યો (રિમૂવ કરી દેવામાં આવ્યો) હતો. સોશિયલ મીડિયા પર દેશના વડાપ્રધાનનો વીડિયો અચાનક ગાયબ થઈ જતાં રાજકીય અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે ભારે હલચલ મચી ગઈ હતી. જોકે, થોડા સમય બાદ વીડિયોને ફરીથી રિસ્ટોર (બહাল) કરી દેવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ ત્યારે સુધીમાં મામલો પકડાઈ ચૂક્યો હતો.
મેટાનું સ્પષ્ટતા અને માફી: ઓટોમેટેડ એઆઈ ફિલ્ટરની ગરબડ
આ ઘટના બાદ અમેરિકા સ્થિત સોશિયલ મીડિયા કંપની મેટાએ તાત્કાલિક સ્પષ્ટતા કરતા જણાવ્યું હતું કે આ કોઈ જાનબૂઝીને કરવામાં આવેલું કૃત્ય નહોતું, પરંતુ તેમના ઓટોમેટેડ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) કન્ટેન્ટ ફિલ્ટરમાં તકનીકી ખામી (Technical Glitch) સર્જાવાને કારણે આ ભૂલ થઈ હતી. કંપનીએ આ સમગ્ર સ્થિતિ માટે માફી પણ માંગી હતી.
પરંતુ, ભારત સરકારનું માહિતી અને ટેક્નોલોજી મંત્રાલય (IT Ministry) આ સામાન્ય સ્પષ્ટતાથી સંતુષ્ટ નહોતું. સરકારનું માનવું હતું કે દેશના સર્વોચ્ચ પદ પર બેઠેલા વડાપ્રધાનના વીડિયો સાથે આ પ્રકારની ઘટના બનવી એ ગંભીર બેદરકારી દર્શાવે છે. આ જ કારણસર મંગળવારે સરકારે મેટાના એક વરિષ્ઠ અધિકારીને સત્તાવાર રીતે તલબ કર્યા હતા અને આ મામલે કડક જવાબ માંગ્યો હતો. સરકાર માત્ર ટેક્નિકલ ખામીની દલીલથી સંતુષ્ટ નહોતી, પરંતુ તે કંપનીની નીતિઓ (Policies) અને સિસ્ટમ પર સ્પષ્ટતા ઇચ્છતી હતી.
નવા પ્રોટોકોલ અને વરિષ્ઠ સ્તરે સમીક્ષાની ખાતરી
સરકારના કડક વલણને જોતા મેટાએ હવે મોટો ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. કંપનીએ સરકારને જણાવ્યું છે કે ભવિષ્યમાં આ પ્રકારની ભૂલ ન થાય તે માટે દેશના વડાપ્રધાન અને અન્ય પ્રમુખ હસ્તીઓ દ્વારા શેર કરવામાં આવતી સામગ્રી (Content) પર વધારાની અને વિશેષ નજર રાખવામાં આવશે.
મેટાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હવેથી અગ્રણી નેતાઓ અને વીઆઈપી અકાઉન્ટ્સની પોસ્ટ્સની સમીક્ષા ઓટોમેટેડ મશીન પર છોડી દેવાને બદલે કંપનીના વરિષ્ઠ અધિકારીઓના અનેક સ્તરો (Multi-tier Review) પર તપાસવામાં આવશે. કંપનીએ ખાતરી આપી છે કે ભવિષ્યમાં આવી કોઈપણ ક્ષતિ નહીં સર્જાય. આ સાથે જ કંપનીના ટોચના વૈશ્વિક અધિકારીઓ આગામી સમયમાં ભારત આવીને સરકારના પ્રતિનિધિઓને મળશે અને ટેક્નિકલ તથા સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરશે.
અગાઉ પણ સરકારના રડાર પર રહી છે કંપની
છેલ્લા કેટલાક સપ્તાહથી મેટા માત્ર આ એક જ કારણસર નહીં, પરંતુ અન્ય અનેક નિયમનકારી (Regulatory) મુદ્દાઓને લઈને પણ ભારત સરકારના રડાર પર રહી છે.
વોટ્સએપ યુઝરનેમ ફીચર: થોડા સમય પહેલા સરકારે વોટ્સએપના પ્રસ્તાવિત નવા યુઝરનેમ ફીચર સામે ગંભીર વાંધાઓ ઉઠાવ્યા હતા. સરકારનું માનવું હતું કે આ ફીચરના કારણે ઓનલાઈન ફ્રોડ, છેતરપિંડી અને ઓળખની ચોરી (Identity Theft) નું જોખમ અનેકગણું વધી શકે છે.
ઇન્સ્ટાગ્રામ પર આપત્તિજનક સામગ્રી: આ ઉપરાંત, ઇન્સ્ટાગ્રામ પ્લેટફોર્મ પર પ્રસારિત થતી અયોગ્ય અને આપત્તિજનક સામગ્રીને લઈને પણ સરકાર દ્વારા કંપનીને નોટિસ જારી કરવામાં આવી ચૂકી છે.
આ તમામ ઘટનાઓ એ વાત સાબિત કરે છે કે ભારત સરકાર ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સની સુરક્ષા, ડેટા પ્રાઇવસી અને દેશના કાયદાઓનું ચુસ્તપણે પાલન કરાવવા માટે કેટલી ગંભીર છે.
ડિજિટલ સાર્વભૌમત્વ અને જવાબદારી
વડાપ્રધાનના વીડિયોને હટાવવાનો આ વિવાદ એ વાતનો સ્પષ્ટ સંકેત છે કે ભારત જેવા વિશાળ લોકશાહી દેશમાં સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ પોતાની મનમાની કે માત્ર ‘ટેક્નિકલ ગ્લિચ’ કહીને છટકી શકે નહીં. દેશના સર્વોચ્ચ પદો અને નાગરિકોના અધિકારોની સુરક્ષા માટે ટેક્નોલોજી કંપનીઓએ વધુ જવાબદાર બનવું પડશે. મેટા દ્વારા અપનાવવામાં આવનાર નવા પ્રોટોકોલ અને આગામી સમયમાં થનારી ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકોથી ભવિષ્યમાં ટેક કંપનીઓ અને સરકાર વચ્ચે પારદર્શિતા વધશે તેવી અપેક્ષા રાખી શકાય.
