રાત્રે ચાર્જિંગમાં મુકેલો ફોન બની શકે છે બોમ્બ! જાણો બેટરી બ્લાસ્ટ પાછળનું સાચું કારણ.
ચાલો એક સત્ય સ્વીકારીએ: આપણામાંથી ૯૦% લોકોની ટેવ હોય છે કે રાત્રે સુતા પહેલા ફોન ચાર્જિંગમાં મૂકી દઈએ છીએ અને સવારે ઉઠીને જ તેને અનપ્લગ કરીએ છીએ. આપણે વિચારીએ છીએ કે ‘બેટરી ૧૦૦% ચાર્જ થઈ ગઈ છે, તો એમાં વળી શું નુકસાન થવાનું?’ પરંતુ આધુનિક ટેક્નોલોજી અને બેટરી નિષ્ણાતોના મતે, આ નાની દેખાતી ટેવ તમારા મોંઘા સ્માર્ટફોનની આયુષ્ય માટે ખૂબ મોટી ભૂલ સાબિત થઈ શકે છે.
જ્યારે ફોન ૧૦૦% ચાર્જ થયા પછી પણ પ્લગ-ઈન રહે ત્યારે શું થાય છે?
આજના તમામ સ્માર્ટફોનમાં લિથિયમ-આયન (Lithium-ion) બેટરીનો ઉપયોગ થાય છે. જ્યારે બેટરી ૧૦０% ચાર્જ થઈ જાય છે અને ફોન સળંગ ચાર્જર સાથે જોડાયેલો રહે છે, ત્યારે તે ‘ટ્રિકલ ચાર્જિંગ’ (Trickle Charging) મોડમાં જતો રહે છે. આનો અર્થ એ છે કે જેવો બેટરીનો ચાર્જ ૧૦૦% થી ઘટીને ૯૯% થાય છે, ચાર્જર તુરંત તેને ફરી ૧૦૦% કરી દે છે. આખી રાત ચાલતી આ સતત ચાર્જ-ડિસ્ચાર્જની પ્રક્રિયાને કારણે બેટરીની અંદર સતત ગરમી (Heat) ઉત્પન્ન થાય છે.
આ સતત ટ્રિકલ ચાર્જિંગ અને ગરમીના કારણે ત્રણ મુખ્ય ગંભીર સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે:
૧. બેટરી ફૂલી જવી અને લાઇફ ઘટી જવી
અતિશય ગરમી બેટરીની અંદર રહેલા કેમિકલ સેલ્સને નુકસાન પહોંચાડે છે. આના કારણે માત્ર છ મહિનામાં જ તમને અનુભવ થશે કે ફોનની બેટરી ખૂબ જ ઝડપથી ઉતરી જાય છે અથવા ફોન સામાન્ય વપરાશમાં પણ ગરમ થવા લાગે છે. કેટલીક વાર બેટરી અંદરથી ફૂલી જાય છે, જેના કારણે ફોનનું પાછળનું કવર બહાર આવી જાય છે. સામાન્ય રીતે એક લિથિયમ-આયન બેટરી ૩૦૦ થી ૫૦૦ ચાર્જ સાયકલ સુધી સરસ ચાલે છે, પરંતુ આખી રાત ઓવરચાર્જિંગ કરવાની ટેવ તેના આયુષ્યને અડધું કરી નાખે છે.
૨. બેટરી ફાટવાનો અથવા શોર્ટ સરકિટનો ખતરો
વિચારો કે તમારો ફોન આખી રાત ચાર્જ થઈ રહ્યો છે અને ઘણા લોકો તેને પથારી પર, ગાદલા પર કે ઓશીકા નીચે મૂકીને સુવાની ટેવ ધરાવે છે. આવી સ્થિતિમાં બેટરીમાંથી નીકળતી ગરમીને બહાર નીકળવાની જગ્યા મળતી નથી, જેના કારણે ફોનનું તાપમાન ૪૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસથી પણ ઉપર જતું રહે છે. આ અતિશય ગરમીને કારણે અંદર શોર્ટ સરકિટ થઈ શકે છે અને અત્યંત ખરાબ કિસ્સામાં બેટરીમાં બ્લાસ્ટ અથવા આગ લાગવાની ઘટના પણ બની શકે છે. ખાસ કરીને ચોમાસાની ઋતુમાં જ્યારે ભેજનું પ્રમાણ વધુ હોય છે, ત્યારે આ જોખમ વધી જાય છે.
૩. મધરબોર્ડ અને ચાર્જિંગ આઈસી (IC) ને નુકસાન
સતત મળતા વધારે વોલ્ટેજ અને અતિશય ગરમીની સીધી અસર ફોનના મધરબોર્ડ અને ચાર્જિંગ આઈસી પર પડે છે. આના કારણે ફોન વારંવાર હેંગ થવો, ડિસ્પ્લે લાઈન આવવી અથવા ફોન સાવ બંધ થઈ જવો જેવી મોટો ટેકનિકલ ખામીઓ સર્જાય છે. જો મધરબોર્ડ બગડી જાય, તો તેને રિપેર કરવાનો કે નવું નંખાવવાનો ખર્ચ નવા ફોનની કિંમતના અડધા જેટલો થઈ જાય છે.
સ્માર્ટફોન ચાર્જ કરવાની સાચી અને સુરક્ષિત રીત કઈ છે?
તમારા ફોન અને તેની બેટરીને લાંબા સમય સુધી સુરક્ષિત રાખવા માટે આ નાની પણ મહત્ત્વની બાબતોનું પાલન કરવું જોઈએ:
20-80 નો નિયમ અપનાવો: બેટરી નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે ફોનની બેટરી ક્યારેય ૨૦% થી નીચે ન જવા દેવી અને તેને ૮૦% થી ૮૫% સુધી જ ચાર્જ કરવી. દર વખતે ૧૦૦% ચાર્જ કરવું જરૂરી નથી. આ ટેવથી બેટરી પરનું કેમિકલ સ્ટ્રેસ ઓછું થાય છે.
રાત્રે ચાર્જિંગમાં મૂકવાનું ટાળો: સુવાના એકાદ કલાક પહેલા ફોનને ચાર્જિંગમાં મૂકો અને સુતા પહેલા તેને અનપ્લગ કરી દો. આજના મોટાભાગના સ્માર્ટફોનમાં ‘Optimized Battery Charging’ અથવા ‘Protect Battery’ નો ઓપ્શન હોય છે, જેને સેટિંગ્સમાં જઈને હંમેશા ઓન રાખવો.
હંમેશા ઓરિજિનલ ચાર્જરનો જ ઉપયોગ કરો: સસ્તા કે લોકલ ચાર્જર અને કેબલનો ઉપયોગ કરવાથી ઓવરચાર્જિંગ અને વોલ્ટેજ ફ્લક્ચ્યુએશનનું જોખમ ૧૦ ગણું વધી જાય છે. હંમેશા ફોન સાથે આવેલા અથવા કંપની દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત ઓરિજિનલ ચાર્જરનો જ આગ્રહ રાખો.
તમારા સ્માર્ટફોનની સંભાળ રાખવી તમારા પોતાના હાથમાં છે. આજે જ આ રાત્રિ ચાર્જિંગની ટેવ બદલો અને તમારા ફોનની લાઈફ વધારો.
