ડાયાબિટીસમાં મમરા ખાવા કે નહીં? શુગર સ્પાઇક વગર નાસ્તો કરવાની ડોક્ટર્સની પરફેક્ટ ટીપ્સ
આજના સમયમાં ડાયાબિટીસ એક સામાન્ય પરંતુ ગંભીર આહારસંબંધી સ્થિતિ બની ગઈ છે. ભારતમાં જ્યારે કોઈ વ્યક્તિને ડાયાબિટીસ હોવાનું નિદાન થાય છે, ત્યારે સૌથી પહેલા તેના દૈનિક ખોરાકમાંથી ભાત, બટાકા અને ગળી વસ્તુઓ પર કાપ મૂકવામાં આવે છે. ચોખામાંથી જ બનતા હોવાના કારણે ઘણા લોકો મમરા ખાવાનું પણ બંધ કરી દે છે. પરંતુ શું ખરેખર ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ મમરા ખાવાનું સાવ છોડી દેવું જોઈએ?
તબીબી નિષ્ણાતો અને ડાયેટિશિયનના મતે, ડાયાબિટીસમાં કોઈપણ કુદરતી કે હળવા ખોરાકને સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવાની જરૂર હોતી નથી. જો યોગ્ય પ્રમાણ, સમય અને સંયોજન (Combination) નો ખ્યાલ રાખવામાં આવે, તો ડાયાબિટીસના દર્દીઓ પણ કોઈ પણ ચિંતા વગર પોતાના દૈનિક આહારમાં મમરાનો સમાવેશ કરી શકે છે.
મમરા અને બ્લડ શુગર વચ્ચેનું ગણિત
મમરા એ ચોખામાંથી બનતી એક હળવી વાનગી છે, જેના કારણે તેનો ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ (GI) થોડો ઊંચો હોય છે. ઊંચો ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ ધરાવતી વાનગીઓ લોહીમાં ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ ઝડપથી શકે છે. જોકે, મમરામાં કેલરી ખૂબ જ ઓછી હોય છે અને તે પચવામાં એકદમ હળવા હોય છે.
ડોક્ટરોનું કહેવું છે કે જો ડાયાબિટીસના દર્દીઓ એકસાથે ખૂબ મોટા બાઉલ ભરીને મમરા ખાવાનું ટાળે અને તેની માત્રા મર્યાદિત રાખે, તો તેનાથી લોહીમાં શુગરનું સ્તર અચાનક વધતું નથી. સાંજના સમયે ચા કે હળવા નાસ્તા તરીકે ૩૦ ગ્રામથી ૫૦ ગ્રામ જેટલા મમરા ખાવા સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત ગણાય છે.
મમરાને પોષ્ટિક અને હેલ્ધી બનાવવાની સાચી રીત
સાધારણ મમરા ખાવાને બદલે તેને અન્ય ફાઈબર અને પ્રોટીનયુક્ત ખોરાક સાથે મિક્સ કરીને ખાવાથી તેનો ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ ઘટી જાય છે. આહાર નિષ્ણાતો મમરામાં નીચે મુજબના ઘટકો ઉમેરીને ખાવાની સલાહ આપે છે:
-
શાકભાજી અને ફાઈબર: મમરામાં ઝીણી સમારેલી ડુંગળી, કાકડી, ટામેટાં અને લીલા ધાણા ઉમેરવાથી તેમાં ફાઈબરનું પ્રમાણ વધે છે, જે પાચનક્રિયા ધીમી કરે છે અને શુગર સ્પાઇક અટકાવે છે.
-
પ્રોટીનનો ઉમેરો: બાફેલા કાળા કે સફેદ ચણા, બાફેલા લીલા વટાણા અથવા શેકેલા સીંગદાણા મમરામાં ઉમેરવાથી નાસ્તો પ્રોટીનથી સભર બને છે અને લાંબા સમય સુધી પેટ ભરેલું રહે છે.
આ રીતે બનાવેલી હેલ્ધી મમરા ભેળ ખાવાથી દર્દીને પૂરતું પોષણ મળે છે અને બ્લડ શુગર પણ નિયંત્રણમાં રહે છે.
કઈ ભૂલો ટાળવી જરૂરી છે?
મમરા પોતે સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક નથી, પરંતુ તેને બનાવવાની ખોટી રીત તેને નુકસાનકારક બનાવી શકે છે. તબીબો ખાસ ચેતવણી આપે છે કે ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ વધુ પડતા તેલ, મસાલા, મીઠું અને મોયણવાળી ‘ઝાલમુરી’ કે તળેલા મમરા ખાવાનું ટાળવું જોઈએ.
મમરામાં વધુ પડતી સેવ, મઠડી, તેલ, ખાંડવાળી ચટણીઓ કે સોડિયમનું ઊંચું પ્રમાણ ઉમેરવાથી તેની પ્રાકૃતિક ગુણવત્તા નાશ પામે છે. આનાથી માત્ર બ્લડ શુગર જ નહીં, પરંતુ એસિડિટી, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને પાચનની સમસ્યાઓ પણ વધી શકે છે.
સાદા, શેકેલા અને શાકભાજી સાથે ભેળવેલા મમરા ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે એક ઉત્તમ, પૌષ્ટિક અને સલામત નાસ્તો સાબિત થઈ શકે છે.
