૧૨ વર્ષમાં પૈસા ૪ ગણા! જાણી લો રોકાણની આ ૭ સિક્રેટ ગણતરીઓ જે બેંક પણ નહીં બતાવે.
આજના ઝડપી યુગમાં દરેક વ્યક્તિ ઈચ્છે છે કે તેની સખત મહેનતની કમાણી સતત વધતી રહે. પોતાના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવા અને નાણાકીય સ્વતંત્રતા મેળવવા માટે યોગ્ય જગ્યાએ નાણાંનું રોકાણ કરવું અત્યંત જરૂરી બન્યું છે. સદભાગ્યે, આજે માર્કેટમાં રોકાણ માટે અનેક વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે. શેરબજાર (ઈક્વિટી)થી લઈને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને ડેટ ફંડ સુધીના તમામ માર્ગો ખુલ્લા છે. તમે તમારી જોખમ લેવાની ક્ષમતા (Risk Appetite) મુજબ ગમે ત્યાં પૈસા રોકી શકો છો.
પરંતુ, માત્ર પૈસા બચાવીને ગમે ત્યાં રોકી દેવા એ સમજદારી નથી. રોકાણનો વાસ્તવિક અને મહત્તમ લાભ ત્યારે જ મળે છે જ્યારે તમે એક સચોટ યોજના અને ચોક્કસ નિયમો સાથે આગળ વધો. ફાઇનાન્શિયલ નિષ્ણાતોના મતે, રોકાણના કેટલાક સુવર્ણ નિયમો (Golden Rules) છે, જેને અનુસરીને તમે માત્ર ઉત્તરોત્તર સારું વળતર જ નથી મેળવી શકતા, પરંતુ તમારી કમાણીને સુરક્ષિત પણ કરી શકો છો. ચાલો જાણીએ રોકાણના એ ૭ ક્રાંતિકારી નિયમો વિશે.
૧. ૭૨ નો નિયમ (Rule of 72): પૈસા ક્યારે બમણા થશે?
જ્યારે આપણે ક્યાંય પણ રોકાણ કરીએ છીએ ત્યારે સૌથી પહેલો સવાલ એ થાય છે કે આ પૈસા ડબલ ક્યારે થશે? આ સવાલનો જવાબ મેળવવા માટે ‘Rule of 72’ સૌથી સરળ ગણતરી આપે છે.
આ નિયમ મુજબ, તમારે ૭૨ ને તમારા રોકાણ પર મળતા અંદાજિત વાર્ષિક વળતર (Return %) વડે ભાગવાના રહે છે.
ઉદાહરણ તરીકે: જો તમને તમારા રોકાણ પર વાર્ષિક ૧૨ ટકા વળતર મળી રહ્યું હોય, તો ૭૨ ભાગ્યા ૧૨ (72/12) એટલે કે બરાબર ૬ થાય. આનો અર્થ એ થયો કે તમારા પૈસા બમણા થવામાં આશરે ૬ વર્ષનો સમય લાગશે. આ ગણતરી તમને એ પણ સમજવામાં મદદ કરે છે કે ચોક્કસ સમયગાળામાં પૈસા બમણા કરવા માટે તમારે કેટલા ટકા વળતર આપતા સાધનમાં રોકાણ કરવું પડશે.
૨. ૧૧૪ નો નિયમ (Rule of 114): પૈસા ત્રણ ગણા ક્યારે થશે?
પૈસા બમણા કરવાની ગણતરી બાદ જો તમારે એ જાણવું હોય કે તમારું રોકાણ ત્રણ ગણું (Triple) ક્યારે થશે, તો તેના માટે ‘Rule of 114’ નો ઉપયોગ થાય છે.
આ નિયમમાં પણ ગણતરીની રીત સરખી જ છે. તમારે ૧૧૪ ને મળતા વાર્ષિક વળતરના ટકા વડે ભાગવાના હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે: જો તમે ૧૨ ટકા વાર્ષિક વળતર આપતી સ્કીમમાં પૈસા રોક્યા છે, તો ૧૧૪ ભાગ્યા ૧૨ (114/12) કરવાથી ૯.૫ જવાબ મળે છે. આનો અર્થ એ થાય કે તમારું રોકાણ આશરે સાડા નવ વર્ષમાં ત્રણ ગણું થઈ જશે.
૩. ૧૪૪ નો નિયમ (Rule of 144): પૈસા ચાર ગણા કરવાનો સમય
આ નિયમ ‘Rule of 72’ ની જ શ્રેણીનો આગળનો ભાગ છે. આ ગણતરીની મદદથી તમે જાણી શકો છો કે તમારી મૂડી ક્યારે ચાર ગણી (4 Times) થશે.
જ્યારે તમે તમારી બચતને લાંબા ગાળા માટે રોકો છો, ત્યારે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (Compounding) ની તાકાત કામ કરે છે.
ઉદાહરણ તરીકે: જો તમે વાર્ષિક ૧૨ ટકાનું વળતર આપતી જગ્યાએ રોકાણ કર્યું હોય, તો ૧૪૪ ભાગ્યા ૧૨ (144/12) એટલે કે બરાબર ૧૨ વર્ષ થાય. આ નિયમ દર્શાવે છે કે ઠીક ૧૨ વર્ષના સમયગાળામાં તમારું મુડીરોકાણ ચાર ગણું વધી જશે.
૪. ૫૦-૩૦-૨૦ નો નિયમ: બજેટ બનાવવાની શ્રેષ્ઠ રીત
રોકાણ કરવા માટે સૌથી પહેલા પૈસાની બચત થવી જરૂરી છે. તમારા માસિક પગાર કે આવકનું સંચાલન કેવી રીતે કરવું તેના માટે આ ‘50-30-20 Rule’ વિશ્વભરમાં ખૂબ લોકપ્રિય છે.
તમારી કુલ કમાણીને ત્રણ ભાગમાં વહેંચો:
૫૦% જરૂરિયાતો (Needs): તમારી આવકનો ૫૦ ટકા હિસ્સો ઘરનું રાશન, ભાડું, બાળકોની ફી અને લાઈટ બિલ જેવા અનિવાર્ય ખર્ચાઓ માટે રાખો.
૩૦% ઈચ્છાઓ (Wants): ૩૦ ટકા રકમ તમારા શોખ, બહાર ફરવા જવું, સિનેમા કે પર્સનલ શોપિંગ માટે વાપરી શકો છો.
૨૦% બચત અને રોકાણ (Savings & Investment): બાકી બચેલો ૨૦ ટકા હિસ્સો કોઈપણ સંજોગોમાં રોકાણ અને બચત ખાતામાં જવો જ જોઈએ.
૫. મિનિમમ ૧૦% ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રૂલ: સતત વધારો રોકાણ
તમે ગમે તેટલું કમાતા હોવ, નાણાકીય સ્થિરતા મેળવવા માટે પોતાની આવકના અમુક ભાગનું નિયમિત રોકાણ કરવું ફરજિયાત છે.
આ નિયમ સૂચવે છે કે તમારી આવકનો કમસે કમ ૧૦ ટકા હિસ્સો લાંબા ગાળાના નાણાકીય લક્ષ્યો (જેવા કે નિવૃત્તિ કે મકાન ખરીદવું) માટે રોકવો જોઈએ. આ ઉપરાંત, જેમ જેમ દર વર્ષે તમારી આવક વધે અથવા મોંઘવારી વધે, તેમ તેમ આ રોકાણની રકમમાં પણ દર વર્ષે ઓછામાં ઓછો ૧૦ ટકાનો વધારો (Step-up) કરતા રહેવું જોઈએ.
૬. ૧૦૦ માઈનસ એજ રૂલ (100 Minus Age Rule): ઉંમર મુજબ જોખમનું સંચાલન
રોકાણ કરતી વખતે તમારી ઉંમર કેટલી છે તે બાબત સૌથી મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. નાની ઉંમરે જોખમ લેવાની ક્ષમતા વધુ હોય છે, જ્યારે વધતી ઉંમરે સુરક્ષા વધુ જરૂરી બને છે. આ બાબતને સરળ બનાવવા માટે ‘100 Minus Age Rule’ બનાવવામાં આવ્યો છે.
આ નિયમ નક્કી કરે છે કે તમારે કેટલા ટકા પૈસા જોખમી ગણાતા ઈક્વિટી (શેરબજાર/મ્યુચ્યુઅલ ફંડ) માં અને કેટલા સુરક્ષિત ડેટ ફંડમાં રોકવા જોઈએ.
ગણતરીની રીત: તમારી હાલની ઉંમરને ૧૦૦ માંથી બાદ કરો. જે સંખ્યા મળે, એટલા ટકા રકમ ઈક્વિટીમાં રોકો.
ઉદાહરણ તરીકે: જો તમારી ઉંમર ૩૦ વર્ષ છે, તો ૧૦૦ – ૩૦ = ૭૦. એટલે કે તમારે તમારી બચતના ૭૦ ટકા પૈસા ઈક્વિટીમાં રોકવા જોઈએ, કારણ કે તમે જોખમ ઉઠાવી શકો છો. બાકીના ૩૦ ટકા પૈસા ફિક્સ ડિપોઝિટ કે ડેટ ફંડ જેવા સુરક્ષિત સાધનોમાં રાખવા જોઈએ.
૭. ઈમરજન્સી ફંડ રૂલ: આપાતકાલીન સુરક્ષા કવચ
રોકાણનો સૌથી મહત્વનો અને પ્રાથમિક નિયમ એ છે કે અણધારી આફતો કે મુશ્કેલીઓ માટે એક અલગ ભંડોળ (Emergency Fund) તૈયાર રાખવું.
જીવનમાં ક્યારેય પણ નોકરી જવી, તબીબી કટોકટી કે અચાનક મોટો ખર્ચ આવી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં તમારા લાંબા ગાળાના રોકાણને તોડવું ન પડે તે માટે ઈમરજન્સી ફંડ ખૂબ કામ આવે છે. નિયમ મુજબ, તમારું ઈમરજન્સી ફંડ એટલું હોવું જોઈએ કે જે તમારા પરિવારના ઓછામાં ઓછા ૬ મહિનાના તમામ અનિવાર્ય ખર્ચાઓને આસાનીથી પહોંચી વળે. આ પૈસા એવી જગ્યાએ રાખવા જોઈએ જ્યાંથી જરૂર પડ્યે તુરંત ઉપાડી શકાય.
