સાવધાન! હાઈ બીપી અને ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે શિયાળામાં ઠંડા પાણીએ સ્નાન કરવું પડી શકે છે ભારે, જાણો શું કહે છે એક્સપર્ટ
શિયાળાની ગુલાબી ઠંડીમાં પણ ઘણા લોકોને વહેલી સવારે ઠંડા પાણીએ સ્નાન કરવાની આદત હોય છે. ઘણા લોકો માને છે કે ઠંડા પાણીથી સ્નાન કરવાથી આખો દિવસ સ્ફૂર્તિ રહે છે અને સુસ્તી દૂર થાય છે. પરંતુ, જો તમે હાઈ બ્લડ પ્રેશર (High BP) અથવા ડાયાબિટીસ જેવી બીમારીઓથી પીડાતા હોવ, તો શિયાળાની આ આદત તમારા માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. લેડી હાર્ડિંગ હોસ્પિટલના ડો. એલ.એચ. ઘોટેકર આ અંગે મહત્વની ચેતવણી આપી રહ્યા છે.
ઠંડા પાણીથી સ્નાન કરવાના જોખમો
ડો. ઘોટેકરના જણાવ્યા અનુસાર, હાઈ બીપી અને ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે શિયાળામાં ઠંડા પાણીથી સ્નાન કરવું સામાન્ય રીતે સુરક્ષિત નથી. જ્યારે ઠંડુ પાણી શરીરના સંપર્કમાં આવે છે, ત્યારે તે બ્લડ સર્ક્યુલેશન (લોહીના ભ્રમણ) માં અચાનક ફેરફાર કરે છે.
- બ્લડ પ્રેશરમાં ઉછાળો: ઠંડુ પાણી પડતા જ શરીરની નળીઓ સંકોચાય છે, જેના કારણે બ્લડ પ્રેશર એકાએક વધી શકે છે. આનાથી હૃદય પર દબાણ વધે છે.
- ગભરામણ અને ચક્કર: શરીરને અચાનક બદલાતા તાપમાન સાથે એડજસ્ટ થવામાં મુશ્કેલી પડે છે, જેનાથી દર્દીને ચક્કર, ગભરામણ અથવા શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થઈ શકે છે.
- શુગર લેવલ પર અસર: ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં ન્યુરોપેથીની સમસ્યા હોઈ શકે છે, જેના કારણે તેમને તાપમાનનો સાચો અંદાજ આવતો નથી. ઠંડા પાણીને કારણે શરીરના મેટાબોલિઝમ પર દબાણ વધે છે, જે સ્વાસ્થ્ય બગાડી શકે છે.
કેવા પાણીથી સ્નાન કરવું જોઈએ?
નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે આવા દર્દીઓએ શિયાળામાં નવશેકા (Gwarm/Lukewarm) પાણીનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. પાણી બહુ ગરમ પણ ન હોવું જોઈએ અને એકદમ ઠંડુ પણ નહીં. નવશેકા પાણીથી સ્નાન કરવાથી શરીર ધીમે-ધીમે તાપમાન સાથે અનુકૂલન સાધે છે અને લોહીનું દબાણ સ્થિર રહે છે.
આ મહત્વની સાવચેતીઓ જરૂર રાખો
જો તમે હાઈ બીપી કે ડાયાબિટીસના દર્દી હોવ, તો સ્નાન કરતી વખતે નીચેની બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો:
- સીધું માથા પર પાણી ન નાખો: ક્યારેય પણ સ્નાન કરવાની શરૂઆત સીધી માથા પર પાણી રેડીને ન કરો. પહેલા પગ અને હાથ પર પાણી નાખો જેથી શરીર તાપમાન સ્વીકારી શકે.
- બાથરૂમનું તાપમાન: જો બાથરૂમ ખૂબ જ ઠંડુ હોય, તો શરીરને તે વાતાવરણમાં થોડું સેટ થવા દો, પછી સ્નાન કરવાનું શરૂ કરો.
- ખાલી પેટે સ્નાન ટાળો: ખાસ કરીને ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ ખૂબ જ નબળાઈ કે ખાલી પેટે સ્નાન કરવાનું ટાળવું જોઈએ.
- ચેતવણીના સંકેતો: જો નહાતી વખતે છાતીમાં દુખાવો, ભારે પરસેવો કે વધુ પડતી ધ્રુજારી અનુભવાય, તો તરત જ સ્નાન કરવાનું બંધ કરી દેવું જોઈએ.
શિયાળામાં આ બાબતો પણ છે જરૂરી
- નિયમિત રીતે બ્લડ પ્રેશર અને શુગર લેવલની તપાસ કરતા રહો.
- શરીરમાં પાણીની ઉણપ ન થાય તે માટે પૂરતું પાણી પીતા રહો.
- ડોક્ટર દ્વારા આપવામાં આવેલી દવાઓમાં ક્યારેય ફેરફાર કે વિલંબ ન કરો.
સ્નાન એ દૈનિક ક્રિયા છે, પરંતુ બીમારીની સ્થિતિમાં થોડી સાવધાની રાખવી અનિવાર્ય છે. શિયાળામાં ઠંડા પાણીને બદલે હુંફાળા પાણીને પ્રાધાન્ય આપવું એ જ તમારા હૃદય અને સ્વાસ્થ્ય માટે હિતકારી છે.
