ગળામાં વારંવાર કફ જમા થાય છે? રાહત મેળવવા માટે અપનાવો આ સરળ ઘરેલુ ઉપાયો
ઘણી વખત સવારે ઊંઘમાંથી ઊઠ્યા પછી ગળામાં કફ જમા થયેલો અનુભવ થાય છે. વારંવાર ગળું સાફ કરવું પડે છે, ખાંસી આવે છે અથવા ગળામાં કંઈક અટવાયું હોય તેવી લાગણી થાય છે. કેટલાક લોકોને આ સમસ્યાને કારણે બોલવામાં અને ખાવા-પીવામાં પણ અસ્વસ્થતા અનુભવાય છે.
ગળામાં કફ જમા થવા પાછળ શરદી, ઉધરસ, એલર્જી, હવામાં રહેલી ધૂળ અને પ્રદૂષણ જેવાં અનેક કારણો હોઈ શકે છે. કેટલીક વખત નાકમાંથી મ્યુકસ ગળા તરફ વહેવાને કારણે પણ આવી તકલીફ થાય છે. આ ઉપરાંત, ધૂમ્રપાન અને સૂકી હવા ગળામાં બળતરા વધારી શકે છે.
સામાન્ય રીતે કફ શરીરની શ્વસન વ્યવસ્થાનો કુદરતી ભાગ છે. તે ધૂળ અને અન્ય બાહ્ય કણોને ફસાવવામાં મદદ કરે છે. પરંતુ જ્યારે કફ વધુ પ્રમાણમાં બનવા લાગે અથવા ઘટ્ટ થઈ જાય, ત્યારે અસ્વસ્થતા અનુભવાય છે. આવી સ્થિતિમાં કેટલીક સરળ આદતો રાહત મેળવવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
1. હૂંફાળું પાણી પીવાની આદત પાડો
ગળામાં કફ જમા થતો હોય ત્યારે દિવસ દરમિયાન પૂરતું પાણી પીવું સૌથી સરળ ઉપાયોમાંથી એક છે. શરીરમાં પાણીની પૂરતી માત્રા જળવાઈ રહે તો કફને પાતળો રાખવામાં મદદ મળી શકે છે, જેથી તેને બહાર કાઢવો સરળ બને.
તમે સાદું હૂંફાળું પાણી, હળવું ગરમ સૂપ અથવા અન્ય ગરમ પ્રવાહી પી શકો છો. તેનાથી ગળાની શુષ્કતા અને ખરાશમાં પણ થોડી રાહત મળી શકે છે. જોકે, ખૂબ ગરમ પાણી પીવાનું ટાળવું જોઈએ, કારણ કે તે મોઢા અને ગળામાં દાઝ અથવા બળતરા પેદા કરી શકે છે.
2. મીઠાના પાણીથી કોગળા કરો
ગળામાં કફની સાથે ખરાશ કે બળતરા થતી હોય તો હૂંફાળા મીઠાના પાણીથી કોગળા કરવાથી રાહત મળી શકે છે. એક ગ્લાસ હૂંફાળા પાણીમાં થોડું મીઠું ભેળવીને કોગળા કરો અને ત્યારબાદ પાણી થૂંકી નાખો.
આ ઉપાય ગળાની અસ્વસ્થતા ઘટાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. જોકે, કોગળા કરવાથી કફ જમા થવાનું મૂળ કારણ દૂર થાય જ એવું નથી. નાના બાળકોને કોગળા ત્યારે જ કરાવવા જોઈએ, જ્યારે તેઓ સુરક્ષિત રીતે આ પ્રક્રિયા કરી શકે.
3. ઘરમાં હવાની ભેજ જાળવો
ઘરની હવા ખૂબ સૂકી હોય તો ગળામાં શુષ્કતા, ખંજવાળ અને ઉધરસ વધી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં યોગ્ય રીતે સાફ રાખવામાં આવતા હ્યુમિડિફાયરનો ઉપયોગ કરીને હવામાં ભેજ જાળવી શકાય છે.
હ્યુમિડિફાયરનો ઉપયોગ કરતી વખતે તેની નિયમિત સફાઈ કરવી જરૂરી છે, જેથી તેમાં ફૂગ અને જીવાણુઓનો વિકાસ ન થાય.
ગરમ પાણીના ઉકળતા વાસણ પર ચહેરો રાખીને વરાળ લેવાનું ટાળો. તેનાથી ચહેરા અને શ્વસન માર્ગમાં દાઝ થવાનું જોખમ રહે છે.
4. ઉધરસમાં મધથી મળી શકે છે રાહત
જો ગળામાં કફની સાથે ઉધરસ પણ હોય તો થોડું મધ ગળાને આરામ આપવામાં મદદ કરી શકે છે. મધનો ઉપયોગ એકલું અથવા હૂંફાળા પાણીમાં ભેળવીને કરી શકાય છે.
પરંતુ ધ્યાન રાખવું કે એક વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકને મધ ક્યારેય આપવું નહીં, કારણ કે તેનાથી ગંભીર પ્રકારના બોટ્યુલિઝમ ચેપનું જોખમ રહે છે. મધ ઉધરસના કેટલાક લક્ષણોમાં રાહત આપી શકે છે, પરંતુ તે કફના દરેક કારણની સારવાર નથી.
5. ધૂળ, ધુમાડા અને સિગારેટથી દૂર રહો
ધૂળ, વાહનોનો ધુમાડો, સિગારેટનો ધુમાડો અને તીવ્ર સુગંધવાળી વસ્તુઓ ગળામાં બળતરા વધારી શકે છે. જો તમને વારંવાર કફ જમા થતો હોય તો આવા તત્ત્વોથી શક્ય તેટલું દૂર રહેવું જોઈએ.
ઘરની સફાઈ કરતી વખતે ધૂળ ઓછી ઊડે તેનું ધ્યાન રાખો. ધૂમ્રપાન કરતા હો તો તેને છોડવાનો પ્રયાસ કરો અને અન્ય લોકોના ધુમાડાના સંપર્કથી પણ બચો. જો એલર્જીને કારણે સમસ્યા થતી હોય તો તેના કારણો ઓળખવા માટે તબીબી સલાહ લેવી ઉપયોગી બની શકે છે.
6. વારંવાર જોરથી ગળું સાફ કરવાનું ટાળો
ગળામાં કંઈક અટવાયું હોય તેવી લાગણી થતાં ઘણા લોકો વારંવાર જોરથી ખાંસી ખાઈને ગળું સાફ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. પરંતુ આવું સતત કરવાથી ગળામાં વધુ બળતરા થઈ શકે છે.
તેના બદલે થોડું પાણી પીવો, આરામથી ગળું ગળવાનો પ્રયાસ કરો અને જરૂર પડે ત્યારે સ્વાભાવિક રીતે ખાંસી આવવા દો. જો ગળામાં કંઈક અટવાયેલું હોવાની લાગણી લાંબા સમય સુધી રહેતી હોય, તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
ક્યારે ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો?
ઘણી વખત સામાન્ય શરદી અથવા હળવી બળતરાને કારણે થતો કફ સમય જતાં ઓછો થઈ જાય છે. પરંતુ નીચેના લક્ષણો દેખાય તો અવગણવા નહીં:
- શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થવી.
- છાતીમાં દુખાવો થવો.
- કફમાં લોહી દેખાવું.
- તાવ સાથે ખાંસી કે કફ વધવો.
- ખાવા-પીવામાં અથવા ગળવામાં મુશ્કેલી થવી.
- સમસ્યા લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેવી અથવા વારંવાર પાછી આવવી.
શ્વાસ લેવામાં ગંભીર તકલીફ હોય અથવા પોતાની લાળ પણ ગળી ન શકાતી હોય તો તાત્કાલિક તબીબી મદદ લેવી જોઈએ.
ડૉક્ટરની સલાહ વિના દવાઓ ન લો
ગળામાં કફ જમા થાય ત્યારે દરેક વખતે એન્ટિબાયોટિકની જરૂર પડતી નથી. શરદીના ઘણા કિસ્સા વાઇરસને કારણે થાય છે, જેમાં એન્ટિબાયોટિક અસર કરતી નથી. કફની દવા પણ દરેક વ્યક્તિ માટે યોગ્ય હોય એવું નથી.
ખાસ કરીને બાળકો, વૃદ્ધો અને અસ્થમા કે શ્વસન સંબંધિત બીમારી ધરાવતા લોકોએ વધુ સાવચેતી રાખવી જોઈએ.
