શું તમે પણ ATM માં આ ભૂલ કરો છો? જાણી લો નહિતર પછીથી પસ્તાવાનો વારો આવશે!
આજના ઝડપી યુગમાં જ્યારે પણ આપણને રોકડ (Cash) ઉપાડવાની કે પૈસા જમા કરાવવાની જરૂર પડે છે, ત્યારે આપણે બેંકની શાખામાં લાંબી લાઇનમાં ઊભા રહેવાને બદલે એટીએમ (ATM) નો ઉપયોગ કરવાનું પસંદ કરીએ છીએ. ATM એ આપણા રોજિંદા જીવનને ખૂબ જ સરળ અને સુવિધાજનક બનાવી દીધું છે.
પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તમારી એક નાનકડી બેદરકારી તમને બહુ મોટી મુશ્કેલીમાં મૂકી શકે છે? જી હા, એટીએમ મશીનનો ઉપયોગ કરતી વખતે સાવચેતી ન રાખવામાં આવે તો સાયબર ફ્રોડ કરનારા ઠગ સેકન્ડોમાં તમારું આખું બેંક એકાઉન્ટ ખાલી કરી શકે છે. સાયબર ક્રાઈમના વધતા જતા કિસ્સાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, ATM નો ઉપયોગ કરતી વખતે દરેક વ્યક્તિએ ખાસ કાળજી રાખવી જરૂરી છે.
1. પિન (PIN) એન્ટર કરતી વખતે કીપેડ ન ઢાંકવું
એટીએમમાંથી પૈસા ઉપાડતી વખતે જે સૌથી સામાન્ય પરંતુ જોખમી ભૂલ લોકો કરે છે, તે છે પોતાનો પિન (ATM PIN) ખુલ્લેઆમ નાખવો.
જોખમ: જ્યારે તમે પિન ટાઈપ કરી રહ્યા હોવ, ત્યારે તમારી પાછળ કે આસપાસ ઊભેલી કોઈ અજાણી વ્યક્તિ તમારો પિન જોઈ શકે છે. આ સિવાય, કેટલાક શાતિર ઠગ એટીએમ મશીનની ઉપર કે આસપાસ હિડન કેમેરા (છૂપો કેમેરો) પણ ગોઠવી દેતા હોય છે.
બચવા માટે શું કરવું?: જ્યારે પણ તમે એટીએમમાં પિન એન્ટર કરો, ત્યારે હંમેશા બીજા હાથથી અથવા કોઈ કાગળ/વોલેટથી કીપેડને સરખી રીતે કવર કરી લો (ઢાંકી દો). આનાથી કોઈ વ્યક્તિ કે છૂપો કેમેરો તમારો પિન જોઈ શકશે નહીં.
2. કાર્ડ સ્લોટની તપાસ કર્યા વગર એટીએમ કાર્ડ નાખવું
મોટાભાગના લોકો એટીએમમાં પ્રવેશતા જ સીધા મશીનના ‘કાર્ડ સ્લોટ’ (જ્યાં કાર્ડ નાખવાનું હોય છે) માં પોતાનું ડેબિટ કે ક્રેડિટ કાર્ડ નાખી દે છે. આ બેદરકારી ખૂબ જ ભારે પડી શકે છે.
જોખમ: આજકાલ સાયબર જાસૂસો અને ફ્રોડ કરનારાઓ એટીએમ મશીનના કાર્ડ સ્લોટ પર ‘સ્કીમર ડેવલપર’ (Skimming Device) અથવા ફેક (નકલી) કાર્ડ રીડર લગાવી દે છે. આ ઉપકરણો તમારા કાર્ડની તમામ ગુપ્ત માહિતી (જેમ કે મગ્નેટિક સ્ટ્રિપનો ડેટા) કોપી કરી લે છે અને તેના આધારે તમારું ક્લોન (નકલી) કાર્ડ બનાવીને પૈસા ઉપાડી લે છે.
બચવા માટે શું કરવું?: મશીનમાં કાર્ડ નાખતા પહેલાં સ્લોટને ધ્યાનથી જુઓ. જો તે સામાન્ય કરતાં અલગ, લૂઝ (ઢીલું) કે બહાર ઉપસેલું લાગતું હોય, તો તેને સહેજ હાથથી હલાવીને ચેક કરો. જો કંઈપણ શંકાસ્પદ લાગે, તો તે એટીએમનો ઉપયોગ ન કરો અને તુરંત બેંકને જાણ કરો.
3. અજાણી વ્યક્તિઓ પાસે મદદ માગવી કે તેમના પર વિશ્વાસ કરવો
ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે સિનિયર સિટીઝન્સ (વૃદ્ધો) કે જે લોકોને એટીએમ મશીન ચલાવવામાં તકલીફ પડતી હોય, તેઓ એટીએમ રૂમમાં અથવા બહાર ઊભેલી કોઈ અજાણી વ્યક્તિની મદદ લે છે.
જોખમ: આ ભૂલ સૌથી વધુ ભયજનક છે. સાયબર ફ્રોડ કરનારાઓ અજાણ્યા અને મદદરૂપ બનવાનો નાટક કરીને વૃદ્ધો કે ભોળા લોકોને નિશાન બનાવે છે. મદદ કરવાના બહાને તેઓ તમારો પિન જાણી લે છે અથવા તો નજરો ચૂકવીને તમારું અસલી એટીએમ કાર્ડ બદલીને તમને નકલી કે બીજું જ કાર્ડ પધરાવી દે છે.
બચવા માટે શું કરવું?: એટીએમનો ઉપયોગ કરતી વખતે ક્યારેય પણ કોઈ અજાણી વ્યક્તિની મદદ ન લો. જો તમને મશીન વાપરતાં ન આવડતું હોય, તો માત્ર બેંકના અધિકૃત સિક્યુરિટી ગાર્ડ અથવા તમારા પરિવારના કોઈ વિશ્વાસુ સભ્યને જ સાથે રાખીને એટીએમ સેન્ટરમાં જાઓ.
એટીએમ ટ્રાન્ઝેક્શન સુરક્ષિત બનાવવા માટેની વધારાની ટીપ્સ:
એસએમએસ એલર્ટ (SMS Alert): તમારા બેંક એકાઉન્ટ સાથે હંમેશાં તમારો ચાલુ મોબાઇલ નંબર લિંક રાખો, જેથી પૈસા ઊપડતા જ તુરંત મેસેજ આવી જાય.
પિન ગોપનીય રાખો: તમારો એટીએમ પિન ક્યારેય કોઈ સાથે શેર ન કરો, અને તેને ક્યાંય કાગળ પર લખીને વોલેટમાં ન રાખો.
ટ્રાન્ઝેક્શન સ્લિપ અને સ્ક્રીન: કામ પતી ગયા પછી મશીન પર ‘Cancel’ બટન દબાવવાનું ભૂલશો નહીં અને સ્ક્રીન પર હોમ પેજ આવી જાય પછી જ બહાર નીકળો.
યાદ રાખો, નાણાકીય બાબતોમાં થોડીક સાવચેતી અને જાગરૂકતા તમને મોટી આર્થિક હાની અને સાયબર ફ્રોડથી બચાવી શકે છે.
