કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે મોટા સમાચાર: ૮મા પગાર પંચની પેનલે શરૂ કરી બેઠકો, પગાર વધારાના અંદાજિત આંકડા આવ્યા સામે
કેન્દ્ર સરકારના લાખો કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે ૮મા પગાર પંચની રચના અને તેના અમલીકરણ અંગેની ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે. સરકારી કર્મચારીઓના પગાર માળખા, ભથ્થાં અને પેન્શનમાં સુધારો કરવાની પ્રક્રિયા હાલ આગળ વધી રહી છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં સૌથી મહત્વનો મુદ્દો ‘ફિટમેન્ટ ફેક્ટર’ (Fitment Factor) નો બની રહ્યો છે. હાલમાં કર્મચારી મંડળો અને પેન્શનર સંગઠનો દ્વારા ૩.૮૩ થી લઈને ૪.૦ સુધીના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની માગ કરવામાં આવી રહી છે.
જોકે, કર્મચારીઓએ એ બાબત ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે કે ૮મા પગાર પંચે હજુ સુધી ફિટમેન્ટ ફેક્ટરનો આંકડો આખરી કર્યો નથી. હાલમાં સામે આવી રહેલા આંકડાઓ વિવિધ સંગઠનો દ્વારા મૂકવામાં આવેલા પ્રસ્તાવ અને અંદાજો છે.
ફિટમેન્ટ ફેક્ટર શું છે અને તેનું મહત્વ શું છે?
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ફિટમેન્ટ ફેક્ટર એવો એક ચોક્કસ ગુણક (Multiplier) છે જેનો ઉપયોગ જૂના પગાર પંચના બેઝિક પે (મૂળભૂત પગાર)ને નવા પગાર પંચના માળખામાં રૂપાંતરિત કરવા માટે થાય છે.
અગાઉના પગાર પંચોના ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો:
૬ઠ્ઠું પગાર પંચ: તે સમયે ૧.૮૬ નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો.
૭મું પગાર પંચ: આ પંચમાં ૨.૫૭ નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર મંજૂર કરવામાં આવ્યો હતો, જેનાથી ન્યૂનતમ મૂળભૂત પગાર ₹૭,૦૦૦ થી વધીને ₹૧૮,૦૦૦ થયો હતો.
નવા પગાર પંચમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર જેટલો ઊંચો નક્કી કરવામાં આવશે, ગ્રાહકો કે કર્મચારીઓનો નવો બેઝિક પે તેટલો જ વધારે વધશે.
કર્મચારી સંગઠનોની માંગણીઓ અને સૂચનો
દેશના વિવિધ કર્મચારી અને પેન્શનર મંડળો ૮મા પગાર પંચ સમક્ષ પોતાની માગણીઓ રજૂ કરી રહ્યા છે. ‘ઓલ ઈન્ડિયા ફેડરેશન ઓફ પેન્શનર્સ એસોસિએશન્સ’ (AIFPA) એ ૩.૮૩ ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરનું સૂચન કર્યું છે. બીજી તરફ, ભારતીય મઝદૂર સંઘ સાથે જોડાયેલા ‘ભારત સરકાર કર્મચારી મહાસંઘ’ (BPMS) એ પોતાના મેમોરેન્ડમમાં ૪.૦ ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની પ્રસ્તાવના મૂકી છે.
હાલમાં ૮મા પગાર પંચની સમિતિ દેશના જુદા જુદા મુખ્ય શહેરોમાં કર્મચારીઓ, પેન્શનરો અને અન્ય ભાગીદારો સાથે રૂબરૂ મળીને તેમના મંતવ્યો અને સૂચનો એકત્રિત કરી રહી છે.
₹૫૬,૧૦૦ અને ₹૩૫,૪૦૦ ના બેઝિક પે પર પગારની ગણતરી
જો સંગઠનોની માગણીઓ મુજબ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર મંજૂર થાય, તો કર્મચારીઓના મૂળભૂત પગાર પર સીધી અસર પડશે. ચાલો તેને બે ઉદાહરણો દ્વારા સમજીએ:
પ્રથમ ઉદાહરણ: ₹૫૬,૧૦૦ વર્તમાન બેઝિક પે ધરાવતા કર્મચારીઓ
૩.૮૩ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર મુજબ: જો ૩.૮૩ નો ગુણક લાગુ થાય, તો અંદાજિત નવો મૂળભૂત પગાર ₹૫૬,૧૦૦ × ૩.૮૩ = ₹૨,૧૪,૮૬૩ થશે.
૪.૦ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર મુજબ: જો ૪.૦ નો ગુણક સ્વીકારાય, તો નવો મૂળભૂત પગાર ₹૫૬,૧૦૦ × ૪ = ₹૨,૨૪,૪૦૦ થશે.
આ બંને અંદાજો વચ્ચે દર મહિને મૂળભૂત પગારમાં જ આશરે ₹૯,૫૩૭ નો તફાવત જોવા મળે છે.
બીજું ઉદાહરણ: ₹૩૫,૪૦૦ વર્તમાન બેઝિક પે ધરાવતા કર્મચારીઓ
૩.૮૩ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર મુજબ: જો ૩.૮૩ નો ગુણક ગણવામાં આવે, તો અંદાજિત નવો બેઝિક પે ₹૩૫,૪૦૦ × ૩.૮૩ = ₹૧,૩૫,૫૮૨ સુધી પહોંચી શકે છે.
માત્ર બેઝિક પે નહીં, ભથ્થાંથી નક્કી થશે ટેક-હોમ સેલરી
કર્મચારીઓએ ખાસ સમજવું જોઈએ કે ફિટમેન્ટ ફેક્ટરથી ફક્ત નવો ‘મૂળભૂત પગાર’ (Basic Pay) નક્કી થાય છે, તેને જ અંતિમ ઇન-હેન્ડ પગાર માનવો નહીં.
વાસ્તવિક માસિક પગારમાં મોંઘવારી ભથ્થું (DA), મકાન ભાડા ભથ્થું (HRA), ટ્રાન્સપોર્ટ અલાઉન્સ (TA) અને અન્ય તબીબી કે શૈક્ષણિક ભથ્થાંનો ઉમેરો થાય છે. જ્યારે નવું પગાર પંચ લાગુ થાય છે ત્યારે મોંઘવારી ભથ્થું શૂન્ય (૦) થી પુનઃ શરૂ થાય છે અને અન્ય ભથ્થાં નવા બેઝિક પે આધારે ફરીથી નક્કી થાય છે. આથી, ૮મા પગાર પંચની આખરી ભલામણો આવ્યા બાદ જ કર્મચારીઓના હાથમાં આવનારા વાસ્તવિક પગારનું સંપૂર્ણ ચિત્ર સ્પષ્ટ થશે.
