8મું પગાર પંચ: લેવલ 5 થી 8 ના કેન્દ્રીય કર્મચારીઓના બેઝિક પગારમાં કેટલો ઉછાળો આવશે? સમજો ફિટમેન્ટ ફેક્ટરનું સંપૂર્ણ ગણિત
કેન્દ્ર સરકારના લાખો કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે 8મા પગાર પંચ (8th Pay Commission) ની ભલામણો અને નવા પગાર માળખા અંગેની ઉત્સુકતા દિવસેને દિવસે વધી રહી છે. કર્મચારી સંગઠનો અને સરકાર વચ્ચે આ વિષય પર ચર્ચાઓનો તબક્કો સક્રિય થઈ ગયો છે. આગામી 31 ઓગસ્ટ અને 1 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ જયપુરમાં મહત્વની બેઠકોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જે બાદ સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ચેન્નાઈ અને પુડુચેરીમાં પણ સંબંધિત હિતધારકો સાથે તબક્કાવાર ચર્ચાઓ થશે. જોકે, નવા પગાર પંચમાં ‘ફિટમેન્ટ ફેક્ટર’ (Fitment Factor) કેટલો રાખવામાં આવશે તેના પર હજુ સુધી સરકાર દ્વારા કોઈ આખરી નિર્ણય લેવાયો નથી.
શું છે આ ‘ફિટમેન્ટ ફેક્ટર’ અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
કેન્દ્રીય કર્મચારીઓના નવા પગારની ગણતરીમાં ‘ફિટમેન્ટ ફેક્ટર’ સૌથી નિર્ણાયક પરિબળ માનવામાં આવે છે. સરળ ભાષામાં કહીએ તો, ફિટમેન્ટ ફેક્ટર એવો એક ગુણક આંકડો છે જેના વડે કર્મચારીના હાલના મૂળ પગાર (Basic Pay) ને ગુણીને નવા પગાર પંચ મુજબનો નવો મૂળ પગાર નક્કી કરવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ કર્મચારીનો વર્તમાન મૂળ પગાર 35,400 રૂપિયા છે અને સરકાર 2.0 નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર મંજૂર કરે છે, તો નવો બેઝિક પગાર વધીને 70,800 રૂપિયા (35,400 x 2.0) થઈ જશે. ભૂતકાળમાં 7મા પગાર પંચ વખતે સરકારે 2.57 નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ કર્યો હતો, જેનાથી 35,400 રૂપિયાનો મૂળ પગાર વધીને સીધો 90,978 રૂપિયા થયો હતો.
લેવલ 5 થી 8 ના કર્મચારીઓના પગારની સંભવિત ગણતરી
કેન્દ્ર સરકારના વહીવટી અને ટેકનિકલ માળખામાં લેવલ 5 થી 8 અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. જેમાં સિનિયર ક્લાર્ક, જુનિયર એન્જિનિયર, ટેકનિકલ સ્ટાફ, ડિવિઝનલ એકાઉન્ટન્ટ, સેક્શન ઓફિસર, ઈન્સ્પેક્ટર અને સિનિયર સુપરવાઈઝર કેડરના કર્મચારીઓનો સમાવેશ થાય છે. અલગ-અલગ ફિટમેન્ટ ફેક્ટરના આધારે તેમનો સંભવિત બેઝિક પગાર આ મુજબ બની શકે છે:
લેવલ 5 (હાલનો શરૂઆતી બેઝિક: ₹29,200):
2.0 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹58,400
2.1 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹61,320
2.25 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹65,700
2.57 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹75,044
લેવલ 6 (હાલનો શરૂઆતી બેઝિક: ₹35,400):
2.0 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹70,800
2.1 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹74,340
2.25 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹79,650
2.57 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹90,978
લેવલ 7 (હાલનો શરૂઆતી બેઝિક: ₹44,900):
2.0 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹89,800
2.1 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹94,290
2.25 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹101,025
2.57 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹115,393
લેવલ 8 (હાલનો શરૂઆતી બેઝિક: ₹47,600):
2.0 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹95,200
2.1 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹99,960
2.25 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹107,100
2.57 ફેક્ટર મુજબ: આશરે ₹122,332
કર્મચારી યુનિયનોની શું છે માંગ?
કેન્દ્રીય કર્મચારી યુનિયનો દ્વારા ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ઊંચો રાખવા માટે સરકાર પર દબાણ બનાવવામાં આવી રહ્યું છે. NC-JCM, AIDEF અને ભારત પેન્શનર્સ સમાજ જેવા મોટા સંગઠનોએ 3.833 ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની માંગ રજૂ કરી છે, જ્યારે ભારતીય પ્રતિરક્ષા મજદૂર સંઘે 4.0 ની માંગણી મૂકી છે.
જોકે, અગાઉના અનુભવો દર્શાવે છે કે યુનિયનોની માંગ અને આખરી મંજૂરી વચ્ચે તફાવત રહે છે. 7મા પગાર પંચ વખતે યુનિયનોએ 3.71 ના ફેક્ટરની માંગ કરી હતી પરંતુ સરકારે 2.57 સ્વીકાર્યો હતો. ઉપર દર્શાવેલા આંકડા માત્ર સંભવિત અંદાજો દર્શાવે છે. 8મા પગાર પંચની આખરી ભલામણો અને કેન્દ્રીય કેબિનેટની મંજૂરી બાદ જ તમામ લેવલનો આખરી બેઝિક પગાર નક્કી થશે
