ભારત સરકારે વિઝા નિયમોમાં કર્યો મોટો ફેરફાર! 13 કેટેગરી ઘટાડીને કરી 9, અરજી ફોર્મમાં 70 ટકા સુધીનો ઘટાડો
વિદેશી પ્રવાસીઓ, વિદ્યાર્થીઓ, દર્દીઓ અને વેપારીઓ માટે ભારત આવવું બનશે વધુ સરળ; ટૂરિસ્ટ વિઝાનું નામ બદલીને કરાયું ‘વિઝિટર વિઝા’, નવા નિયમો વર્ષના અંત સુધીમાં અમલમાં આવશે
ભારત સરકારે વિદેશી નાગરિકો માટેની વિઝા વ્યવસ્થામાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. કેન્દ્ર સરકારે વિઝાની મુખ્ય કેટેગરીની સંખ્યા 13થી ઘટાડીને 9 કરી દીધી છે. એટલું જ નહીં, વિઝાની પેટા કેટેગરીની સંખ્યા પણ 49થી ઘટાડીને 23 કરવામાં આવી છે. આ સાથે વિઝા અરજી ફોર્મમાં ભરવાની વિગતોમાં પણ 65થી 70 ટકા સુધીનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. સરકારના આ નિર્ણયથી ભારત આવવા ઇચ્છતા વિદેશી પ્રવાસીઓ, વિદ્યાર્થીઓ, સારવાર માટે આવતા દર્દીઓ અને વેપારી પ્રતિનિધિઓને મોટી રાહત મળવાની આશા છે.
ગૃહ મંત્રાલયે 11 નવેમ્બર, 2026ના રોજ આ ફેરફાર અંગે સત્તાવાર માહિતી જાહેર કરી હતી. આ સુધારાનો મુખ્ય હેતુ વિઝા પ્રક્રિયાને સરળ, ઝડપી અને વધુ સુવ્યવસ્થિત બનાવવાનો છે.
હવે વિઝાની માત્ર 9 મુખ્ય કેટેગરી રહેશે
સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી નવી વ્યવસ્થા હેઠળ હવે ભારતની વિઝા સિસ્ટમમાં નીચેની નવ મુખ્ય કેટેગરી રહેશે:
- બિઝનેસ વિઝા
- ડિપ્લોમેટિક વિઝા
- વર્ક વિઝા
- જર્નાલિસ્ટ વિઝા
- મેડિકલ વિઝા
- ઓફિશિયલ વિઝા
- સ્ટુડન્ટ વિઝા
- વિઝિટર વિઝા
- મિસેલેનિયસ વિઝા
અગાઉ અલગ-અલગ હેતુઓ માટે અનેક પેટા કેટેગરી હોવાથી વિદેશી નાગરિકોને યોગ્ય વિઝા પસંદ કરવામાં મુશ્કેલી પડતી હતી. હવે સમાન હેતુ ધરાવતી કેટેગરીઓને એકસાથે જોડવામાં આવી છે.
ટૂરિસ્ટ વિઝાનું નામ બદલીને કરાયું વિઝિટર વિઝા
આ ફેરફારોમાં સૌથી મહત્ત્વનો ફેરફાર ટૂરિસ્ટ વિઝાને લઈને કરવામાં આવ્યો છે. હવે ટૂરિસ્ટ વિઝાને બદલે તેને ‘વિઝિટર વિઝા’ તરીકે ઓળખવામાં આવશે.
આ વિઝાને V-1 અને V-2 એમ બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યો છે.
- V-1 વિઝા: 30 દિવસ માટે મલ્ટિપલ એન્ટ્રીની સુવિધા મળશે. તેમાં પ્રવાસન ઉપરાંત બિઝનેસ મીટિંગ, મેડિકલ કન્સલ્ટેશન, વેલનેસ ટ્રીટમેન્ટ, ટૂંકા ગાળાની સારવાર અને ભારતીય ભાષા, સંગીત, કલા તથા હસ્તકલાના ટૂંકા અભ્યાસક્રમોનો સમાવેશ થાય છે.
- V-2 વિઝા: લાંબા ગાળાના પ્રવાસ માટે આ વિઝા આપવામાં આવશે. મંજૂરી અને પાત્રતા પ્રમાણે તેની માન્યતા એક, પાંચ અથવા દસ વર્ષની હોઈ શકે છે. તેમાં માઉન્ટેનિયરિંગ એટલે કે પર્વતારોહણની પ્રવૃત્તિનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
આ ફેરફારથી ભારત ફરવા આવતાં વિદેશી નાગરિકોને પ્રવાસ દરમિયાન અન્ય ટૂંકા ગાળાની પ્રવૃત્તિઓ માટે અલગ વિઝા લેવાની જરૂરિયાત ઓછી થશે.
મેડિકલ વિઝાના નિયમોમાં પણ ફેરફાર
ભારતમાં સારવાર કરાવવા આવતા વિદેશી દર્દીઓ માટે પણ નવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. હવે સામાન્ય મેડિકલ સારવાર અને આયુષ પદ્ધતિથી થતી સારવાર માટે અલગ કેટેગરી રાખવામાં આવી છે.
- M-1 વિઝા: આયુષ સિવાયની સામાન્ય મેડિકલ સારવાર માટે.
- M-2 વિઝા: M-1 વિઝા ધરાવતા દર્દીઓના સહાયક માટે.
- M-3 વિઝા: આયુષ પદ્ધતિથી સારવાર કરાવવા આવતા દર્દીઓ માટે.
- M-4 વિઝા: M-3 વિઝા ધરાવતા દર્દીઓના સહાયક માટે.
M-1 અને M-3 વિઝા સામાન્ય રીતે એક વર્ષની માન્યતા અને મલ્ટિપલ એન્ટ્રી સાથે આપવામાં આવશે.
વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ અને વેપારીઓને પણ રાહત
વિદ્યાર્થીઓ માટેની વિઝા વ્યવસ્થાને પણ સરળ બનાવવામાં આવી છે. S-1 વિઝા શાળા, ગ્રેજ્યુએશન અને પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશનના અભ્યાસ માટે રહેશે, જ્યારે S-2 વિઝામાં પીએચડી, સંશોધન, ઇન્ટર્નશિપ, વિઝિટિંગ ફેકલ્ટી અને સ્ટુડન્ટ એક્સચેન્જ જેવી પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ થશે.
‘સ્ટડી ઇન ઇન્ડિયા’ પોર્ટલ દ્વારા પ્રવેશ મેળવનારા પાત્ર વિદેશી વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસક્રમની અવધિ અથવા વધુમાં વધુ પાંચ વર્ષ સુધીનો મલ્ટિપલ એન્ટ્રી ઇ-વિઝા મળી શકશે.
બિઝનેસ વિઝામાં પણ B-1 અને B-2 એમ બે પેટા કેટેગરી બનાવવામાં આવી છે. લાંબા ગાળાના વ્યવસાય અને ભારતમાં ઉદ્યોગ સ્થાપવા માટે B-1, જ્યારે ટૂંકા ગાળાના કરાર આધારિત કામ, કોન્ફરન્સ, ફિલ્મ નિર્માણ અને અન્ય વ્યાવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ માટે B-2 વિઝાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
અરજી ફોર્મમાં 70 ટકા સુધીનો ઘટાડો
આ સમગ્ર સુધારાનો સૌથી મોટો ફાયદો વિઝા અરજી ફોર્મમાં જોવા મળશે. અગાઉ અરજદારે ભરવાની અનેક વિગતો હવે ઘટાડવામાં આવી છે. તમામ 23 પેટા કેટેગરીનાં અરજી ફોર્મમાં જરૂરી માહિતીના કોલમ 65થી 70 ટકા સુધી ઓછા કરવામાં આવ્યા છે.
જોકે, વિઝા પ્રક્રિયા માટે જરૂરી સુરક્ષા અને ચકાસણી સંબંધિત માહિતી યથાવત્ રાખવામાં આવશે.
નવા નિયમો ક્યારથી લાગુ થશે?
ગૃહ મંત્રાલય હાલમાં નવી વિઝા વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકવા માટે પોતાની IT સિસ્ટમમાં જરૂરી ફેરફાર કરી રહ્યું છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, વર્ષ 2026ના અંત સુધીમાં નવી વ્યવસ્થા હેઠળ વિઝા આપવાનું શરૂ કરવામાં આવશે.
આ સુધારાથી ભારતને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસન, શિક્ષણ, આરોગ્ય સેવાઓ અને વેપારના ક્ષેત્રમાં વધુ લાભ મળી શકે છે. ખાસ કરીને વિદેશથી ભારત આવતા લોકો માટે પ્રક્રિયા સરળ બનશે અને ભારત સાથેના આંતરરાષ્ટ્રીય સંપર્કોને નવી ગતિ મળવાની શક્યતા છે.
