2047 સુધી વિકસિત ભારતનું સપનું: PM મોદીએ આપ્યો ‘We Will Do It’નો મંત્ર, કહ્યું- દેશ પાસે 140 કરોડ શક્તિઓ છે
ભારતને વર્ષ 2047 સુધીમાં વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવાનું લક્ષ્ય હવે માત્ર એક સરકારી સૂત્ર પૂરતું નથી રહ્યું. આ લક્ષ્યને સાકાર કરવા માટે દેશના દરેક નાગરિકની ભાગીદારી જરૂરી હોવાનું વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ફરી એક વખત ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે. જાહેર જીવનમાં 25 વર્ષ પૂર્ણ થવાના પ્રસંગે નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં વડાપ્રધાને ભારતના ભવિષ્ય માટે આત્મવિશ્વાસનો નવો સંદેશ આપ્યો અને કહ્યું કે દેશે હવે એક જ ભાવના સાથે આગળ વધવું જોઈએ—‘We Will Do It’, એટલે કે ‘આપણે કરીને રહીશું’.
વડાપ્રધાનના સંબોધનમાં માત્ર તેમના રાજકીય સફરની વાત નહોતી, પરંતુ આગામી બે દાયકામાં ભારત કઈ દિશામાં આગળ વધવું જોઈએ તેનો એક મોટો દૃષ્ટિકોણ પણ જોવા મળ્યો. તેમણે અર્થતંત્ર, ટેક્નોલોજી, મેન્યુફેક્ચરિંગ, શિક્ષણ, રમતગમત, અંતરિક્ષ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ સહિત અનેક ક્ષેત્રોમાં ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે આગેવાન બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.
25 વર્ષની જાહેર સેવાની સફર અને નવો સંકલ્પ
7 ઓક્ટોબર 2001ના રોજ નરેન્દ્ર મોદીએ ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લીધા હતા. ત્યારથી લઈને અત્યાર સુધી તેઓ સતત સરકારના વડા તરીકે જાહેર જીવનમાં રહ્યા છે. આ સમયગાળાને તેઓ વ્યક્તિગત સિદ્ધિ તરીકે નહીં પરંતુ દેશની સેવા કરવાની લાંબી તક તરીકે જોતા હોવાનું તેમણે જણાવ્યું.
તેમણે પોતાના સંબોધનમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે 25 વર્ષ પૂર્ણ થવું માત્ર ભૂતકાળ તરફ જોવાનો પ્રસંગ નથી. આ સમય દેશે ક્યાં સુધી પ્રગતિ કરી છે અને હવે આગળ ક્યાં પહોંચવાનું છે તે નક્કી કરવાનો અવસર પણ છે.
મોદીએ જણાવ્યું કે સફળતા સાથે જવાબદારી પણ વધે છે. મુશ્કેલીઓ માણસને ધીરજ શીખવે છે અને નિષ્ફળતા ફરી ઊભા થવાની શક્તિ આપે છે. તેમના મતે જીવનમાં મળતી દરેક વ્યક્તિ, દરેક ઘટના અને દરેક પડકાર કંઈક ને કંઈક શીખવે છે.
‘We Will Do It’ કેમ બન્યો આત્મવિશ્વાસનો મંત્ર?
વિકસિત ભારતના લક્ષ્ય અંગે વડાપ્રધાનનો સૌથી મહત્વનો સંદેશ હતો કે ભારતે પોતાના પર વિશ્વાસ રાખવો પડશે. તેમના મતે મોટા સપના ત્યારે જ સાકાર થાય છે જ્યારે તેને પ્રાપ્ત કરવાની માનસિકતા પણ એટલી જ મજબૂત હોય.
ભારતની આઝાદીની લડતનું ઉદાહરણ આપતા તેમણે કહ્યું કે એક સદી પહેલાં દેશની વસ્તી આજે કરતાં ઘણી ઓછી હતી, પરંતુ લાખો લોકોના ત્યાગ અને સંઘર્ષથી સ્વતંત્રતાનું સપનું સાકાર થયું. આજે ભારત પાસે 140 કરોડથી વધુ લોકોની શક્તિ છે. જો આ તમામ લોકો એક દિશામાં આગળ વધે તો 2047 સુધી વિકસિત ભારત બનાવવાનું લક્ષ્ય અશક્ય નથી.
આ જ વિચારને તેમણે ‘We Will Do It’ના આત્મવિશ્વાસ સાથે જોડ્યો. એટલે કે ભારતે હવે ‘શું થશે?’ એવી શંકા કરતાં ‘અમે કરીશું’ એવો વિશ્વાસ રાખવાનો સમય છે.
ભારતને વિશ્વની ટોચની ત્રણ અર્થવ્યવસ્થામાં સ્થાન અપાવવાનો લક્ષ્ય
વિકસિત ભારતના સપનામાં મજબૂત અર્થવ્યવસ્થાની ભૂમિકા સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. વડાપ્રધાને ભારતને વિશ્વની ટોચની ત્રણ અર્થવ્યવસ્થાઓમાં સ્થાન અપાવવાની દિશામાં આગળ વધવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો.
મજબૂત અર્થવ્યવસ્થા એટલે માત્ર GDPમાં વધારો નહીં. તેનો સીધો સંબંધ રોજગારી, ઉદ્યોગ, ખેતી, નાના વ્યવસાયો, મધ્યમ વર્ગની આવક અને સામાન્ય નાગરિકના જીવનધોરણ સાથે છે.
ભારત માટે આગામી વર્ષોમાં સૌથી મોટો પડકાર એ રહેશે કે આર્થિક વિકાસનો લાભ સમાજના દરેક વર્ગ સુધી પહોંચે. શહેરો સાથે ગામડાં, મોટા ઉદ્યોગો સાથે MSME ક્ષેત્ર અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્ર સાથે કૃષિ ક્ષેત્ર પણ વિકાસની પ્રક્રિયામાં જોડાય તે જરૂરી બનશે.
ભારતને વૈશ્વિક મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બનાવવાનો પ્રયાસ
વડાપ્રધાને ભારતને વૈશ્વિક મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બનાવવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો. આજના સમયમાં કોઈ પણ દેશની આર્થિક શક્તિમાં ઉત્પાદન ક્ષેત્રની મોટી ભૂમિકા હોય છે.
ભારત પાસે વિશાળ બજાર, યુવા વસ્તી અને કુશળ માનવબળ જેવી તાકાત છે. જો આ શક્તિનો યોગ્ય ઉપયોગ થાય અને ભારતમાં ગુણવત્તાયુક્ત વસ્તુઓનું ઉત્પાદન વધે તો દેશ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં વધુ મહત્વપૂર્ણ સ્થાન મેળવી શકે છે.
‘મેડ ઇન ઇન્ડિયા’નો અર્થ માત્ર દેશમાં વસ્તુ બનાવવી નહીં, પરંતુ એવી વસ્તુ બનાવવી છે જે ગુણવત્તા, કિંમત અને ટેક્નોલોજીની દૃષ્ટિએ વિશ્વના બજારમાં સ્પર્ધા કરી શકે.
AI અને ટેક્નોલોજીમાં ભારતે આગેવાની લેવી પડશે
આવનારા સમયમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થા અને સમાજને મોટા પ્રમાણમાં બદલવાનું છે. વડાપ્રધાને AI, સ્પેસ ટેક્નોલોજી અને અન્ય અદ્યતન ક્ષેત્રોમાં ભારતે માત્ર વપરાશકર્તા બની રહેવાને બદલે ઉકેલ આપનાર દેશ બનવું જોઈએ તેવી દિશા દર્શાવી.
આ વાત ખાસ કરીને ભારતના યુવાનો માટે મહત્વપૂર્ણ છે. દેશ પાસે મોટી યુવા વસ્તી છે અને જો તેમને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ, સંશોધનની સુવિધા અને સ્ટાર્ટઅપ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ મળે તો ભારત નવી ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રમાં મોટું સ્થાન મેળવી શકે છે.
ભવિષ્યમાં દુનિયા ભારત દ્વારા બનાવવામાં આવેલા AI મોડલ, સોફ્ટવેર, ચિપ્સ, સ્પેસ ટેક્નોલોજી અને અન્ય ટેક્નિકલ ઉત્પાદનોનો ઉપયોગ કરે તેવું લક્ષ્ય રાખવાની જરૂરિયાત છે.
અંતરિક્ષ ક્ષેત્રમાં નવી ઊંચાઈઓ મેળવવાની તૈયારી
ભારતનું અંતરિક્ષ ક્ષેત્ર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઝડપથી આગળ વધ્યું છે. હવે આગામી લક્ષ્ય માત્ર સેટેલાઇટ લોન્ચ કરવા પૂરતું નથી. માનવ અંતરિક્ષયાત્રા, નવી સ્પેસ ટેક્નોલોજી અને ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી દ્વારા ભારત આ ક્ષેત્રમાં વૈશ્વિક શક્તિ બનવા તરફ આગળ વધી શકે છે.
મોદીના સંદેશનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ એ પણ હતો કે ભારતે એવા ઉકેલો વિકસાવવા જોઈએ જે પછી દુનિયાના અન્ય દેશો માટે ઉદાહરણ બની શકે.
અર્થાત્ ભારતે માત્ર ‘વિશ્વમાંથી શીખવું’ નહીં પરંતુ એક તબક્કે ‘વિશ્વને શીખવવું’ પણ જોઈએ.
શિક્ષણ અને આરોગ્ય વિના વિકસિત ભારતનું સપનું અધૂરું
વિકસિત રાષ્ટ્રની ઓળખ માત્ર રસ્તા, પુલ અને મોટી ઇમારતો નથી. દેશની વાસ્તવિક પ્રગતિ તેના નાગરિકોના શિક્ષણ અને આરોગ્યથી પણ માપવામાં આવે છે.
ભારતને 2047 સુધી વિકસિત બનાવવું હોય તો સ્કૂલથી લઈને ઉચ્ચ શિક્ષણ સુધી ગુણવત્તામાં સુધારો કરવો પડશે. સંશોધન અને નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવું પડશે અને યુવાનોને માત્ર નોકરી શોધનાર નહીં પરંતુ નોકરી સર્જનાર બનવા માટે તૈયાર કરવા પડશે.
તે જ રીતે આરોગ્ય સેવાઓ સામાન્ય નાગરિક સુધી સરળતાથી અને સસ્તી રીતે પહોંચે તે પણ જરૂરી છે. ટેક્નોલોજીના ઉપયોગથી ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પણ નિદાન અને સારવારની સુવિધા વધુ સારી બનાવી શકાય છે.
ગરીબી ઘટાડવાથી લઈને જીવનધોરણ સુધારવા સુધી
વડાપ્રધાને પોતાના સંબોધનમાં છેલ્લા વર્ષોમાં ગરીબીમાંથી બહાર આવેલા કરોડો લોકોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમના મતે જે બાબત એક સમયે અશક્ય જેવી લાગતી હતી તે પણ યોગ્ય નીતિ અને સામૂહિક પ્રયાસોથી શક્ય બની શકે છે.
પરંતુ વિકસિત ભારત માટે ગરીબી ઘટાડવી શરૂઆત છે, અંતિમ લક્ષ્ય નહીં. લોકોની આવક વધે, રોજગારીની ગુણવત્તા સુધરે, મધ્યમ વર્ગનું જીવન વધુ સુવિધાજનક બને અને દરેક પરિવારને સારી શિક્ષણ અને આરોગ્ય સુવિધા મળે—આ બધું વિકાસના માપદંડ બનશે.
‘140 કરોડ લોકો, 140 કરોડ ઉકેલો’
મોદીએ એક મહત્વપૂર્ણ વાત કહી કે ભારતની સમસ્યાઓ મોટી છે તો દેશ પાસે તેના ઉકેલો માટે માનવશક્તિ પણ એટલી જ મોટી છે.
આ વિચારનો અર્થ એ છે કે સરકાર દરેક સમસ્યાનો ઉકેલ એકલા આપી શકે નહીં. સ્ટાર્ટઅપ શરૂ કરતો યુવાન, નવી પદ્ધતિ અપનાવતો ખેડૂત, નવો પ્રોડક્ટ બનાવતો ઉદ્યોગપતિ, બાળકોને નવી રીતે ભણાવતો શિક્ષક અને સમાજમાં કામ કરતો સામાન્ય નાગરિક—દરેક વિકાસ પ્રક્રિયાનો ભાગ બની શકે છે.
વિકસિત ભારતનું સપનું ત્યારે જ સાકાર થશે જ્યારે દેશના લોકો વિકાસને માત્ર સરકારની જવાબદારી નહીં પરંતુ પોતાની પણ જવાબદારી માને.
પડકારો ઓછા નથી
2047નું લક્ષ્ય મોટું છે, પરંતુ રસ્તો સરળ નથી. ભારત સામે બેરોજગારી, શહેરીકરણ, પર્યાવરણ, પાણી, ઊર્જા, કૌશલ્ય વિકાસ, કૃષિ આવક અને વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા જેવા અનેક પડકારો છે.
વિકાસ સાથે પર્યાવરણનું સંતુલન જાળવવું પણ જરૂરી છે. ક્લાઈમેટ ચેન્જના સમયમાં ભારતે એવી ટેક્નોલોજી અને નીતિઓ વિકસાવવી પડશે જે આર્થિક વૃદ્ધિ સાથે કુદરતી સંસાધનોનું પણ રક્ષણ કરે.
આ પડકારોનો સામનો કરવા માટે લાંબા ગાળાની નીતિ, સતત સુધારા અને રાજકીય તથા સામાજિક સ્થિરતા જરૂરી રહેશે.
યુવાનો બનશે પરિવર્તનના સૌથી મોટા ભાગીદાર
2047માં ભારતની સદી પૂર્ણ થશે ત્યારે આજની યુવા પેઢી દેશના વિકાસની મુખ્ય શક્તિ બની શકે છે. તેથી યુવાનોને યોગ્ય શિક્ષણ, કૌશલ્ય અને નવી તકો આપવી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
આજનો યુવાન માત્ર પરંપરાગત નોકરીઓ તરફ જોવાને બદલે સ્ટાર્ટઅપ, ટેક્નોલોજી, ક્રિએટિવ ક્ષેત્ર, સંશોધન, રમતગમત અને વૈશ્વિક સેવાઓ જેવા અનેક ક્ષેત્રોમાં આગળ વધી રહ્યો છે.
જો આ ઊર્જાને યોગ્ય દિશા આપવામાં આવે તો ભારતની યુવા વસ્તી દેશ માટે સૌથી મોટી આર્થિક અને સામાજિક તાકાત બની શકે છે.
‘વિકસિત ભારત’નો અર્થ સામાન્ય માણસ માટે શું?
આ આખી ચર્ચાનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન એ છે કે 2047નું વિકસિત ભારત સામાન્ય નાગરિકના જીવનમાં શું બદલાવ લાવશે?
એક વિકસિત ભારતનો અર્થ એવો દેશ હોઈ શકે જ્યાં સારી નોકરી માટે દરેક યુવાનને વિદેશ જવું જરૂરી ન બને. ખેડૂતોને આધુનિક ટેક્નોલોજી અને બજાર મળે. નાના વેપારીઓ માટે વ્યવસાય કરવો સરળ બને. મહિલાઓને વધુ આર્થિક તકો મળે. બાળકોને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ મળે અને સામાન્ય પરિવારને યોગ્ય આરોગ્ય સેવા સરળતાથી ઉપલબ્ધ થાય.
સરકારી સેવાઓ માટે લાંબી કતારોમાં ઊભા રહેવાની જરૂરિયાત ઘટે અને ટેક્નોલોજી દ્વારા લોકોના સમય અને પૈસાની બચત થાય—આ પણ વિકસિત ભારતની ઓળખ બની શકે છે.
ભૂતકાળની સફળતા કરતાં ભવિષ્યનું લક્ષ્ય મોટું
વડાપ્રધાને પોતાના 25 વર્ષના અનુભવને યાદ કરતાં એક વાત પર ખાસ ભાર મૂક્યો કે ભૂતકાળની સિદ્ધિઓ પર અટકી રહેવું યોગ્ય નથી. દરેક સફળતા પછી આગામી લક્ષ્ય વધુ મોટું હોવું જોઈએ.
ભારત માટે પણ આ વિચાર મહત્વપૂર્ણ છે. છેલ્લા દાયકામાં દેશે ડિજિટલ ટેક્નોલોજી, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, નાણાકીય સમાવેશ અને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન જોયું છે. હવે આગામી તબક્કામાં ગુણવત્તા, નવીનતા અને વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા પર વધુ ધ્યાન આપવાની જરૂર છે.
2047નું ભારત આજે જ બનાવવાનું શરૂ કરવું પડશે
વર્ષ 2047 હજુ દૂર લાગે છે, પરંતુ રાષ્ટ્રનિર્માણ માટે 20 વર્ષનો સમય પણ બહુ લાંબો નથી. મોટા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટથી લઈને શિક્ષણ નીતિ અને ટેક્નોલોજી સંશોધન સુધીના નિર્ણયોનું પરિણામ મેળવવામાં વર્ષો લાગી શકે છે.
એટલે 2047ના લક્ષ્ય માટેની તૈયારી આજે જ કરવી પડશે.
‘We Will Do It’ માત્ર એક ઉત્સાહભર્યો નારો બની રહે તે પૂરતું નથી. તેને રોજિંદા કામકાજ, નીતિ, ઉદ્યોગ, શિક્ષણ અને નાગરિક જીવનમાં ઉતારવાની જરૂર છે
