૨૦ વર્ષ પછી તમારા ₹૧ કરોડની કિંમત કેટલી હશે? જાણો મોંઘવારી અને રિટાયરમેન્ટનું સાચું ગણિત
પોતાના નિવૃત્તિ (Retirement) ના દિવસો સુરક્ષિત કરવા માટે જ્યારે લોકો રોકાણની યોજના બનાવે છે, ત્યારે સામાન્ય રીતે તેમનું સૌથી પહેલું ધ્યાન એ વાત પર હોય છે કે કઈ સ્કીમમાં સૌથી વધુ વ્યાજ મળી રહ્યું છે. પરંતુ નાણાકીય નિષ્ણાતોના મતે માત્ર વ્યાજદર જોઈને આખું રોકાણ કરી દેવું એ યોગ્ય અને શાણપણભરી વ્યૂહરચના નથી. નિવૃત્તિનું આયોજન કરતી વખતે માત્ર વ્યાજદર જ નહીં, પરંતુ મોંઘવારી (Inflation), રોકાણનો સમયગાળો, ટેક્સના નિયમો, જોખમનું સ્તર, અચાનક પૈસાની જરૂરિયાત (Liquidity) અને નિવૃત્તિ પછીની નિયમિત આવક જેવા અનેક મહત્વપૂર્ણ પાસાંઓને ધ્યાન પર લેવા અત્યંત જરૂરી છે. PPF, FD, NPS અને પોસ્ટ ઓફિસની વિવિધ યોજનાઓ અલગ-અલગ નાણાકીય હેતુઓ માટે રચાયેલી છે.
નિવૃત્તિ માટે કેટલા ભંડોળની જરૂર પડશે? પહેલાં ગણતરી કરો
ધારો કે આજે કોઈ પરિવારનો માસિક ઘરખર્ચ ₹૫૦,૦૦૦ છે. જો દેશમાં મોંઘવારીનો દર વાર્ષિક સરેરાશ ૬% રહે, તો આજે જે વસ્તુઓ ₹૫૦,૦૦૦ માં આવે છે, ૨૦ વર્ષ પછી તે જ જીવનશૈલી જાળવવા માટે મહિને અંદાજે ₹૧.૬૦ લાખ અને ૨૫ વર્ષ પછી મહિને આશરે ₹૨.૧૫ લાખની જરૂર પડશે.
આ ગણતરી સ્પષ્ટ કરે છે કે જો તમે આજે ₹૧ કરોડનું ભંડોળ ભેગું કરવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું હોય, તો ભવિષ્યમાં મોંઘવારીના કારણે તેની ખરીદશક્તિ ખૂબ ઘટી ગઈ હશે. આ જ કારણ છે કે રિટાયરમેન્ટ પ્લાનિંગમાં તમારો રિટર્ન રેટ મોંઘવારીના દર કરતાં વધુ હોવો જોઈએ, જેથી તમારા પૈસાનું વાસ્તવિક મૂલ્ય વધતું રહે. આ સાથે જ એ પણ વિચારવું જરૂરી છે કે નિવૃત્તિ પછી આ ભેગું કરેલું ભંડોળ તમારે કેટલા વર્ષો સુધી ચલાવવાનું છે.
PPF: સુરક્ષિત અને ટેક્સ-ફ્રી, પરંતુ રોકાણની મર્યાદા
પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF) એ લાંબા ગાળાના રોકાણ માટે એક અત્યંત સુરક્ષિત અને લોકપ્રિય વિકલ્પ છે. તેની વર્તમાન વ્યાજ દર ૭.૧% છે અને તેનો મૂળભૂત લોક-ઈન પિરિયડ ૧૫ વર્ષનો હોય છે, જેને નિવૃત્તિ સુધી ૫-૫ વર્ષના બ્લોકમાં આગળ વધારી શકાય છે.
પીપીએફની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે EEE (Exempt-Exempt-Exempt) કેટેગરીમાં આવે છે, એટલે કે તેમાં મળતું વ્યાજ અને મેચ્યોરિટી રકમ સંપૂર્ણપણે કરમુક્ત (Tax-Free) હોય છે. જોકે, તેની એક મર્યાદા એ છે કે તેમાં એક નાણાકીય વર્ષમાં વધુમાં વધુ ₹૧.૫ લાખ જ જમા કરાવી શકાય છે. આથી, પીપીએફ તમારા પોર્ટફોલિયોનો એક મજબૂત ભાગ બની શકે છે, પરંતુ નિવૃત્તિની સમગ્ર જરૂરિયાત માટે માત્ર આના પર નિર્ભર રહેવું મુશ્કેલ છે.
FD: વ્યાજની ચોક્કસતા, પરંતુ પુનઃરોકાણનું જોખમ (Re-investment Risk)
બેંક કે પોસ્ટ ઓફિસ ફિક્સ ડિપોઝિટ (FD) માં રોકાણ કરતી વખતે તમને પહેલેથી જ ખબર હોય છે કે નક્કી કરેલા સમયગાળા માટે કેટલું વ્યાજ મળશે. આનાથી રોકાણકારને ચોક્કસ વળતરની માહિતી રહે છે.
પરંતુ એફડીમાં સૌથી મોટું જોખમ ‘રી-ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિસ્ક’ નું છે. જ્યારે ૫ કે ૧૦ વર્ષ પછી તમારી એફડી પાકે છે, ત્યારે તે સમયે બજારમાં વ્યાજદરો ઘટી ગયા હોવાની શક્યતા રહે છે. તેથી, જે લોકો નિવૃત્તિની સાવ નજીક છે અથવા નિવૃત્ત થઈ ચૂક્યા છે, તેમના માટે મૂડીની સુરક્ષા અને નિયમિત આવક માટે એફડી ઉપયોગી છે. પરંતુ યુવાન વયના રોકાણકારો જો પોતાની તમામ બચત માત્ર એફડીમાં જ રાખશે, તો મોંઘવારી સામે તેમનું ભંડોળ પૂરતું વધી શકશે નહીં.
NPS: ખાસ નિવૃત્તિ માટે જ તૈયાર કરાયેલો વિકલ્પ
નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) એ ખાસ કરીને નિવૃત્તિના આયોજન માટે જ ડિઝાઇન કરવામાં આવેલો માર્કેટ-લિંક્ડ (બજાર આધારિત) રોકાણનો વિકલ્પ છે. આમાં રોકાણકારો પાસે ઇક્વિટી (શેરબજાર), કોર્પોરેટ ડેટ અને સરકારી જામીનગીરીઓ જેવા વિકલ્પોમાં પૈસા રોકવાની સ્વતંત્રતા હોય છે.
જે રોકાણકારો પાસે નિવૃત્તિ માટે લાંબો સમય ઉપલબ્ધ છે, તેઓ ઇક્વિટી વિકલ્પ પસંદ કરીને મોંઘવારી કરતાં વધુ સારો રિટર્ન મેળવી શકે છે. જોકે, આમાં વળતર ગેરંટીડ હોતું નથી. એનપીએસમાં રોકાણ કરતી વખતે માત્ર મોટું ભંડોળ ભેગું કરવા પર જ ધ્યાન આપવાને બદલે, નિવૃત્તિ સમયે તે રકમમાંથી કેટલી એન્ન્યુઇટી (નિયમિત પેન્શન) મળશે અને ઉપાડના નિયમો શું રહેશે તે સમજવું પણ એટલું જ જરૂરી છે.
પોસ્ટ ઓફિસની તમામ યોજનાઓ એકસરખી નથી
ઘણા લોકો પોસ્ટ ઓફિસને એક જ સ્કીમ સમજી લેવાની ભૂલ કરે છે. વાસ્તવમાં પોસ્ટ ઓફિસ હેઠળ PPF, સીનિયર સીટીઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS), મંથલી ઇનકમ સ્કીમ (MIS), નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC), કિસાન વિકાસ પત્ર (KVP) અને ટાઇમ ડિપોઝિટ જેવી વિવિધ યોજનાઓ ઉપલબ્ધ છે. ૨૫ વર્ષના યુવાનની જરૂરિયાત અને ૬૦ વર્ષના નિવૃત્ત વ્યક્તિની જરૂરિયાત સાવ અલગ હોય છે. તેથી ઉંમર અને નાણાકીય લક્ષ્ય મુજબ યોગ્ય યોજના પસંદ કરવી પડે છે.
ઉંમરના તબક્કા મુજબ બદલાવી જોઈએ રોકાણની વ્યૂહરચના
૨૫ વર્ષની ઉંમરે: રોકાણકાર પાસે ખૂબ લાંબો સમય હોય છે, તેથી જોખમ લેવાની ક્ષમતા વધુ હોય છે. આ તબક્કે ઇક્વિટી અને એનપીએસ જેવા ગ્રોથ-ઓરિએન્ટેડ વિકલ્પો પર વધુ ભાર મૂકવો જોઈએ.
૪૦ વર્ષની ઉંમરે: આ ઉંમરે જોખમ (ઇક્વિટી) અને સુરક્ષિત રોકાણ (ડેટ/PPF) વચ્ચે યોગ્ય સંતુલન (Asset Allocation) બનાવવું જરૂરી બને છે.
૫૫ વર્ષ પછી: નિવૃત્તિ નજીક હોવાથી કેપિટલ પ્રોટેક્શન (મૂડીની સુરક્ષા), લિક્વિડિટી અને નિવૃત્તિ પછીની નિયમિત માસિક આવક સૌથી વધુ મહત્વની બની જાય છે.
