ભાજપનો ‘મિશન એનડીએ’ વિસ્તરણ પ્લાન: શું ડીએમકે, એનસીપી અને અકાલી દળ એક જ મંચ પર આવશે?
કેન્દ્રની રાષ્ટ્રીય લોકતાંત્રિક ગઠબંધન (NDA) સરકાર દેશની સંસદમાં પોતાની પકડ વધુ મજબૂત કરવા અને આગામી મહત્વપૂર્ણ બિલ પસાર કરાવવા માટે પોતાના કુટુંબનો વ્યાપ વધારવાની તીવ્ર તૈયારીઓ કરી રહી છે. દેશના રાજકીય ગલિયારામાં ચાલી રહેલી ચર્ચાઓ મુજબ, તામિલનાડુની દ્રવિડ મુન્નેત્ર કઝગમ (DMK), મહારાષ્ટ્રની નેશનાલિસ્ટ કોંગ્રેસ પાર્ટી (NCP) ના બંને જૂથો અને પંજાબનું શિરોમણિ અકાલી દળ ફરી એકવાર ભાજપ સાથે હાથ મિલાવે તેવી પ્રબળ શક્યતાઓ સેવાઈ રહી છે.
સંસદમાં પરિસીમન (Delimitation) અને મહિલા અનામત જેવા ઐતિહાસિક વિધેયકો પર બે-તૃતીયાંશ બહુમતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે ભાજપને આ ક્ષેત્રીય પક્ષોના સાથની જરૂરિયાત અનુભવાઈ રહી છે. આ તમામ રાજકીય હિલચાલ પાછળ દેશના વિવિધ રાજ્યોના બદલાતા રાજકીય સમીકરણો જવાબદાર છે.
તમિલનાડુના નવા સત્તા સમીકરણો અને ડીએમકે-ભાજપની નિકટતા
તમિલનાડુના રાજકારણમાં મોટા ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. રાજ્યમાં સી. જોસેફ વિજયના નેતૃત્વમાં નવી સરકાર બન્યા બાદ ડીએમકે (DMK) પોતાના રાજકીય ભવિષ્ય અને નફા-નુકસાનનું ગંભીરતાથી આકલન કરી રહી છે. રાજ્યમાં સત્તા ગુમાવ્યા પછી ડીએમકેના કેટલાક નેતાઓ પક્ષપલટો કરી ચૂક્યા છે અને કોંગ્રેસ સાથેના તેમના સંબંધો પણ હવે પહેલા જેવા રહ્યા નથી.
રાજ્યમાં આગામી વિધાન સભા ચૂંટણીમાં હજુ પાંચ વર્ષનો લાંબો સમય બાકી છે. આવી સ્થિતિમાં પક્ષના અસ્તિત્વને જાળવી રાખવા અને કાર્યકરોને તૂટતા રોકવા માટે કેન્દ્ર સરકાર સાથે સબંધો સુધારવા ડીએમકે માટે અનિવાર્ય બની ગયું છે. બંને પક્ષોના શીર્ષ નેતાઓએ વાતચીતના દરવાજા ખુલ્લા રાખ્યા છે.
આ સ્થિતિનો મોટો પુરાવો ત્યારે મળ્યો જ્યારે સંસદના ચોમાસુ સત્રના અંતે લોકસભા સ્પીકરની પરંપરાગત ચાઇ પાર્ટીનો સમગ્ર વિપક્ષે બહિષ્કાર કર્યો હતો, પરંતુ ડીએમકેએ વિપક્ષની પરવા કર્યા વગર તેમાં હાજરી આપી હતી. ડીએમકેના વરિષ્ઠ નેતા કનિમોઝીએ આ કાર્યક્રમમાં પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી, ગૃહમંત્રી અમિત શાહ અને રાજનાથ સિંહ સાથે બહુ ઉષ્માભરી મુલાકાત કરી હતી.
સંસદના બંને ગૃહો મળીને ડીએમકે પાસે ૩૦ સાંસદોનું બળ છે. જો ડીએમકે એનડીએમાં સીધી રીતે સામેલ ન થાય, તો પણ તે મુદ્દા આધારિત સમર્થન (Issue-based Support) આપીને કેન્દ્ર સરકારને મદદ કરી શકે છે.
મહારાષ્ટ્રમાં એનસીપીનું એકીકરણ અને કેન્દ્રમાં ભાગીદારી
મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં પણ એક મોટો ધડાકો થવાની શક્યતા છે. નેશનાલિસ્ટ કોંગ્રેસ પાર્ટી (NCP) ના બંને કટોકટીગ્રસ્ત જૂથો (અજિત પવાર જૂથ અને શરદ પવાર જૂથ) ના વિલયની ચર્ચાઓએ જોર પકડ્યું છે. ભાજપના નેતૃત્વએ પણ સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે જો એનસીપીના બંને જૂથો એક થઈ જાય, તો તે મહારાષ્ટ્રના હિતમાં રહેશે.
સંસદના ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન સુપ્રિયા સુલેએ પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી સાથે બે વાર અને શરદ પવારે એક વાર મહત્વપૂર્ણ બેઠક કરી હતી. ભાજપનું કેન્દ્રીય નેતૃત્વ ઈચ્છે છે કે એકીકૃત એનસીપી એનડીએ ગઠબંધનનો હિસ્સો બને અને કેન્દ્ર સરકારમાં પણ ભાગીદાર થાય.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, જો આ વિલય સફળ રહે છે તો કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળના આગામી વિસ્તારમાં એકીકૃત એનસીપીને બે મંત્રીપદ મળી શકે છે. એનસીપી તરફથી કૃષિ મંત્રાલય અને સહકાર મંત્રાલય જેવા મહત્વના ખાતાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
પંજાબની ચૂંટણી અને અકાલી દળનું વળતું પુનરાગમન
પંજાબના રાજકારણમાં પણ જૂના સાથીદારો ફરી એકસાથે આવવાના સંકેતો મળી રહ્યા છે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અને શિરોમણિ અકાલી દળના પ્રમુખ સુખબીર સિંહ બાદલ વચ્ચેની તાજેતરની મુલાકાતે ભાજપ-અકાલી દળના પુનઃ મિલનની અટકળોને વેગ આપ્યો છે.
જોકે લોકસભામાં અકાલી દળ પાસે હાલમાં માત્ર એક જ સાંસદ છે, પરંતુ પંજાબમાં આગામી વર્ષે યોજાનારી વિધાનસભા ચૂંટણીની દ્રષ્ટિએ આ બે પક્ષોનું ગઠબંધન બંને માટે રાજકીય રીતે અત્યંત ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.
તાજેતરમાં નાંદેડ ખાતે સુખબીર સિંહ બાદલ પર થયેલા હુમલા બાદ પ્રધાનમંત્રી મોદી સહિત ભાજપના તમામ શીર્ષ નેતાઓએ તેમના સાંસદ પત્ની હરસિમરત કૌર બાદલ સાથે ટેલિફોનિક વાતચીત કરીને ખબરઅંતર પૂછ્યા હતા. મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે આ હુમલાની ત્વરિત તપાસના આદેશો પણ આપ્યા હતા, જે બંને પક્ષો વચ્ચે વધતી રાજકીય નિકટતા દર્શાવે છે.
રાષ્ટ્રીય રાજકારણ પર આ ફેરફારોની અસર
એનડીએના આ સંભવિત વિસ્તરણથી દેશના રાષ્ટ્રીય રાજકારણની દિશા બદલાઈ શકે છે. એક તરફ જ્યાં વિપક્ષી એકતા ‘ઈન્ડિયા’ (INDIA) ગઠબંધન માટે આ મોટા આંચકા સમાન રહેશે, તો બીજી તરફ ભાજપ માટે દક્ષિણ ભારત (તામિલનાડુ), પશ્ચિમ ભારત (મહારાષ્ટ્ર) અને ઉત્તર ભારત (પંજાબ) માં પોતાની રાજકીય પકડ વધુ મજબૂત કરવાનો માર્ગ ખુલ્લો થશે.
સંસદમાં નિર્ણાયક બિલ પસાર કરાવવા માટે બહુમતીનો આંકડો સરળતાથી મેળવી લેવો એ કેન્દ્ર સરકારની પ્રાથમિકતા છે. આગામી દિવસોમાં આ પક્ષોના શીર્ષ નેતાઓ દ્વારા લેવાનારા નિર્ણયો ભારતીય રાજકારણના ભવિષ્યની નવી રેખા અંકિત કરશે
