હવે એમેઝોન-ફ્લિપકાર્ટ પર વેચાશે ગામડાની વસ્તુઓ! સખી મંડળો માટે રૂ. ૨૫ કરોડનું મોટું પેકેજ જાહેર!
ગુજરાતના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મહિલા સશક્તિકરણ અને આત્મનિર્ભરતાની દિશામાં રાજ્ય સરકારે એક ઐતિહાસિક અને વિઝનરી નિર્ણય લીધો છે. ગામડાઓમાં કાર્યરત ‘સખી મંડળો’ (સ્વ-સહાય જૂથો – SHGs) દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવતી વસ્તુઓને હવે માત્ર સ્થાનિક મેળાઓ કે હાટ-બજારો સુધી સીમિત રાખવાને બદલે વૈશ્વિક સ્તરે પહોંચાડવાનું મોટું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
આ હેતુથી ગુજરાત લાઈવલીહૂડ પ્રોમોશન કંપની લિમિટેડ (GLPC) દ્વારા વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટે એક વિશેષ ‘માર્કેટિંગ સપોર્ટ યોજના’ ની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ યોજના ગ્રામીણ મહિલાઓની આર્થિક સ્થિતિ સુધારી તેમને ‘લખપતિ દીદી’ બનાવવા તરફનું એક મજબૂત કદમ સાબિત થશે.
સ્થાનિકથી ગ્લોબલ: સખી મંડળો માટે ઈ-કોમર્સની ક્રાંતિ
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વમાં તેમજ ગ્રામ વિકાસ મંત્રી કુંવરજીભાઈ બાવળીયા અને રાજ્ય મંત્રી સંજયસિંહ મહિડાના માર્ગદર્શન હેઠળ અમલી બનેલી આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગ્રામીણ સખી મંડળોના ઉત્પાદનોને દેશ-વિદેશના ડિજિટલ માર્કેટ સાથે જોડવાનો છે.
અત્યાર સુધી ગામડાની બહેનો દ્વારા બનાવવામાં આવતા હસ્તકળાના નમુના, મસાલા, ગૃહઉદ્યોગની ચીજવસ્તુઓ કે પરંપરાગત ખાદ્યપદાર્થોનું વેચાણ ચોક્કસ વિસ્તાર કે મેળાઓ પૂરતું જ સીમિત રહેતું હતું. વેચાણના સીમિત સાધનોને કારણે તેમની મહેનત અને આવક વચ્ચે મોટો તફાવત રહી જતો હતો. પરંતુ આ નવી યોજના અંતર્ગત સખી મંડળો પોતાના ઉત્પાદનોને એમેઝોન, ફ્લિપકાર્ટ કે અન્ય મોટા ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ પર લિસ્ટેડ કરીને ઓનલાઈન વેચી શકશે, જેથી તેમને સીધું રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટ મળશે.
યોજના હેઠળ મળનારી આર્થિક સહાયનું સંપૂર્ણ માળખું
ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ પર પોતાના ઉત્પાદનો વેચવા માટે કેટલીક સરકારી અને કાનૂની પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થવું પડે છે, જેમાં નાણાકીય ખર્ચ થતો હોય છે. ગ્રામીણ બહેનોને આ ખર્ચનો બોજ ન પડે તે માટે રાજ્ય સરકારે રૂ. ૨૫ કરોડનું બજેટ ફાળવ્યું છે અને વિવિધ પ્રક્રિયાઓ માટે વિશેષ સહાય નક્કી કરી છે:
-
GST નોંધણી માટે સહાય: ઈ-કોમર્સ વેચાણ માટે રજિસ્ટ્રેશન જરૂરી હોવાથી GST નંબર મેળવવા રૂ. ૧૫,૦૦૦ સુધીની સહાય.
-
FSSAI લાઈસન્સ માટે મદદ: ખાદ્યપદાર્થો બનાવતા મંડળો માટે ફૂડ સેફ્ટી લાઈસન્સ મેળવવા રૂ. ૧૦,૦૦૦ સુધીની નાણાકીય સહાય.
-
PAN કાર્ડ રજિસ્ટ્રેશન: બિઝનેસ એકાઉન્ટ માટે પેન કાર્ડ નોંધણી પ્રક્રિયા અર્થે રૂ. ૨,૦૦૦ ની મદદ.
-
ઓનલાઈન પ્રોત્સાહન (Incentive): ડિજિટલ વેચાણને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે ઈ-કોમર્સ પર આવતા દરેક ઓર્ડર દીઠ રૂ. ૨૦ લેખે, પ્રત્યેક સખી મંડળને લાઈફટાઈમ રૂ. ૫ લાખ સુધીની પ્રોત્સાહક સહાય અપાશે.
‘લખપતિ દીદી’ યોજનાને મળશે નવો વેગ
ગુજરાત સરકાર અને કેન્દ્ર સરકારનો મુખ્ય સંકલ્પ ગ્રામીણ મહિલાઓને આત્મનિર્ભર બનાવી તેમને ‘લખપતિ દીદી’ બનાવવાનો છે. જ્યારે સખી મંડળની બહેનો પોતાના ઉત્પાદનો સીધા ગ્રાહકોને ઓનલાઈન વેચશે, ત્યારે વચેટિયાઓ (Middlemen) ની ભૂમિકા નાબૂદ થશે.
આનાથી ઉત્પાદનની પૂરેપૂરી કિંમત અને નફો સીધો મહિલાઓના બેંક ખાતામાં જમા થશે. આ યોજના માત્ર મહિલાઓનું આર્થિક સશક્તિકરણ જ નથી કરતી, પરંતુ સમગ્ર ગ્રામીણ અર્થતંત્રને (Rural Economy) એક નવું બળ અને નવી દિશા પૂરી પાડે છે.
પ્રેરણાપીઠ: ધોરાજીના રેખાબેનની સફળતાની મિસાલ
નવી યોજનાઓ કેવી રીતે મહિલાઓનું જીવન બદલી શકે છે, તેનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ રાજકોટ જિલ્લાના ધોરાજી તાલુકાના પાટણવાવ ગામના રેખાબેન ગિરિશભાઈ પેઠાણી છે.
રેખાબેન ‘ઓસમ સખી મંડળ’ ના પ્રમુખ છે. વર્ષ ૨૦૧૬માં સ્વ-સહાય જૂથ સાથે જોડાયા બાદ તેમણે રૂડા (RSETI) માંથી ફૂડ પ્રોસેસિંગની તાલીમ લીધી હતી. તાલીમ બાદ તેમણે પરંપરાગત મસાલા બનાવવાનો ગૃહઉદ્યોગ શરૂ કર્યો. શરુઆતમાં રૂ. ૧.૫ લાખની બેંક લોન મેળવીને તેમણે પોતાના પ્રોડક્શન યુનિટનો વિસ્તાર કર્યો.
પોતાના આત્મવિશ્વાસ અને સખત મહેનતના બળે આજે રેખાબેનનો મસાલા ઉદ્યોગ વાર્ષિક રૂ. ૧૦.૯૬ લાખની કમાણી કરી રહ્યો છે. એટલું જ નહીં, તેમણે ગામની અન્ય સ્થાનિક મહિલાઓને પણ તાલીમ આપીને રોજગારી પૂરી પાડી છે. રેખાબેન જેવા અનેક સખી મંડળો માટે સરકારની આ નવી ઈ-કોમર્સ યોજના પોતાની બ્રાન્ડને દેશ-વિદેશમાં ઓળખ અપાવવાનું માધ્યમ બનશે.
ગ્રામીણ મહિલાઓ માટે નવી આશાનું કિરણ
સરકારના આ માર્કેટિંગ સપોર્ટ નિર્ણયથી ગામડાની તલાવ, ગૃહઉદ્યોગ અને હસ્તકળા સાથે જોડાયેલી બહેનોમાં એક નવો ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. ટેકનોલોજી અને ગ્લોબલ માર્કેટ સાથે જોડાઈને હવે ગામડાની દીકરીઓ અને બહેનો પોતાના ઘરમાં બેઠા બેઠા વેપારનો વિસ્તાર કરી શકશે.
