અમેરિકી અદાલત દ્વારા ગૌતમ અદાણી અને સાગર અદાણી સામેનો ફોજદારી કેસ કાયમી ધોરણે રદ: બે વર્ષ લાંબી કાનૂની લડાઈનો અંત
અમેરિકાની અદાલત તરફથી અદાણી ગ્રુપના ચેરમેન ગૌતમ અદાણી, તેમના ભત્રીજા સાગર અદાણી અને અદાણી ગ્રીનના પૂર્વ સીઈઓ વિનીત જૈન માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ અને રાહતરૂપ સમાચાર સામે આવ્યા છે. ન્યૂયોર્કની ‘યુએસ ડિસ્ટ્રિક્ટ કોર્ટ ફોર ધ ઈસ્ટર્ન ડિસ્ટ્રિક્ટ’એ ન્યાય વિભાગ (Department of Justice) ની અરજીને સ્વીકારીને અદાણી ગ્રુપ સામેના તમામ ફોજદારી આરોપોને કાયમી ધોરણે રદ (Permanently Dismissed) કરી દીધા છે. આ સાથે જ કથિત છેતરપિંડી અને લાંચ સંબંધિત આ ચર્ચિત કેસ અને તેને લગતી કાનૂની કાર્યવાહીનો આખરે અંત આવ્યો છે.
અદાલતી પ્રક્રિયા અને ન્યાયાધીશ નિકોલસ ગૈરોફિસનો આદેશ
ન્યાયાધીશ નિકોલસ ગૈરોફિસે ન્યાય વિભાગની નિયમ ૪૮(એ) હેઠળ દાખલ કરાયેલી અરજી પર સુનાવણી કરતા આ ચુકાદો આપ્યો હતો. સરકારી અભિયોજન પક્ષે કેસ પાછો ખેંચવા માટે રજૂ કરેલા કારણોની ઊંડી સમીક્ષા કર્યા બાદ અદાલતે આ નિર્ણયને માન્ય રાખ્યો છે.
આરોપોને કાયમી ધોરણે રદ કરવાનો અર્થ એ થાય છે કે આ ફોજદારી કાર્યવાહી હંમેશા માટે સમાપ્ત થઈ ગઈ છે અને ભવિષ્યમાં આ જ મુદ્દાઓ પર ફરીથી કેસ દાખલ કરી શકાશે નહીં. જોકે, અદાલતે એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નિર્ણયનો અર્થ એ નથી કે કોર્ટે આરોપોની સત્યતા કે તથ્યો પર કોઈ આખરી ન્યાયિક નિષ્કર્ષ આપ્યો છે, પરંતુ પ્રક્રિયાગત અને ન્યાયિક હિતને ધ્યાનમાં રાખીને કેસ બંધ કરવામાં આવ્યો છે.
નવેમ્બર ૨૦૨૪ના મૂળ આરોપો અને સમગ્ર વિવાદની પૃષ્ઠભૂમિ
આ કાનૂની વિવાદની શરૂઆત નવેમ્બર ૨૦૨૪માં થઈ હતી જ્યારે અમેરિકી સરકારી વકીલોએ દાવો કર્યો હતો કે અદાણી ગ્રીન એનર્જી લિમિટેડ (AGEL)ના વડાઓ અને અન્ય અધિકારીઓએ ભારતમાં સૌર ઊર્જાના મોટા કોન્ટ્રાક્ટ્સ મેળવવા માટે ભારતીય સરકારી અધિકારીઓને આશરે ૨૫ કરોડ યુએસ ડોલરની લાંચ આપવાનું કાવતરું ઘડ્યું હતું. આ કોન્ટ્રાક્ટ્સથી આગામી બે દાયકામાં ૨ અબજ ડોલરથી વધુનો નફો થવાનો અંદાજ લગાવવામાં આવ્યો હતો.
તદુપરાંત, અભિયોજન પક્ષનો એવો પણ આરોપ હતો કે અમેરિકી રોકાણકારો અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાંથી ૩ અબજ ડોલરથી વધુનું ભંડોળ અને બોન્ડ્સ એકત્ર કરતી વખતે નાણાકીય વિગતો અંગે રોકાણકારોને ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવ્યા હતા. અદાણી ગ્રુપે શરૂઆતથી જ આ તમામ આરોપોને પાયાવિહોણા અને રાજકીય રીતે પ્રેરિત ગણાવીને સતત ફગાવી દીધા હતા.
ટ્રમ્પ પ્રશાસનની દલીલો અને કેસ પાછો ખેંચવાના મુખ્ય કારણો
અદાલતમાં સુનાવણી દરમિયાન ટ્રમ્પ પ્રશાસન અને ન્યાય વિભાગે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે આ કેસને આગળ ધપાવવો હવે જાહેર હિત અને ન્યાયના હિતમાં નથી. સરકારે કોર્ટ સમક્ષ કેસ રદ કરવા માટે કેટલાક મુખ્ય કારણો રજૂ કર્યા હતા:
૧. ભૌગોલિક ક્ષેત્રાધિકાર (Jurisdiction): કથિત ઘટનાઓ મુખ્યત્વે ભારતના ક્ષેત્રાધિકારમાં બની હતી અને ભારતીય તપાસ એજન્સીઓ પહેલેથી જ તેની તપાસ કરી રહી હતી.
૨. રોકાણકારોને નુકસાનનો અભાવ: અમેરિકી રોકાણકારોને કોઈ પ્રત્યક્ષ કે સ્પષ્ટ આર્થિક નુકસાન થયું હોય તેવા કોઈ મજબૂત પુરાવા મળ્યા નહોતા.
૩. રાજકીય પ્રેરિત પ્રયાસ: ન્યાય વિભાગે સ્વીકાર્યું કે નવેમ્બર ૨૦૨૪માં બાઇડેન પ્રશાસનના અંતિમ દિવસોમાં આ ચાર્જશીટ સાર્વજનિક કરવામાં આવી હતી, જેનો મુખ્ય હેતુ વ્યાવસાયિક જૂથને બદનામ કરવાનો હતો અને કેસમાં સફળતાની શક્યતા ખૂબ જ ઓછી હતી.
SEC સાથેનો કરાર અને નાણાકીય દંડ
બીજી તરફ, અમેરિકી સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ કમિશન (SEC) દ્વારા કરવામાં આવેલી દીવાની (Civil) કાર્યવાહી પણ અંતિમ આદેશ સાથે પૂરી થઈ ગઈ છે. આ આદેશ હેઠળ ગૌતમ અદાણીએ કોઈપણ પ્રકારનો વાંક કે ગેરરીતિ સ્વીકાર્યા વિના કરાર પર સંમતિ દર્શાવી છે.
અંતિમ આદેશની શરતો અનુસાર, ગૌતમ અદાણીએ ૩૦ દિવસની અંદર SEC ને ૬૦ લાખ યુએસ ડોલરની દંડકીય રકમ ચૂકવવાની રહેશે. આ રકમ ચૂકવ્યા બાદ SEC સાથેનો આ વિવાદ પણ સત્તાવાર રીતે પૂરો થઈ જશે.
અદાલતની શરતો અને ગૌતમ અદાણીનું સોગંદનામું
કેસ રદ કરવાની અરજી સ્વીકારતા પહેલાં ન્યાયાધીશ ગૈરોફિસે ન્યાય વિભાગને આ નિર્ણય પાછળના કારણો જાહેર કરવા આદેશ આપ્યો હતો. સાથે જ, તેમણે તમામ આરોપીઓ પાસેથી એક સોગંદનામું (Affidavit) માગ્યું હતું જેમાં એ બાબતની પુષ્ટિ કરવાની હતી કે આ કેસ પાછો ખેંચવા પાછળ કોઈ ગુપ્ત નાણાકીય લેવડદેવડ કે બેકડોર ડીલ થઈ નથી.
ગૌતમ અદાણીએ અદાલતમાં દાખલ કરેલા પોતાના સોગંદનામામાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે ન્યાય વિભાગના આ નિર્ણય પાછળ કોઈ જ ગુપ્ત સમજૂતી કે આર્થિક આપ-લે થઈ નથી. કોર્ટે આ તમામ દસ્તાવેજો અને વિગતોની ચકાસણી કર્યા બાદ જ કેસ બંધ કરવાનો આખરી આદેશ આપ્યો હતો.
ગૌતમ અદાણીની પ્રતિક્રિયા: “સત્ય અને ન્યાય વ્યવસ્થામાં અમારો વિશ્વાસ અડીખમ રહ્યો”
આ ઐતિહાસિક નિર્ણયનું સ્વાગત કરતા અદાણી ગ્રુપના ચેરમેન ગૌતમ અદાણીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર પોતાની લાગણીઓ વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે લખ્યું કે, તેઓ આ નિર્ણયને અત્યંત નમ્રતા અને ન્યાયિક પ્રક્રિયા પ્રત્યેના ગહરા આદર સાથે સ્વીકારે છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે, “આ પડકારજનક સમયગાળા દરમિયાન સત્ય, નિષ્પક્ષતા અને કાયદાના શાસનમાં અમારો વિશ્વાસ ક્યારેય ડગમગ્યો નથી. હું એ તમામ લોકોનો આભારી છું જેમણે અમારા પર, સિસ્ટમ પર અને ભારતની ન્યાય વ્યવસ્થાની ક્ષમતા પર ભરોસો રાખ્યો. અમે દેશના નિર્માણ, લાંબા ગાળાના મૂલ્ય સર્જન અને સમાજ કલ્યાણના ઉદ્દેશ્ય માટે સતત કામ કરતા રહીશું.”
હિન્ડનબર્ગ અહેવાલ અને વૈશ્વિક અસરોનો અંત
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ જાન્યુઆરી ૨૦૨૩માં શોર્ટ-સેલર ફર્મ હિન્ડનબર્ગ રિસર્ચ દ્વારા જારી કરાયેલા અહેવાલ પછી શરૂ થયેલી અસ્થિરતાની પૃષ્ઠભૂમિમાં સામે આવ્યો હતો. હિન્ડનબર્ગના અહેવાલ બાદ અદાણી ગ્રુપના શેરોમાં ભારે ઘટાડો થયો હતો અને જૂથનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન ૧૫૦ અબજ ડોલરથી વધુ ઘટી ગયું હતું.
ત્યારબાદ યુએસ કોર્ટના આ કેસે અદાણી ગ્રુપ પર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે દબાણ વધાર્યું હતું. પરંતુ હવે અમેરિકી અદાલત દ્વારા ફોજદારી કેસ સંપૂર્ણપણે રદ કરી દેવાતાં અને SEC નો કેસ પણ પૂર્ણ થતાં, અદાણી ગ્રુપ સામેના વૈશ્વિક અને કાનૂની વાદળો વિખેરાઈ ગયા છે, જેનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારોમાં ફરી એકવાર વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત થશે.
