હોર્મુઝ સામુદ્રધુની પર તણાવ ઘટશે? ઈરાન અને ઓમાન ટૂંક સમયમાં સંયુક્ત નિવેદન જારી કરી શકે છે
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલતા ભૌગોલિક તણાવ વચ્ચે વૈશ્વિક ઉર્જા બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે એક અત્યંત આશાસ્પદ સમાચાર સામે આવ્યા છે. ઈરાને સત્તાવાર રીતે જાહેરાત કરી છે કે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઉર્જા જળમાર્ગ ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ (Strait of Hormuz) ને ફરીથી ખોલવા અંગે ઓમાન સાથેનો ડ્રાફ્ટ કરાર હવે તેના આખરી તબક્કામાં પહોંચી ગયો છે. જો આ સમજૂતી સફળ રહેશે તો છેલ્લા કેટલાક સમયથી થંભી ગયેલો દરિયાઈ વેપાર ફરી શરૂ થઈ શકશે, જેનાથી ક્રૂડ ઓઈલની અછત અને મોંઘવારીનો સામનો કરી રહેલા વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પરનું દબાણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી શકે છે.
અગાઉ, અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ સંકેત આપ્યા હતા કે આ જ અઠવાડિયે આ મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગને લઈને એક મોટો કરાર જાહેર થઈ શકે છે. જોકે, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ એવા કોઈપણ કરારનો સ્વીકાર નહીં કરે જે આ વ્યૂહાત્મક સામુદ્રધુની પર ઈરાનના પ્રભુત્વ કે કંટ્રોલને મજબૂત બનાવતો હોય.
ઈરાનનું વલણ અને સુપ્રીમ લીડરની મંજૂરીની રાહ
ઈરાનના સત્તાવાર સમાચાર માધ્યમ IRNA ના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બાકીએ જણાવ્યું હતું કે ઓમાનના મધ્યસ્થી પ્રયાસો હેઠળ તૈયાર કરાયેલો મુસદ્દો લગભગ અંતિમ સ્વરૂપ લઈ ચૂક્યો છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે જો ચોક્કસ બાહ્ય પક્ષો (અમેરિકા તરફ ઈશારો કરતા) આ પ્રક્રિયામાં કોઈ નવો અવરોધ નહીં ઊભો કરે, તો ઈરાન અને ઓમાન ટૂંક સમયમાં જ એક સંયુક્ત નિવેદન જારી કરી શકે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સમાચાર સંસ્થા એસોસિએટેડ પ્રેસ (AP) ના અહેવાલ મુજબ, બે પ્રાદેશિક ઉચ્ચ અધિકારીઓએ પુષ્ટિ કરી છે કે દસ્તાવેજો તૈયાર થઈ ગયા છે અને હવે આ ડ્રાફ્ટ ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર મોજતબા ખામેનીની આખરી મંજૂરી માટે મોકલવામાં આવ્યો છે. ખામેનીની લીલી ઝંડી મળતાં જ તેની સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવશે.
જળમાર્ગની સુરક્ષા અને ભૂતકાળનો સંઘર્ષ
જોકે, ઈરાને એ પણ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે કરાર થઈ ગયા પછી પણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ યુદ્ધ પહેલાં જેવી સંપૂર્ણ ખુલ્લી કે તમામ જહાજો માટે સાવ સામાન્ય સ્થિતિમાં તરત જ નહીં આવે. ઈસ્માઈલ બાકીએ પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે સમજૂતીનો અર્થ એ નથી કે ત્યાંથી પસાર થતાં દરેક વિદેશી જહાજ માટે સુરક્ષાની આપોઆપ ગેરંટી મળી જશે. ઈરાન આ ક્ષેત્ર પર પોતાનું નિયંત્રણ જાળવી રાખવાના પક્ષમાં છે.
નોંધનીય છે કે, ૨૮ ફેબ્રુઆરીના રોજ અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ સાથે શરૂ થયેલા સશસ્ત્ર સંઘર્ષ બાદથી તેહરાને આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ પર વ્યવહારિક રીતે પોતાનો દબદબો સ્થાપિત કરી દીધો હતો, જેના કારણે વિશ્વભરમાં કાચા તેલ અને એલએનજી (LNG) ના પુરવઠાને માતબર અસર પહોંચી હતી. આ સંજોગોમાં ઓમાનની મધ્યસ્થતાથી થઈ રહેલી આ પહેલ સમગ્ર વિશ્વના તેલ આયાતકાર દેશો માટે રાહતનો શ્વાસ લાવશે.
