સેઉટા સ્થળાંતર સંકટમાં ૬૭ લોકોના મોત બાદ સ્પેને દરિયામાં ૧,૬૦૦ ફૂટનો અવરોધ ઊભો કર્યો
૫૦,૦૦૦થી વધુ સ્થળાંતર કરનારાઓના સરહદ ભંગ બાદ સ્પેને મોરોક્કો સરહદે વાયુયુક્ત અવરોધ સ્થાપિત કર્યો; સ્થળાંતર મુદ્દે સ્પેન અને EU દેશો વચ્ચે રાજકીય તણાવ વધ્યો.
સ્પેન અને તેના ઉત્તર આફ્રિકન પ્રદેશ સેઉટા (Ceuta) ની સરહદે તાજેતરમાં ઊભી થયેલી અભૂતપૂર્વ સ્થળાંતર કટોકટી બાદ સ્પેનિશ સરકારે એક મોટો લશ્કરી અને સુરક્ષાત્મક નિર્ણય લીધો છે. સરહદ પર થયેલા ભારે ઘૂસણખોરીના પ્રયાસો અને તે દરમિયાન ૬૭ સ્થળાંતર કરનારાઓના કરુણ મોત નીપજ્યા બાદ સ્પેને સેઉટા અને પડોશી દેશ મોરોક્કો વચ્ચેની દરિયાઈ સરહદ પર ૧,૬૦૦ ફૂટ (૫૦૦ મીટર) લાંબો કન્ટેન્મેન્ટ અવરોધ (Floating Barrier) સ્થાપિત કરવાની જાહેરાત કરી છે.
આ નિર્ણય ત્યારે લેવામાં આવ્યો છે જ્યારે ચાલુ અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં જ આશરે ૫૦,૦૦૦ થી ૬૦,૦૦૦ જેટલા સ્થળાંતર કરનારાઓએ એકસાથે સેઉટાની સરહદ તોડીને યુરોપિયન ક્ષેત્રમાં પ્રવેશવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
૫૦૦ મીટર લાંબો ‘વાયુયુક્ત દરિયાઈ અવરોધ’ કેવો છે?
‘ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ’ના અહેવાલ મુજબ, સ્પેને આ વિશિષ્ટ અને ફૂલી શકાય તેવો વાયુયુક્ત (Pneumatic) અવરોધ સેઉટાના કિનારે આવેલા તારાજલ બ્રેકવોટર નજીક સ્થાપિત કર્યો છે.
આ નવીન સુરક્ષા વ્યવસ્થાની મુખ્ય વિશેષતાઓ આ મુજબ છે:
પરિમાણ: આ અવરોધ ૫૦૦ મીટર (૧,૬૦૦ ફૂટ) લાંબો છે. તે સમુદ્રના પાણીની સપાટીથી ૩૦ થી ૭૦ સેન્ટીમીટર ઉપર રહે છે અને સપાટીથી ૧ મીટર નીચે સુધી વિસ્તરેલો છે.
નૌકાદળનું મજબૂત સપોર્ટ: આ અવરોધને સ્પેનિશ નૌકાદળ દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવેલા ખાસ લંગરવાળા બોય્સ (Anchored Buoys) ની બાહ્ય લાઇન વડે સમુદ્રમાં મજબૂત રીતે સ્થિર કરવામાં આવ્યો છે.
ગાર્ડિયા સિવિલનું પેટ્રોલિંગ: અવરોધની માળખાકીય રેખાઓ વચ્ચે એક નિયુક્ત ચેનલ બનાવવામાં આવી છે, જેનાથી સ્પેનની ગાર્ડિયા સિવિલ (જાસૂસી અને સુરક્ષા દળ) ના જહાજો દરિયાઈ સરહદ પર સતત વિહંગાવલોકન અને ૨૪ કલાક પેટ્રોલિંગ કરી શકશે.
૬૭ લોકોના મોત અને ભયાનક નાસભાગ
સ્પેનિશ સરકાર દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, સેઉટા સરહદ પર સર્જાયેલી આ અરાજકતામાં અત્યાર સુધીમાં ૬૭ લોકોના મોત નીપજ્યા છે. મૃતકોમાંથી ઘણા લોકો દરિયામાં ડૂબી જવાથી મૃત્યુ પામ્યા હતા, જ્યારે કેટલાક બ્રેકવોટર બેરિયરને ઝડપથી પાર કરવાની હોડમાં સર્જાયેલી નાસભાગ (Stampede) માં કચડાઈ જવાથી માર્યા ગયા હતા.
સ્પેનના ગૃહ મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે સેઉટામાં ગેરકાયદેસર રીતે પ્રવેશ કરનારા મોટાભાગના લોકોને પહેલાથી જ મોરોક્કો પાછા મોકલી દેવામાં આવ્યા છે.
સ્પેનિશ સરકારનું વલણ અને મોરોક્કો સાથે સંબંધો
સ્પેનના ગૃહ પ્રધાન ફર્નાન્ડો ગ્રાન્ડે-માર્લાસ્કાએ સેઉટાની મુલાકાત દરમિયાન પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે:
“અમે ચુસ્તપણે કાયદાનું પાલન કરાવી રહ્યા છીએ અને કાયદાનો ભંગ કરનારાઓ સામે અત્યંત કઠોર છીએ.”
સરહદ પર આટલી મોટી સુરક્ષા હોવા છતાં આટલા મોટા પાયે સરહદ ભંગ કેવી રીતે થયો તે અંગે ઊભા થયેલા પ્રશ્નો વચ્ચે માર્લાસ્કાએ મોરોક્કો સરકારનો બચાવ કર્યો હતો. તેમણે ઉમેર્યું:
“મોરોક્કો સેઉટા કે બાકીના સ્પેન માટે કોઈ ખતરો નથી, પરંતુ તે અમારો એક વિશ્વસનીય ભાગીદાર છે. આ ઘટનાઓનું સ્પેન અને મોરોક્કો બંનેએ સંયુક્ત મૂલ્યાંકન કરવાની જરૂર છે. પડોશી દેશના સહયોગથી જ સ્પેન માત્ર ૨૪ કલાકમાં પરિસ્થિતિને નિયંત્રણમાં લાવી શક્યું છે.”
બીજી તરફ, સ્પેનના વડા પ્રધાન પેડ્રો સાંચેઝે યુરોપિયન યુનિયન (EU) ના અન્ય નેતાઓની ટીકા કરી હતી. ઇટાલીના વડા પ્રધાન જ્યોર્જિયા મેલોનીએ સ્પેન સાથેના ‘શેંગેન કરાર’ (Schengen Agreement) ને સ્થગિત કરવાની ધમકી આપીને સ્પેનથી આવતા લોકો પર બોર્ડર ચેકિંગ લાદી દીધું છે. સાંચેઝે કહ્યું કે સ્પેનને સરહદહીન શેંગેન ઝોનમાંથી હટાવવાની માંગ “પૂર્વગ્રહ, ખોટા સમાચાર અને અજ્ઞાનતા” થી પ્રેરિત છે.
EU ના ૨૨ દેશોના નેતાઓની તાકીદની વિનંતી
સેઉટાની પરિસ્થિતિને પગલે યુરોપિયન યુનિયનમાં રાજકીય ખળભળાટ મચી ગયો છે. ૨૨ EU દેશોના નેતાઓએ આ ગંભીર પરિસ્થિતિનો સંયુક્ત અને સંકલિત સામનો કરવા હાકલ કરી છે.
ઇટાલી, જર્મની, ડેનમાર્ક, ફ્રાન્સ, ઓસ્ટ્રિયા સહિતના ૨૨ દેશોએ EU ના વર્તમાન આઇરિશ રાષ્ટ્રપતિને પત્ર લખીને ગૃહ મંત્રીઓની તાત્કાલિક ઈમરજન્સી વિડિયો કોન્ફરન્સ બોલાવવા માંગ કરી છે.
| પત્રમાં રજૂ કરાયેલા મુખ્ય મુદ્દા |
| અનિયંત્રિત ક્રોસિંગ પર રોક: અનિયંત્રિત સામૂહિક ક્રોસિંગ અથવા સ્થળાંતરને હથિયાર તરીકે વાપરવાની પ્રવૃત્તિને સાંખી શકાય નહીં. |
| ખોટો સંદેશ અટકાવવો: યુરોપિયન યુનિયનમાં ગેરકાયદેસર પ્રવેશ પણ પાછળથી કાયદેસર રોકાણમાં ફેરવાઈ શકે છે તેવી ધારણા ઊભી થવી જોઈએ નહીં. |
| સામાન્ય નીતિનું રક્ષણ: આવી ઘટનાઓથી યુરોપની સામાન્ય સ્થળાંતર નીતિ (Migration Policy) પરનો વિશ્વાસ નબળો પડે છે. |
