યુરિયા છાંટતા ખેડૂત સાથે શું થયું? રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીનો આંચકાજનક ખુલાસો!
બોટાદ જિલ્લાના પવિત્ર યાત્રાધામ ગઢડા ખાતે આવેલ બી.એ.પી.એસ. (BAPS) સ્વામિનારાયણ મંદિરના સુસજ્જ કોન્ફરન્સ હોલમાં રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીના અધ્યક્ષસ્થાને એક પ્રેરણાદાયી અને માર્ગદર્શક પ્રાકૃતિક કૃષિ પરિસંવાદનું સાર્થક આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે બોટાદ જિલ્લાના ગામડે-ગામડેથી પધારેલા વિશાળ ખેડૂત સમુદાયે ઉત્સાહભેર ભાગ લીધો હતો. સમગ્ર સભાખંડ ખેડૂતોની હાજરીથી ઉભરાઈ ગયો હતો.
કાર્યક્રમ દરમિયાન રાજ્યપાલએ ખેડૂતોને સંબોધતાં પ્રાકૃતિક કૃષિના વૈજ્ઞાનિક, આર્થિક, પર્યાવરણીય અને આરોગ્યપ્રદ પાસાંઓ પર અત્યંત સરળ, તાર્કિક અને હૃદયસ્પર્શી ભાષામાં ઊંડું માર્ગદર્શન પૂરું પાડ્યું હતું. તેમણે ખેડૂતોને પરંપરાગત પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવી ધરતી માતાને વિષમુક્ત કરવા હાકલ કરી હતી.
મુખ્ય સંદેશ અને વિશિષ્ટ મુદ્દાઓ
-
દેશી ગાય આધારિત ખેતી: દેશી ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતી જ જમીનની ગુમાવેલી ફળદ્રુપતા પાછી મેળવવાનો અને ખેડૂતોની આર્થિક સમૃદ્ધિ વધારવાનો એકમાત્ર શાશ્વત વિકલ્પ છે.
-
રાસાયણિક ખાતરોનું સંકટ: યુરિયા, ડી.એ.પી. અને ઝેરી જંતુનાશકો માનવ શરીર અને પર્યાવરણ માટે ધીમા ઝેર (Slow Poison) સમાન છે.
-
ગંભીર રોગોથી રક્ષણ: કેન્સર, ડાયાબિટીસ અને હૃદયરોગ જેવા જીવલેણ રોગોથી દેશ અને સમાજને બચાવવા માટે વિષમુક્ત પ્રાકૃતિક કૃષિ અપનાવવી અનિવાર્ય બની ગઈ છે.
-
જમીનની સજીવતા: પ્રાકૃતિક ખેતીથી જમીનમાં અળસિયાં અને અસંખ્ય સૂક્ષ્મ જીવાણુઓ પુનર્જીવિત થાય છે, જેનાથી ખેતરની માટી ફરીથી સોના સમાન ફળદ્રુપ બને છે.
રાસાયણિક ખેતીથી પ્રાકૃતિક ક્રાંતિ સુધીની રાજ્યપાલની અંગત જીવનયાત્રા
પોતાના સંબોધનમાં રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીએ પોતાના ભૂતકાળના અનુભવો વાગોળતાં અત્યંત પ્રામાણિકતાથી જણાવ્યું હતું કે, દસ વર્ષ પહેલાં તેઓ પણ અન્ય સામાન્ય ખેડૂતોની જેમ રાસાયણિક ખાતરો અને દવાઓનો ઉપયોગ કરીને જ ખેતી કરતા હતા. પરંતુ એક દિવસ ખેતરમાં યુરિયા ખાતર છાંટતી વખતે તેમણે એક મજૂર-ખેડૂતને અચાનક ચક્કર આવીને બેભાન થઈને ઢળી પડતો જોયો.
આ ઘટનાએ તેમના મન પર ઊંડો આઘાત પહોંચાડ્યો. તેમણે વિચાર્યું કે જે ખાતરની વાસ માત્રથી માણસ બેભાન થઈ જાય છે, તે રાસાયણિક પદાર્થો જ્યારે અનાજ, ફળ અને શાકભાજી દ્વારા આપણા શરીરમાં પ્રવેશતા હશે ત્યારે કેવું ગંભીર નુકસાન પહોંચાડતા હશે! આ ભયાનક સત્ય સમજાતાં જ તેમણે તુરંત જ રાસાયણિક ખેતીનો સંપૂર્ણ ત્યાગ કરવાનો દ્રઢ સંકલ્પ કર્યો.
શરૂઆતમાં તેમણે ઓર્ગેનિક (જૈવિક) ખેતી અપનાવી, પરંતુ તેમાં પણ અમુક મર્યાદાઓ જણાતાં આખરે તેમણે ભારતના પ્રાચીન જંગલોની પરંપરાગત પોષણયુક્ત પદ્ધતિઓ અને વૈજ્ઞાનિક અભિગમ આધારિત “દેશી ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક કૃષિ” અપનાવી. તેમણે પોતાના ફાર્મ પર આ પદ્ધતિના આશ્ચર્યજનક સફળ પરિણામો મેળવ્યા બાદ તેને સમગ્ર દેશના ખેડૂતો સુધી પહોંચાડવાનું ભગીરથ મિશન હાથ ધર્યું છે.
રાસાયણિક ખાતરોનું ભયાનક આર્થિક અને આરોગ્ય વિષયક સંકટ
રાજ્યપાલએ ખૂબ જ ચિંતા વ્યક્ત કરતાં દેશના આર્થિક પાસા પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે યુરિયા અને ડી.એ.પી. (DAP) જેવા કેમિકલ ખાતરોની વિદેશોમાંથી આયાત કરવા માટે ભારત સરકાર અને દેશનું કરોડો રૂપિયાનું ભંડોળ પરદેશ તણાઈ જાય છે. આ કિંમતી નાણાંનો ઉપયોગ દેશના કે ગામડાંના વિકાસ માટે થઈ શકે તેમ છે.
આ ઉપરાંત, રાસાયણિક ખાતરો અને ઝેરી કીટકનાશકોથી પકવવામાં આવતું અન્ન આપણી થાળીમાં ધીમા ઝેર તરીકે પીરસાઈ રહ્યું છે. આજે ગામડે-ગામડે વધતા જતા કેન્સર, ડાયાબિટીસ, બ્લડ પ્રેશર અને કિડનીના રોગો પાછળ આ રાસાયણિક આહાર જ મુખ્ય કારણ છે. જો આપણે આજે જ આ પરિસ્થિતિ નહીં બદલીએ, તો આગામી થોડા જ વર્ષોમાં દેશમાં દર પાંચમી વ્યક્તિ કેન્સર જેવા ભયાનક રોગથી પીડાતી જોવા મળશે. હોસ્પિટલોના ખાટલા ટૂંકા પડશે. આ પરિસ્થિતિમાંથી ઉગારવાનો એકમાત્ર માર્ગ પ્રાકૃતિક ખેતી તરફ પાછા વળવાનો છે.
અળસિયા અને સૂક્ષ્મ જીવાણુઓ: જમીનના કુદરતી રસોઈયા
દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય માધ્યમો, વિવિધ સંશોધનો અને વીડિયો ડોક્યુમેન્ટરી દ્વારા ખેડૂતોને સરળ શૈલીમાં સમજાવતા રાજ્યપાલએ કહ્યું કે, માટીમાં રહેલા અળસિયા અને કરોડો સૂક્ષ્મ જીવાણુઓ (Bacteria) ખરેખર જમીન માટે “કુદરતી રસોઈયા” તરીકે કાર્ય કરે છે. તેઓ જમીનમાં રહેલા પોષક તત્વોને છોડ ગ્રહણ કરી શકે તેવા સ્વરૂપમાં પરિવર્તિત કરે છે. પરંતુ રાસાયણિક ખાતરોના સતત વપરાશથી આ કિંમતી મિત્ર કીટકો નાશ પામ્યા છે, જેના કારણે જમીન કડક અને બંજર બની ગઈ છે.
જ્યારે ખેડૂત દેશી ગાયના છાણ અને ગૌમૂત્રમાંથી બનેલા જીવામૃત અને ઘનજીવામૃતનો ઉપયોગ કરે છે, ત્યારે જમીનમાં આ સૂક્ષ્મ જીવાણુઓ અને અળસિયાઓ પુનર્જીવિત થાય છે. અળસિયા જમીનમાં દિવસ-રાત ઉપર-નીચે અવરજવર કરીને ઊંડા દરો બનાવે છે. આ દરોને કારણે જ્યારે વરસાદ પડે છે ત્યારે પાણી સીધું જમીનમાં ઊંડું ઉતરે છે, જેને નેચરલ વોટર હાર્વેસ્ટિંગ (Natural Water Harvesting) કહેવાય છે. આનાથી ખેતરોમાં પાણી ભરાઈ રહેવાની સમસ્યા દૂર થાય છે અને ભૂગર્ભ જળસ્તર ઊંચા આવે છે. પ્રાકૃતિક ખેતીથી સિંચાઈના પાણીનો વપરાશ અડધો થઈ જાય છે, જમીનની ભેજસંગ્રહ શક્તિ વધે છે, ઉત્પાદન ઘટતું નથી પણ બજારમાં ભાવ અને ગુણવત્તા ઉત્તમ મળે છે.
પ્રદર્શન, ઉત્કૃષ્ટ ખેડૂતોનું બહુમાન અને સીધો સંવાદ
કાર્યક્રમ દરમિયાન રાજ્યપાલએ BAPS મંદિર પરિસરમાં યોજાયેલા પ્રાકૃતિક કૃષિ પેદાશોના વિશેષ પ્રદર્શન અને વેચાણ કેન્દ્રની રૂબરૂ મુલાકાત લીધી હતી. તેમણે ખેડૂતો દ્વારા જાતે તૈયાર કરાયેલા વિષમુક્ત ધાન્ય, કઠોળ, મસાલા અને પ્રાકૃતિક ઉત્પાદનોનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું અને ખેડૂતોના પુરુષાર્થને બિરદાવ્યો હતો.
આ તકે પ્રાકૃતિક કૃષિ ક્ષેત્રે ઉત્કૃષ્ટ કામગીરી કરનાર બોટાદ જિલ્લાના તાલુકા સ્તરેથી પસંદ થયેલા શ્રેષ્ઠ ખેડૂતોનું રાજ્યપાલના હસ્તે સાલ અને પ્રશસ્તિપત્ર આપીને ભાવભીનું સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, તેમણે કૃષિ ક્ષેત્રે પાયાની કામગીરી કરતી કૃષિ સખી બહેનો તેમજ સી.આર.પી. (Community Resource Person) કાર્યકરો સાથે સીધો સંવાદ સાધીને તેમના અનુભવો સાંભળ્યા હતા અને તેમની પ્રશંસનીય કામગીરીને પ્રોત્સાહિત કરી હતી.
મહાનુભાવોની ઉપસ્થિતિ અને આભારવિધિ
આ ગૌરવવંતા પરિસંવાદમાં બોટાદ જિલ્લાના પ્રભારી મંત્રી અને શિક્ષણ રાજ્ય મંત્રી રિવાબા જાડેજા, જિલ્લા પંચાયત પ્રમુખ પાયલબેન માથોળીયા, જિલ્લા કલેક્ટર હર્ષદ વોરા, જિલ્લા વિકાસ અધિકારી ભરત પરમાર, પ્રાંત અધિકારી આરતી ગોસ્વામી સહિત અગ્રણી પદાધિકારીઓ, અધિકારીઓ અને મોટી સંખ્યામાં ગ્રામીણ ક્ષેત્રના ખેડૂત ભાઈ-બહેનો હાજર રહ્યા હતા.
કાર્યક્રમની શરૂઆતમાં બોટાદ જિલ્લા કલેક્ટર હર્ષદ વોરાએ તમામ મહાનુભાવો અને પધારેલા ખેડૂતોનું શબ્દોથી હાર્દિક સ્વાગત કર્યું હતું. કાર્યક્રમના અંતમાં જિલ્લા વિકાસ અધિકારી ભરત પરમારે ઉપસ્થિત સૌનો આભાર માની આભારવિધિ સંપન્ન કરી હતી. આ પરિસંવાદે બોટાદ જિલ્લાના ખેડૂતોમાં પ્રાકૃતિક ખેતી પ્રત્યે એક નવો ઉત્સાહ અને નવી દિશા પૂરી પાડી છે.
