મહિલા સશક્તીકરણનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ: જાણો કેવી રીતે 6 સખી મંડળો મળીને ચલાવશે અમદાવાદની આ નવી કેન્ટીન!
સ્વાતંત્ર્ય દિવસ એટલે કે ૧૫ ઓગસ્ટના પાવન પર્વે જ્યારે સમગ્ર દેશ આઝાદીનો જશ્ન મનાવી રહ્યો હતો, ત્યારે અમદાવાદના ગોમતીપુર વિસ્તારમાં મહિલા આત્મનિર્ભરતાનો એક નવો અધ્યાય લખાઈ રહ્યો હતો. ગુજરાત મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન (GMRC) ના એપેરલ પાર્ક ડેપો ખાતે મહિલા સશક્તીકરણને નવી ઊંચાઈએ લઈ જતી ‘મંગલમ કેન્ટીન’નો શુભારંભ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ ખાસ પહેલ ગુજરાત લાઇવલીહૂડ પ્રમોશન કંપની લિમિટેડ (GLPC) અને ગુજરાત મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન (GMRC) ના સંયુક્ત ઉપક્રમે હાથ ધરવામાં આવી છે. દેશ જ્યારે રાજકીય આઝાદીનો ઉત્સવ ઉજવી રહ્યો હતો, ત્યારે સ્થાનિક મહિલા સ્વસહાય જૂથો માટે આ દિવસ “આર્થિક આઝાદી” ના નવા યુગના મંગળાચરણ સમાન સાબિત થયો હતો.
ગોપી સખી મંડળ અને નારી શક્તિના હાથોમાં સંચાલન
આ કેન્ટીનની સૌથી મોટી અને વિશેષ બાબત એ છે કે તેનું સંપૂર્ણ સંચાલન ગ્રામીણ ક્ષેત્રની મહિલાઓ દ્વારા કરવામાં આવશે. નાંદેજ ગામના ગોપી સખી મંડળના પૂનમબેન પીયુષભાઈ પરમાર અને તેમની સાથે જોડાયેલા અન્ય પાંચ મહિલા સ્વસહાય જૂથો (Self Help Groups) ની બહેનો મળીને આ ‘મંગલમ કેન્ટીન’નું સફળ સંચાલન કરશે.
પોતાના ઉત્કૃષ્ટ કૌશલ્ય, પરિશ્રમ અને ઉદ્યોગસાહસિકતાના જોરે આ મહિલાઓ હવે માત્ર પોતાના ઘરનો ચૂલો જ નહીં, પરંતુ એક વ્યાવસાયિક કેન્ટીન ચલાવીને સન્માનપૂર્વક રોજીરોટી કમાશે. નારી શક્તિને સશક્ત બનાવવાની દિશામાં આ એક અત્યંત પ્રેરણાદાયી અને પ્રોત્સાહક પગલું છે.
‘વોકલ ફોર લોકલ’ અને મહિલા સ્વાવલંબનને વેગ
ગ્રામ વિકાસ મંત્રી કુંવરજીભાઈ બાવળીયા અને રાજ્ય મંત્રી સંજયસિંહ મહિડાના કુશળ નેતૃત્વ હેઠળ ગુજરાત લાઇવલીહૂડ પ્રમોશન કંપની લિમિટેડ (GLPC) સતત ગ્રામીણ મહિલાઓને આજીવિકાના સાધનો પૂરા પાડવા માટે કાર્યરત છે.
આ મંગલમ કેન્ટીન માત્ર ચા-નાસ્તો આપવાનું કેન્દ્રીય સ્થળ નથી, પરંતુ તે નીચે મુજબના મહત્વના લક્ષ્યો સિદ્ધ કરે છે:
-
સરળ વ્યાવસાયિક જોડાણ: ગ્રામીણ વિસ્તારની બહેનોને સીધા શહેરી બજાર અને કોર્પોરેટ ગ્રાહકો સાથે જોડવાની ઉત્કૃષ્ટ તક પૂરી પાડે છે.
-
ઉદ્યોગસાહસિકતાનો વિકાસ: મહિલાઓને બિઝનેસ મેનેજમેન્ટ, હિસાબ-કિતાબ અને ગ્રાહક સેવા જેવા વ્યવહારુ કૌશલ્યો શીખવાનો મોકો મળે છે.
-
‘વોકલ ફોર લોકલ’ સંકલ્પ: સ્થાનિક સ્તરે બનેલી વસ્તુઓ અને વાનગીઓને પ્રોત્સાહન આપીને સ્થાનિક અર્થતંત્રને વેગ આપવામાં આવે છે.
રાજ્યભરમાં ૩૦૦ કેન્ટીન: ૧,૭૦૦ થી વધુ મહિલાઓને સીધી આજીવિકા
ગુજરાતમાં ‘મંગલમ કેન્ટીન’ મોડેલ અત્યંત સફળ સાબિત થઈ રહ્યું છે. સરકારી કચેરીઓ, ડેપો અને જાહેર સ્થળો પર શરૂ કરાયેલી આ કેન્ટીનો આજે હજારો મહિલાઓ માટે આર્થિક આશરો બની છે.
આ યોજનાના અત્યાર સુધીના આંકડા અને પ્રગતિ નીચે મુજબ છે:
-
૩૦૦ થી વધુ સફળ કેન્ટીન: હાલ સમગ્ર ગુજરાત રાજ્યમાં ૩૦૦ જેટલી મંગલમ કેન્ટીન સફળતાપૂર્વક ધમધમી રહી છે.
-
૧,૭૦૦+ મહિલાઓને આજીવિકા: આ કેન્ટીનોના માધ્યમથી ૧,૭૦૦ થી પણ વધુ મહિલાઓને સીધા ધોરણે સ્વરોજગારી પ્રાપ્ત થઈ છે.
-
માસિક રૂ. ૧૦,૦૦૦ થી રૂ. ૩૦,૦૦૦ ની આવક: કેન્ટીનના સ્થાન, કદ અને વ્યવસાયના ધોરણ મુજબ સ્વસહાય જૂથની દરેક બહેનને દર મહિને રૂ. ૧૦,૦૦૦ થી લઈને રૂ. ૩૦,૦૦૦ સુધીની નિયમિત આવક થઈ રહી છે.
આ આવકથી મહિલાઓ પોતાના પરિવારને નાણાકીય સહયોગ આપી રહી છે અને બાળકોના શિક્ષણ તથા આરોગ્ય પાછળ આત્મનિર્ભર બનીને ખર્ચ કરી રહી છે.
ઉચ્ચ અધિકારીઓની ઉપસ્થિતિ અને ઉત્સાહવર્ધન
અમદાવાદના એપેરલ પાર્ક ડેપો ખાતે આયોજિત આ શુભારંભ પ્રસંગે ગુજરાત મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશનના જોઈન્ટ એમ.ડી. સંજય ગુપ્તા તેમજ ગુજરાત લાઇવલીહૂડ પ્રમોશન કંપની લિમિટેડના જોઈન્ટ એમ.ડી. શોભના વર્મા વિશેષરૂપે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
તેમની સાથે GMRC અને GLPC ના અન્ય ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓએ હાજર રહીને સખી મંડળની બહેનોનો ઉત્સાહ વધાર્યો હતો અને કેન્ટીનની ગુણવત્તા તથા સંચાલન અંગે ઉપયોગી માર્ગદર્શન પૂરું પાડ્યું હતું.
આત્મનિર્ભર ભારત તરફ એક ક્રાંતિકારી કદમ
જ્યારે મહિલાઓ આર્થિક રીતે આત્મનિર્ભર બને છે, ત્યારે સમગ્ર સમાજ અને રાષ્ટ્રનો વિકાસ ઝડપી બને છે. અમદાવાદના મેટ્રો ડેપોમાં શરૂ થયેલી આ ‘મંગલમ કેન્ટીન’ માત્ર એક નાનો સ્ટોલ નથી, પરંતુ તે ભારતના ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ અને ‘નારી તુ નારાયણી’ ના સંકલ્પનું સાકાર સ્વરૂપ છે.
નાંદેજ ગામના પૂનમબેન અને તેમની સાથે જોડાયેલી બહેનોએ સાબિત કરી દીધું છે કે જો યોગ્ય તક અને માર્ગદર્શન મળે, તો ગ્રામીણ મહિલાઓ પણ વ્યાવસાયિક ક્ષેત્રે સફળતાના નવા શિખરો સર કરી શકે છે.
