તમારી પાસે લાખોની બચત છે પણ રનવે કેટલો? જાણો નાણાકીય કટોકટીમાંથી બચવાનો આસાન રસ્તો
ઘણા લોકોને એવું માનવું હોય છે કે જો મહિને મોટી રકમનો પગાર (Salary) આવતો હોય, તો જીવનમાં કોઈ આર્થિક મુશ્કેલી આવી શકતી નથી. વાસ્તવમાં, ઊંચો પગાર તમને આરામદાયક અને આલીશાન જીવનશૈલી જરૂર આપી શકે છે, પરંતુ તે તમને સંપૂર્ણ આર્થિક સુરક્ષાની ગેરંટી આપતો નથી.
તમે ખરેખર નાણાકીય રીતે કેટલા મજબૂત છો તે જાણવાનો એક ખૂબ જ સરળ અને સચોટ રસ્તો છે: “જો આજે જ તમારી કમાણી કે નોકરી બંધ થઈ જાય, તો તમારી પાસે રહેલી બચત અને રોકાણ તમને કેટલા મહિના કે વર્ષ સુધી જીવાડી શકે તેમ છે?” નાણાકીય વ્યવસ્થાપનની ભાષામાં આ સમયગાળાને ‘ફાઇનાન્શિયલ રનવે’ (Financial Runway) કહેવામાં આવે છે.
ફાઇનાન્શિયલ રનવે એટલે શું? ઉદાહરણ સાથે સમજો
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, પગાર (Salary) એ દર્શાવે છે કે તમે દર મહિને કેટલું કમાઓ છો, જ્યારે ‘ફાઇનાન્શિયલ રનવે’ એ દર્શાવે છે કે કમાણી વગર તમે કેટલો સમય તમારું જીવન ધોરણ જાળવી શકો છો.
આ ગણતરી સમજવા માટે બે ઉદાહરણો જોઈએ:
-
ઉદાહરણ ૧: ધારો કે તમારી પાસે કુલ ૬૦ લાખ રૂપિયાની બચત છે અને તમારો વાર્ષિક ઘરખર્ચ ૧૨ લાખ રૂપિયા છે. અહીં તમારો ફાઇનાન્શિયલ રનવે ૫ વર્ષ (૬૦ લાખ ÷ ૧૨ લાખ) નો ગણાશે.
-
ઉદાહરણ ૨: જો કોઈ વ્યક્તિનો પગાર મહિને ૨ લાખ રૂપિયા હોય, પણ તેનો માસિક ખર્ચ ૧.૮૦ લાખ રૂપિયા હોય અને બચત માત્ર ૩ લાખ રૂપિયા હોય, તો તેનો ફાઇનાન્શિયલ રનવે માત્ર ૧.૫ મહિના નો જ રહેશે.
અહીં એ સમજવું જરૂરી છે કે મોટી સેલરી ધરાવનાર વ્યક્તિ પણ જો પોતાના ખર્ચ પર અંકુશ ન રાખે, તો કમાણી બંધ થતાં જ તે ખૂબ જ ઝડપથી નાણાકીય કટોકટીમાં મુકાઈ શકે છે.
ગણતરી કરતી વખતે આ બાબતો ધ્યાને રાખવી જરૂરી
ફાઇનાન્શિયલ રનવેનો આંકડો મેળવવો એ આર્થિક પ્લાનિંગનું પ્રથમ પગથિયું છે, પરંતુ તે અંતિમ સત્ય નથી. સામાન્ય હિસાબ કરતી વખતે આપણે મોંઘવારી (Inflation), ટેક્સ, રોકાણ પર મળતું વ્યાજ કે શેરબજારના ઉતાર-ચઢાવને ગણતરીમાં લેતા નથી. તેથી રનવે નક્કી કરતી વખતે થોડી સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.
તમારા ઈમરજન્સી રનવેમાં માત્ર લિક્વિડ મની (જે પૈસા તુરંત વાપરી શકાય) ને જ ગણવા જોઈએ. દાખલા તરીકે:
૧. બચત ખાતાની રકમ અને ફિક્સ ડિપોઝિટ (FD): જેને જરૂર પડે તુરંત ઉપાડી શકાય.
૨. રિટાયરમેન્ટ ફંડથી દૂર રહો: પીપીએફ (PPF), પીએફ (PF) કે નેશનલ પેન્શન સ્કીમ (NPS) માં જમા થયેલા પૈસા તમારા લાંબા ગાળાના લક્ષ્યો (જેમ કે નિવૃત્તિ) માટે છે. નોકરી છૂટતાં જ આ ફંડ ઉપાડી લેવાથી ભવિષ્યનું આર્થિક ચક્ર ખોરવાઈ શકે છે.
તમારો ફાઇનાન્શિયલ રનવે કેવી રીતે લંબાવવો?
જો તમને લાગે કે તમારો રનવે ખૂબ નાનો છે, તો તેને મજબૂત કરવા માટે નીચે મુજબના પગલાં ભરવા જોઈએ:
૧. ઈમરજન્સી ફંડ (Emergency Fund) ઊભું કરો
સૌથી પહેલું પગલું એ છે કે ઓછામાં ઓછા ૬ થી ૧૨ મહિનાના ઘરમાં થતા તમામ જરૂરી ખર્ચ (જેમ કે રાશન, લાઈટબિલ, બાળકોની ફી, હોસ્પિટલ ખર્ચ) જેટલી રકમ અલગ જ રાખવી. નોકરી જતી રહે કે કોઈ અણધાર્યો ખર્ચ આવે ત્યારે આ ફંડ તમારી ઢાલ બને છે.
૨. મોંઘા દેવાં (Debt) ચૂકવીને ખર્ચ ઘટાડો
ક્રેડિટ કાર્ડનું બાકી બિલ અને પર્સનલ લોન જેવા ઉંચા વ્યાજ ધરાવતા દેવાં તમારા માસિક બજેટને ભારે નુકસાન પહોંચાડે છે. આવા દેવાં ઝડપથી ચૂકવી દેવાથી દર મહિને થતો વ્યાજનો ખર્ચ ઘટે છે, જે સીધો જ તમારા રનવેને લંબાવવામાં મદદ કરે છે.
૩. યોગ્ય જગ્યાએ દીર્ઘકાલીન રોકાણ કરો
એકવાર ઈમરજન્સી ફંડ તૈયાર થઈ જાય અને દેવાં નિયંત્રણમાં આવી જાય, પછી બચેલી રકમને લાંબા ગાળા માટે રોકવી જોઈએ. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ (Mutual Funds) કે ઈક્વિટી એ લાંબા ગાળે સંપત્તિ સર્જન (Wealth Creation) માટે સારો વિકલ્પ બની શકે છે, જોકે તેમાં બજારનું જોખમ રહેલું છે.
સમયઅંતરે રનવેનું રી-ચેકિંગ (Re-evaluation) કરો
ફાઇનાન્શિયલ રનવે એ કોઈ એક વાર ગણતરી કરીને ભૂલી જવાની બાબત નથી. સમય જતાં તમારી સેલરી બદલાય છે, ઘરનું ભાડું, બાળકોનો ભણતર ખર્ચ અને જીવનશૈલી પણ બદલાય છે.
ઘણીવાર એવું બને છે કે વ્યક્તિની સેલરી ૨૦% વધે છે, પણ તેની સાથે તેના ખર્ચ ૪૦% વધી જાય છે! આવી સ્થિતિમાં સેલરી વધી હોવા છતાં ફાઇનાન્શિયલ રનવે નાનો થઈ જાય છે. તેથી, દર ૬ મહિને કે ૧ વર્ષે પોતાની બચત અને ખર્ચનો તાળમેળ મેળવવો અત્યંત જરૂરી છે.
