પાકિસ્તાનના ગૃહમંત્રી મોહસિન નકવીનું મોટું નિવેદન: ‘કોકરોચ’ ટિપ્પણી અને દેશની બદલાતી રાજકીય સ્થિતિ
પાકિસ્તાનની વર્તમાન રાજકીય અને આર્થિક સ્થિતિ પર દેશના મંત્રીઓ અને નેતાઓ હવે જાહેરમાં ગંભીર સવાલો ઉઠાવવા લાગ્યા છે. તાજેતરમાં પાકિસ્તાનના ગૃહમંત્રી મોહસિન નકવીએ દેશની શાસન વ્યવસ્થા અને સિસ્ટમની નિષ્ફળતા પર જે નિવેદન આપ્યું છે, તેણે સમગ્ર દેશમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. ઇસ્લામાબાદ ખાતે યોજાયેલા પાકિસ્તાન ઇકોનોમિક સમિટને સંબોધિત કરતી વખતે નકવીએ એટલી હદે સ્પષ્ટ વાત કરી કે જેણે સરકાર સામે જ મોટા પ્રશ્નાર્થ ચિન્હો ખડા કરી દીધા છે. આ ભાષણ દરમિયાન તેમણે યુવાનોના ગુસ્સાને ‘કોકરોચ’ સાથે સરખાવીને એક નવો વિવાદ છેડી દીધો છે, જે સોશિયલ મીડિયા પર પણ ખૂબ વાયરલ થઈ રહ્યો છે.
‘કોકરોચ’વાળું વિવાદિત નિવેદન: જો યુવાનો એકઠા થઈ ગયા તો બધું ઉલટપુલટ કરી દેશે
ઇસ્લામાબાદ સમિટમાં બોલતી વખતે ગૃહમંત્રી મોહસિન નકવીએ દેશના યુવાનો અને તેમની બેરોજગારી બાબતે આકરા શબ્દોમાં વાત કરી હતી. તેમણે સ્વીકાર્યું કે સરકાર પોતાના દેશના યુવાનોની અપેક્ષાઓ પર ખરી ઉતરી શકી નથી. પોતાની વાતને વધુ ભારપૂર્વક રજૂ કરતા નકવીએ કહ્યું હતું કે, “આપણે આપણા યુવાનોને તે નથી આપી રહ્યા જે તેઓ ઈચ્છે છે. તમે તેમને યુવાન કહો, કોકરોચ કહો કે ગમે તે નામ આપો, પરંતુ જો આ બધા ‘કોકરોચ’ એકસાથે એકઠા થઈ ગયા, તો તે આખી સિસ્ટમને ઉલટ-પુલટ કરી શકે છે.”
રસપ્રદ વાત એ છે કે આ પ્રકારની પરિભાષા તાજેતરમાં પાડોશી દેશ ભારતમાં સુપ્રીમ કોર્ટના એક જજની ટિપ્પણી બાદ સોશિયલ મીડિયા પર શરૂ થયેલા ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ અને તેના આંદોલન સાથે જોડવામાં આવી રહી છે. પાકિસ્તાનમાં પણ આજકાલ સોશિયલ મીડિયા પર ‘કોકરોચ પાર્ટી પાકિસ્તાન’ નામે એક નવું અભિયાન ચાલી રહ્યું છે. આ ઇન્સ્ટાગ્રામ ગ્રુપના એક લાખથી વધુ ફોલોઅર્સ છે અને તે દેશના ભ્રષ્ટાચાર, બેરોજગારી અને ખરાબ શાસન વ્યવસ્થા વિરુદ્ધ અવાજ ઉઠાવી રહ્યું છે. આ જૂથનું મુખ્ય સૂત્ર છે કે “પાકિસ્તાન તેના લોકોનું છે, ભ્રષ્ટ માફિયાઓનું નથી.”
નિઝામ સાવ નિષ્ફળ ગયો છે: સિસ્ટમ સામે ગૃહમંત્રીના ગંભીર સવાલો
મોહસિન નકવીએ પોતાના જ દેશની સરકારની કાર્યશૈલી પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું કે દેશમાં શાસન વ્યવસ્થા (Governance) સંપૂર્ણપણે નાકામ થઈ ચૂકી છે. તેમણે કહ્યું કે છેલ્લા ચાર-પાંચ વર્ષોથી જેટલા પણ પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે, પરિસ્થિતિ ત્યાંની ત્યાં જ છે કારણ કે યુવાનોનો અવાજ સાંભળનાર કોઈ નથી.
નકવીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં સ્વીકાર્યું કે માત્ર યુવાનોને બે-ચાર હજાર રૂપિયાનું સ્ટાઈપેન્ડ આપીને કે ટેબ્લેટ વહેંચીને તેમને ખુશ કરી શકાતા નથી. યુવાનોને આ બધી ચીજો નથી જોઈતી, તેઓ માત્ર એટલું માંગે છે કે દેશનો ‘નિઝામ’ (વ્યવસ્થા) સુધરે, તેમને ન્યાય મળે, યોગ્ય લાયકાત (મેરિટ) ના આધારે નોકરીઓ મળે અને રોજગારીના સાચા અવસરો ઊભા થાય. તેમણે ચેતવણી આપી કે જો સમયસર યુવાનોની આ યોગ્ય માંગણીઓ નહીં સંતોષવામાં આવે તો તેમનો ગુસ્સો વિસ્ફોટક બની શકે છે.
દેવું અને આર્થિક કટોકટી: કાગળ પર ચાલતી સરકાર
પાકિસ્તાનની આર્થિક હાલત કેટલી બદતર બની ચૂકી છે તેનો ચિતાર આપતા નકવીએ જણાવ્યું કે કોઈ એવું ઘર કે પરિવાર ચાલી શકે નહીં જે વર્ષની શરૂઆતમાં જ લાખોના દેવા ડૂબેલો હોય. પાકિસ્તાનની ફેડરલ સરકારની હાલત પણ કંઈક એવી જ છે. જ્યારે દેશનું બજેટ બને છે, ત્યારે તે શરૂઆતથી જ ખાધ (Deficit) વાળું હોય છે અને આખો સમય માત્ર એ ચર્ચામાં જતો રહે છે કે આ વર્ષે કેટલું નવું વિદેશી દેવું લેવું પડશે.
તેમણે કટાક્ષ કરતા કહ્યું કે વડાપ્રધાન ભલે ૧૪ થી ૧૬ કલાક કામ કેમ ન કરી લે, પરંતુ જ્યાં સુધી આ આખી સિસ્ટમને રીસેટ (મૂળમાંથી બદલવામાં) કરવામાં નહીં આવે, ત્યાં સુધી દેશની સ્થિતિ ક્યારેય સુધરવાની નથી. તેમણે તમામ રાજકીય પક્ષોને અપીલ કરી કે ભલે એક દિવસ લાગે, એક મહિનો કે આખો વર્ષ લાગે, પરંતુ તમામ પક્ષોએ એક રૂમમાં બેસીને દેશના વહીવટી અને આર્થિક સુધારાઓ પર સહમતિ સાધવી પડશે.
પાકિસ્તાની સેનાની પ્રતિક્રિયા: ડીજી આઈએસપીઆરનું નિવેદન
ગૃહમંત્રી મોહસીન નકવીના આ અપમાનજનક અને સરકાર વિરોધી નિવેદન બાદ પાકિસ્તાની સેના તરફથી પણ પ્રતિક્રિયા આવી છે. જ્યારે એક પત્રકારે પાકિસ્તાની સેનાના પ્રવક્તા અને ઇન્ટર-સર્વિસિસ પબ્લિક રિલેશન્સ (ISPR) ના ડાયરેક્ટર જનરલ મેજર જનરલ અહેમદ શરીફ ચૌધરીને પૂછ્યું, “દેશના ગૃહમંત્રી કહી રહ્યા છે કે પાકિસ્તાનમાં કોઈ શાસન નથી અને નિઝામ નિષ્ફળ ગયો છે, શું તમે આ સાથે સહમત છો?”
આ સવાલના જવાબમાં ISPR ના પ્રવક્તાએ સાવચેતીપૂર્વકનું વલણ અપનાવતા કહ્યું કે, “ગૃહમંત્રી સાહેબનું આ નિવેદન તેમનું અંગત મંતવ્ય (Personal Opinion) છે. હું આના પર કોઈ ટિપ્પણી કરવા માંગતો નથી.” જો કે, સાથેસાથે તેમણે એ પણ ઉમેર્યું કે દેશમાં સારી શવસ્થા (Good Governance) માત્ર એક સુરક્ષિત અને સ્થિર પાકિસ્તાનમાં જ શક્ય બની શકે છે. આ બાબતે તમામ રાજકીય પક્ષોએ ભેગા મળીને નિર્ણય કરવો પડશે કે દેશમાં સુશાસન કેવી રીતે સ્થાપિત કરવું.
પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ આરિફ અલ્વીનું નિવેદન: ‘સિસ્ટમ નહીં, પણ સિસ્ટમ પર કબજો કરનારા નિષ્ફળ ગયા છે’
ગૃહમંત્રીના આ નિવેદન પર પાકિસ્તાનના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. આરિફ અલ્વીએ પણ સોશિયલ મીડિયા પર પોતાની પ્રતિક્રિયા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે એક્સ (ટ્વિટર) પર લખ્યું છે કે, “આખો દેશ કે સિસ્ટમ નાકામ નથી થઈ, પરંતુ જે લોકોએ આ સિસ્ટમ પર ગેરકાયદેસર કબજો જમાવ્યો છે, તેઓ તેને નાકામ કરી ચૂક્યા છે. તેમણે જ દેશના પાયાને બરબાદ કર્યો છે.”
ડૉ. અલ્વીના જણાવ્યા મુજબ, કોઈપણ સંસદીય લોકતંત્ર માત્ર એક જ પાયા પર ટકેલું હોય છે અને તે છે ‘જનનાદેશ’ (Mandate). આ જ કારણ છે કે નિયમિત ચૂંટણીઓ યોજવામાં આવે છે. પરંતુ જ્યારે ચૂંટણીઓમાં છબરડા કરવામાં આવે છે, ધાંધલી થાય છે અને જનતાનો સાચો અવાજ ચોરી લેવામાં આવે છે, ત્યારે આવી જ અરાજકતા અને અસંતોષ પેદા થાય છે.
પાકિસ્તાન સામે ઊભેલો અસ્તિત્વનો સવાલ
મોહસિન નકવીનું આ નિવેદન માત્ર એક ભાષણ પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ તે પાકિસ્તાનની અંદર સત્તાના કોરિડોરમાં ચાલી રહેલા આંતરિક અસંતોષનો ખુલ્લો પુરાવો છે. જ્યારે દેશના મંત્રીઓ જ જાહેરમાં સ્વીકારવા લાગે કે તેમની સિસ્ટમ ફેલ થઈ ગઈ છે અને યુવાનોનો ગુસ્સો ‘કોકરોચ’ બનીને આખી વ્યવસ્થાને ઉથલાવી શકે છે, ત્યારે તે સ્પષ્ટ થઈ જાય છે કે પાકિસ્તાન ગંભીર આર્થિક, સામાજિક અને રાજકીય કટોકટીના દોરમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે આ નેતાઓ માત્ર નિવેદનો આપીને સંતોષ માને છે કે ખરેખર દેશને આ ગર્તામાંથી બહાર કાઢવા માટે કોઈ નક્કર પગલાં ભરે છે.
