સાઉદી-UAE વિવાદની આગમાં સપડાતું પાકિસ્તાન: ફીલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર સામે મોટો રાજદ્વારી પડકાર
દેવાળિયા થવાના આરે ઉભેલા પાકિસ્તાન માટે પશ્ચિમ એશિયાથી ખરાબ સમાચાર આવી રહ્યા છે. સાઉદી અરેબિયા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) વચ્ચે વધતી જતી સ્પર્ધાએ વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફ અને નવનિયુક્ત ચીફ ઓફ ડિફેન્સ ફોર્સિસ (CDF) ફીલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીરને અત્યંત મુશ્કેલ રાજદ્વારી સ્થિતિમાં મૂકી દીધા છે.
સાઉદી અરેબિયા અને UAE વચ્ચે વધતો તણાવ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સાઉદી અરેબિયા અને UAE વચ્ચેના સંબંધો હવે ખુલ્લા સંઘર્ષમાં ફેરવાઈ ગયા છે. 30 ડિસેમ્બર 2025 ના રોજ, સાઉદી નેતૃત્વ હેઠળના ગઠબંધન દ્વારા યમનના મુકલ્લામાં UAE સમર્થિત અલગતાવાદીઓના હથિયારોના શિપમેન્ટ પર હવાઈ હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ સાઉદી અરેબિયાએ UAE ની સેનાને 24 કલાકમાં યમન છોડી દેવા માટેનું અલ્ટીમેટમ જારી કરી દીધું છે.
સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન કથિત રીતે પડદા પાછળથી UAE ના પ્રભાવને ઓછો કરવા માટે સક્રિય છે. સાઉદી અરેબિયાએ પાકિસ્તાન અને ઇજિપ્ત (Egypt) જેવા દેશો પર સ્પષ્ટપણે કોઈ એક પક્ષ પસંદ કરવા માટે દબાણ કરવાનું શરૂ કર્યું છે.
પાકિસ્તાનનું રાજદ્વારી સંકટ: સુરક્ષા વિરુદ્ધ અર્થતંત્ર
પાકિસ્તાન માટે આ પરિસ્થિતિ “એક તરફ કૂવો અને બીજી તરફ ખાઈ” જેવી છે. પાકિસ્તાનનું સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સાઉદી અરેબિયા સાથે જોડાયેલા છે, જ્યારે તેની નાણાકીય સ્થિરતા મોટે ભાગે UAE પર નિર્ભર છે.
- સાઉદી અરેબિયાનું દબાણ: પાકિસ્તાને 17 સપ્ટેમ્બર 2025 ના રોજ સાઉદી અરેબિયા સાથે ‘સ્ટ્રેટેજિક મ્યુચ્યુઅલ ડિફેન્સ એગ્રીમેન્ટ’ (SMDA) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, જે કોઈપણ હુમલાની સ્થિતિમાં એકબીજાની રક્ષા કરવાનું વચન આપે છે.
- UAE નો આર્થિક ટેકો: બીજી તરફ, UAE એ પાકિસ્તાનના વિદેશી મુદ્રા ભંડારને ટેકો આપવા માટે 2 અબજ ડોલરની લોન રોલઓવર કરી છે અને 10 અબજ ડોલરના રોકાણનું વચન આપ્યું છે.
સાઉદી અરેબિયાને શંકા છે કે પાકિસ્તાન અને ઇજિપ્ત, ઇઝરાયેલ સાથે મળીને UAE તરફ ઝૂકી રહ્યા છે. આ તણાવને કારણે સાઉદી અરેબિયાએ પાકિસ્તાન સાથેનો એક મોટો સોદો પણ રદ કર્યો છે.
ફીલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીરની નવી ભૂમિકા અને પડકારો
પાકિસ્તાનમાં સૈન્ય માળખામાં મોટા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. 27મા બંધારણીય સુધારા દ્વારા ‘ચીફ ઓફ ડિફેન્સ ફોર્સીસ’ (CDF) નું નવું પદ બનાવવામાં આવ્યું છે, જેની કમાન ફીલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીરને સોંપવામાં આવી છે. તેમને હવે ત્રણેય સેનાઓના (થલ, જળ અને નભ) એકીકૃત કમાન પ્રમુખ બનાવવામાં આવ્યા છે.
જોકે, આ નવી શક્તિ હોવા છતાં જનરલ મુનીર ભારે દબાણ હેઠળ છે. તેઓ સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સને મળવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, પરંતુ અત્યાર સુધી તેમને મુલાકાત માટે સમય આપવામાં આવ્યો નથી.
આગળની રાહ: પાકિસ્તાન ‘સેતુ’ બનશે કે ‘મોહરું’?
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે પાકિસ્તાને આ વિવાદમાં કોઈ એક પક્ષ લેવાનું ટાળવું જોઈએ. પાકિસ્તાનની શ્રેષ્ઠ રણનીતિ એ રહેશે કે તે ‘બેક-ચેનલ’ ડિપ્લોમસીનો ઉપયોગ કરે અને બંને દેશો વચ્ચે એક સેતુ (Bridge) તરીકે કામ કરે. જો આ વિવાદ વધુ વકરશે, તો પાકિસ્તાન માટે પોતાની લોન રોલઓવર કરાવવી અને રોકાણ મેળવવું લગભગ અશક્ય બની જશે.
પાકિસ્તાનનું ભવિષ્ય એ વાત પર નિર્ભર રહેશે કે તે સાઉદી અરેબિયાની સુરક્ષા જરૂરિયાતો અને UAE ની આર્થિક સહાય વચ્ચે કેવી રીતે સંતુલન જાળવે છે.
