અમેરિકા, બાંગ્લાદેશથી લઈને રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ સુધી… ભારતે એકસાથે અનેક મુદ્દે સ્પષ્ટ કર્યું પોતાનું વલણ, વિદેશ મંત્રાલયે શું કહ્યું?
ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો સાથે જોડાયેલા અનેક મહત્ત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. અમેરિકામાં યોજાયેલી મધ્યસત્રની ચૂંટણી, બાંગ્લાદેશના પૂર્વ વડાંપ્રધાન શેખ હસીનાના પાસપોર્ટ, રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ, નેપાળના વડાંપ્રધાનની ભારત મુલાકાત અને હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં જહાજોની સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓ પર વિદેશ મંત્રાલયે મહત્ત્વપૂર્ણ નિવેદનો આપ્યાં છે. 10 નવેમ્બર, 2026ના રોજ નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે ભારતની રાજદ્વારી નીતિ અને વિવિધ દેશો સાથેના સંબંધો અંગે સ્પષ્ટતા કરી હતી.
ખાસ વાત એ છે કે અમેરિકાની આંતરિક રાજકીય પરિસ્થિતિમાં બદલાવ છતાં ભારતે બંને દેશોના સંબંધો મજબૂત રહેવાનો વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે. બીજી તરફ, રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધને વાતચીત અને કૂટનીતિ દ્વારા સમાપ્ત કરવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો છે. આ ઉપરાંત, પડોશી દેશો સાથેના સંબંધો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી માર્ગોની સુરક્ષા અંગે પણ ભારતે પોતાનું વલણ રજૂ કર્યું છે.
અમેરિકા સાથેના સંબંધો, બાંગ્લાદેશ અને નેપાળ અંગે ભારતે શું કહ્યું?
અમેરિકામાં યોજાયેલી મધ્યસત્રની ચૂંટણી અંગે પૂછવામાં આવેલા સવાલના જવાબમાં રણધીર જયસ્વાલે કહ્યું કે આ અમેરિકાનો આંતરિક મામલો છે અને ભારતને તેના પરિણામો અંગે કોઈ ખાસ ટિપ્પણી કરવી નથી. જોકે, તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધોને અમેરિકાની બંને મુખ્ય રાજકીય પાર્ટીઓનું સમર્થન પ્રાપ્ત છે. ભારત વોશિંગ્ટન સાથેની વ્યાપક વૈશ્વિક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે કામ કરતું રહેશે.બાંગ્લાદેશના પૂર્વ વડાંપ્રધાન શેખ હસીનાના પાસપોર્ટ સંબંધિત અરજી અંગે પણ વિદેશ મંત્રાલયને સવાલ કરવામાં આવ્યો હતો. તેના જવાબમાં જયસ્વાલે કહ્યું કે આ મુદ્દે વધુ માહિતી માટે બાંગ્લાદેશ હાઈ કમિશનનો સંપર્ક કરવો યોગ્ય રહેશે, કારણ કે તેમની પાસે આ અંગે વધુ વિગતો હોઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત, ઢાકાની ઝૂંપડપટ્ટીઓમાંથી ચીની વ્લોગર્સ દ્વારા લાઈવસ્ટ્રીમિંગ કરવામાં આવતું હોવાની અને ઢાકાને દિલ્હી તરીકે દર્શાવવાનો પ્રયાસ થતો હોવાની મીડિયા રિપોર્ટ્સ અંગે પણ ભારતે પ્રતિક્રિયા આપી હતી. જયસ્વાલે કહ્યું કે કોઈ દેશની ખોટી છબી રજૂ કરવાનો પ્રયાસ દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે. તેમણે સંબંધિત અધિકારીઓને આવી પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ લોકો સામે કાર્યવાહી કરવા અપીલ કરી હતી.
નેપાળના વડાંપ્રધાનની સંભવિત ભારત મુલાકાત અંગે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ માહિતી આપવામાં આવી હતી. ભારતે નેપાળના વડાંપ્રધાનને દેશની મુલાકાત માટે આમંત્રણ આપ્યું છે અને બંને દેશો વચ્ચે મુલાકાતની તારીખો અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે. તારીખો નક્કી થયા બાદ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવશે. ભારત અને નેપાળ વચ્ચેના મજબૂત સંબંધોને ધ્યાનમાં રાખીને આ મુલાકાત દરમિયાન પરસ્પર હિતના અનેક મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર ભારતની નજર
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધ અંગે ભારતે ફરી એકવાર પોતાનું જૂનું વલણ દોહરાવ્યું છે. વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ સંઘર્ષનો ઉકેલ માત્ર સંવાદ અને કૂટનીતિ દ્વારા જ શક્ય છે. ભારત બંને દેશોના સતત સંપર્કમાં છે અને યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે પોતાના વિચારો તથા સૂચનો રજૂ કરી રહ્યું છે.
જયસ્વાલે જણાવ્યું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 9 નવેમ્બરે યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમીર ઝેલેન્સ્કી સાથે વાતચીત કરી હતી. આ દરમિયાન બંને નેતાઓએ યુદ્ધની વર્તમાન સ્થિતિ, માનવીય સંકટ અને સંઘર્ષનો અંત લાવવાના પ્રયાસો અંગે ચર્ચા કરી હતી. વડાપ્રધાને ભારત તરફથી શાંતિ સ્થાપિત કરવામાં શક્ય તમામ મદદ કરવાની તૈયારી પણ વ્યક્ત કરી હતી.
#WATCH | Delhi: On Quad, MEA Spokesperson Randhir Jaiswal says, “Recently, you would have seen that we’ve had several high-level engagements of the Quad Summit. We also had a foreign ministers’ meeting on the sidelines of the G20 meeting in Atlanta. We will keep you informed of other high-level meetings of the Quad, including at the summit level.”
— ANI (@ANI) November 10, 2026
ભારતે હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં જહાજોની અવરજવરનો મુદ્દો પણ ગંભીરતાથી ઉઠાવ્યો હતો. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું કે ભારત સતત માંગ કરી રહ્યું છે કે હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં અવરજવર સુરક્ષિત, સ્વતંત્ર અને કોઈપણ અવરોધ વિના ચાલુ રહેવી જોઈએ.તેમણે વધુમાં કહ્યું કે આ મુદ્દે ભારત તમામ સંબંધિત પક્ષોના સંપર્કમાં છે, જેથી સામાન્ય નાગરિક જહાજો અને નાવિકો પર હુમલા ન થાય. તેમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો અને ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષાનો પણ સમાવેશ થાય છે. આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને ઊર્જા પુરવઠાની દૃષ્ટિએ હોર્મુઝ જળમાર્ગનું મહત્ત્વ ઘણું વધારે છે. તેથી તેની સુરક્ષા ભારત માટે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
ક્વાડની બેઠકો અને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ભારતની સક્રિયતા
પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન ક્વાડ સંગઠન અંગે પણ સવાલ કરવામાં આવ્યો હતો. તેના જવાબમાં જયસ્વાલે જણાવ્યું કે તાજેતરમાં ક્વાડના માધ્યમથી અનેક ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકો યોજાઈ છે. એટલાન્ટામાં જી-20 બેઠક દરમિયાન ક્વાડ દેશોના વિદેશ મંત્રીઓની બેઠક પણ યોજાઈ હતી. તેમણે કહ્યું કે આગામી સમયમાં ક્વાડની ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકો અને શિખર સંમેલન અંગેની માહિતી પણ આપવામાં આવશે.ક્વાડમાં ભારત, અમેરિકા, જાપાન અને ઓસ્ટ્રેલિયાનો સમાવેશ થાય છે. આ ચાર દેશો ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સુરક્ષા, સહયોગ અને વ્યૂહાત્મક મુદ્દાઓ પર સાથે મળીને કામ કરે છે.
