ખડગેની રેલીથી શરૂ થયો વિવાદ, હવે રાહુલ ગાંધી સામે પોલીસ ફરિયાદ!
ઉત્તરાખંડના હલ્દવાની શહેરમાંથી એક મોટા રાજકીય સમાચાર સામે આવ્યા છે. કૉંગ્રેસના પ્રમુખ અને દલિત નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગેની રેલી બાદ યોજાયેલા એક ‘શુદ્ધિકરણ હવન’ને લઈને શરૂ થયેલો વિવાદ હવે વધુ ઘેરો બન્યો છે. લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ દિલ્હીમાં પત્રકાર પરિષદ યોજીને આ મામલે એફઆઈઆર (FIR) નોંધવાની માંગ કરી હતી. પરંતુ તેના બીજા જ દિવસે, રવિવારે હલ્દવાનીમાં રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ જ ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) અને SC/ST એક્ટ હેઠળ પોલીસ ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી છે.
શું હતો રાહુલ ગાંધીનો આક્ષેપ?
દિલ્હીમાં યોજાયેલી પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન રાહુલ ગાંધીએ ઉત્તરાખંડના હલ્દવાની સ્થિત રામલીલા મેદાનમાં યોજાયેલી ‘શુદ્ધિકરણ વિધિ’ પર આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. આ એ જ મેદાન હતું જ્યાં થોડા દિવસો પહેલા કૉંગ્રેસ પ્રમુખ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ એક જંગી રેલીને સંબોધિત કરી હતી.
રાહુલ ગાંધીએ આ શુદ્ધિકરણ વિધિને એક ગંભીર “ગુનો” ગણાવ્યો હતો અને કહ્યું હતું કે આ ઘટના દેશમાં દલિતો સામે હજુ પણ અસ્તિત્વ ધરાવતી “અસ્પૃશ્યતા” (છૂઆછૂત) ની માનસિકતા છતી કરે છે. તેમણે આક્ષેપ કર્યો હતો કે આ ઘટના પાછળ “ભાજપ અને આરએસએસ (BJP-RSS)ની માનસિકતા” જવાબદાર છે.
રાહુલ ગાંધીએ દેશના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પાસે માંગ કરી હતી કે રામલીલા મેદાનમાં શુદ્ધિકરણ વિધિ કરનારાઓ વિરુદ્ધ SC/ST અત્યાચાર નિવારણ કાયદા હેઠળ તાત્કાલિક FIR નોંધવામાં આવે અને કડક કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવે.
રાહુલ ગાંધી સામે FIR કેમ થઈ?
રાહુલ ગાંધીની આ માંગણીના ૨૪ કલાકની અંદર જ હલ્દવાની પોલીસ સ્ટેશનમાં તેમની સામે જ કેસ નોંધાઈ ગયો. હલ્દવાનીના સિટી એસપી મનોજ કુમાર કાત્યાલે માહિતી આપી હતી કે આ એફઆઈઆર જવાહર નગર કોલોનીના રહવાસી ૨૬ વર્ષીય અમિત કુમારની ફરિયાદના આધારે દાખલ કરવામાં આવી છે.
ફરિયાદી અમિત કુમારે પોતે વાલ્મિકી (દલિત) સમુદાયના સભ્ય હોવાનું જણાવતા ફરિયાદ નોંધાવી છે. તેમની ફરિયાદ મુજબ:
ઓગસ્ટ મહિનામાં હલ્દવાનીના રામલીલા મેદાન ખાતે યોજાયેલું વિરોધ પ્રદર્શન અને ત્યારબાદ કરાયેલી સફાઈ તથા ધાર્મિક પૂજા-હવન એ માત્ર એક “સ્વચ્છતા અભિયાન અને સામાન્ય ધાર્મિક વિધિ” હતા.
આ પૂજા કે હવનનો કોઈ વ્યક્તિગત નેતા કે તેમની જ્ઞાતિ સાથે કોઈ લેવાદેવા નહોતી.
તેમ છતાં, રાહુલ ગાંધીએ ૨૯ ઓગસ્ટના રોજ દિલ્હીમાં કોઈ પણ સત્યતા ચકાસ્યા વિના આ ઘટનાને ‘છૂઆછૂત’ અને દલિત વિરોધી ગુનો ગણાવી દીધો.
ફરિયાદીએ આક્ષેપ કર્યો કે તેઓ પોતે દલિત હોવા છતાં, રાહુલ ગાંધીના અસત્ય નિવેદનોને કારણે સમાજમાં તેમને અને પૂજામાં ભાગ લેનારા લોકોને દલિતવિરોધી અને અસ્પૃશ્યતા ફેલાવનારા તરીકે ચિતરવામાં આવ્યા છે.
અમિત કુમારનો દાવો છે કે રાહુલ ગાંધીના આ પ્રકારના વિવાદસ્પદ નિવેદનને કારણે વિવિધ સમુદાયો વચ્ચે વૈમનસ્ય અને તણાવ વધ્યો છે.
કઈ કલમો હેઠળ નોંધાયો કેસ?
હલ્દવાની પોલીસે અમિત કુમારની ફરિયાદના આધારે રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) ની વિવિધ કલમો અને SC/ST એક્ટ હેઠળ કેસ નોંધ્યો છે:
BNS સેક્શન ૧૯૬: ધર્મ, જ્ઞાતિ કે જાતિના આધારે વિવિધ જૂથો વચ્ચે દુશ્મનાવટ અને અશાંતિ ફેલાવવી.
BNS સેક્શન ૨૯૯: કોઈ વર્ગની ધાર્મિક લાગણીઓને દુભાવવાના આશયથી કરવામાં આવતું કાયરતાપૂર્ણ કૃત્ય.
SC/ST એક્ટ સેક્શન ૩ (૧) (Q): કોઈ જાહેર સેવકને ખોટી માહિતી આપીને કોઈ અનુસૂચિત જાતિ કે જનજાતિના સભ્યને નુકસાન પહોંચાડવાનો કે હેરાન કરવાનો પ્રયાસ કરવો.
રાજકીય ઘમાસાણ અને આરોપ-પ્રત્યારોપ
આ ઘટના બાદ ઉત્તરાખંડ અને કેન્દ્રના રાજકારણમાં ભારે ચર્ચા જાગી છે. ભાજપ નેતાઓએ કૉંગ્રેસના આક્ષેપોને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. શાસક પક્ષનો દાવો છે કે રામલીલા મેદાન એક પવિત્ર સ્થળ છે જ્યાં કૉંગ્રેસની સભા દરમિયાન અયોગ્ય સૂત્રોચ્ચાર અને ગંદકી થઈ હોવાથી સ્થાનિક શ્રદ્ધાળુઓએ ત્યાં સ્વચ્છતા કરી હવન યોજ્યો હતો. ભાજપના નેતાઓએ કૉંગ્રેસ પર સમાજને જ્ઞાતિના નામે વિભાજિત કરવાનો અને દલિત મુદ્દાઓ પર રાજકારણ રમવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.
બીજી તરફ, કૉંગ્રેસ આ મુદ્દે પીછેહઠ કરવાના મૂડમાં નથી. કૉંગ્રેસનું કહેવું છે કે પક્ષના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે દેશના ટોચના દલિત નેતાઓમાંના એક છે, અને તેમની સભા બાદ મેદાનનું ‘શુદ્ધિકરણ’ કરવું એ સીધી રીતે દલિત સમાજનું અપમાન છે.
