સાવધાન! મુંબઈની વસ્તીની સાચી ઓળખ ભૂંસી નાખવાનું કાવતરું: વોટ બેંક કે શહેર પર કબજો?

Mumbai: દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈ હાલમાં વિકાસના મુદ્દાઓ કરતા વસ્તીના બદલાતા સમીકરણો અને રાજકીય કાવાદાવાઓને કારણે ચર્ચામાં છે. આગામી ચૂંટણીઓ પહેલાં મુંબઈની અસલ ઓળખ ભૂંસવા માટે ચોક્કસ સમુદાયના તુષ્ટિકરણના આરોપોએ જોર પકડ્યું છે. ખાસ કરીને મહાવિકાસ આઘાડી (MVA) ની નીતિઓ સામે ગંભીર સવાલો ઉભા થઈ રહ્યા છે.

1. ગેરકાયદે વસાહતોને કાયદેસર કરવાનો વિવાદ

મુંબઈના બેહરામપાડા, માલવણી અને કુર્લા જેવા વિસ્તારોમાં ગેરકાયદેસર ઝૂંપડપટ્ટીઓનો વિસ્તાર ઝડપથી વધી રહ્યો છે. આરોપ છે કે સ્લમ રિહબિલિટેશન (SRA) ના નામે આ ગેરકાયદે વસાહતોને કાયદેસર માન્યતા આપીને એક ચોક્કસ વોટ બેંક ઉભી કરવામાં આવી રહી છે. ટીકાકારો માને છે કે આ માત્ર વહીવટી નિર્ણય નથી, પરંતુ મુંબઈના ‘ડેમોગ્રાફિક બેલેન્સ’ (વસ્તી સંતુલન) ને કાયમી ધોરણે ખોરવવાનો પ્રયાસ છે.

2. મરાઠી અસ્મિતા વિરુદ્ધ બાંગ્લાદેશી-રોહિંગ્યા ઘૂસણખોરી?

દાયકાઓ સુધી મરાઠી માણસના હિતોની વાત કરનાર ઉદ્ધવ ઠાકરે જૂથ (UBT) પર અત્યારે ગંભીર આક્ષેપો થઈ રહ્યા છે. આરોપ મુજબ:

• મોંઘવારીને કારણે મધ્યમવર્ગીય મરાઠી પરિવારો થાણે, કલ્યાણ અને વિરાર તરફ સ્થળાંતર કરી રહ્યા છે.
• તેમની ખાલી પડેલી જગ્યાએ કથિત રીતે ગેરકાયદેસર બાંગ્લાદેશી અને રોહિંગ્યા મુસ્લિમોને આશરો આપવામાં આવી રહ્યો છે.
• ચૂંટણી જીતવા માટે વિદેશી ઘૂસણખોરોને રેશન કાર્ડ અને આધાર કાર્ડ જેવા દસ્તાવેજો બનાવી આપી ‘વોટ જેહાદ’ ચલાવવામાં આવતી હોવાના આક્ષેપ વિપક્ષ કરી રહ્યો છે.

3. પ્રતીકાત્મક રાજનીતિ અને કટ્ટરવાદને પ્રોત્સાહન

મુંબઈના મેયર પદ માટે મુસ્લિમ ચહેરાની ચર્ચાને કેટલાક લોકો ‘સર્વસમાવેશકતા’ ગણાવે છે, તો કેટલાક તેને ‘તુષ્ટિકરણ’ માને છે. ભૂતકાળમાં યાકુબ મેમણની કબરનું સુશોભન અને અઝાન સ્પર્ધાઓ જેવા વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓએ સમાજમાં ભાગલા પાડવાનું કામ કર્યું છે. રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, આ એક પ્રકારની ‘ડબલ ગેમ’ છે:

કર્ણાટક રાજકારણની અનોખી તસવીર: ડીકે શિવકુમારે સિદ્ધારમૈયાના ચરણ સ્પર્શ કરી લીધા આશીર્વાદ, ગળે વળગાડ્યા

અખિલેશ યાદવે કાયદો-વ્યવસ્થા, મોંઘવારી અને વીજળી સંકટ મુદ્દે ભાજપને ઘેર્યું

• હિન્દુ સમાજનું વિભાજન: જાતિ, ભાષા અને પ્રાદેશિક મુદ્દાઓ પર હિન્દુ મતોને વહેંચવા.
• લઘુમતી મતોનું ધ્રુવીકરણ: ડર બતાવીને અથવા વધુ પડતા લાભો આપીને એકતરફી મતદાન કરાવવું.

4. મુંબઈ કઈ દિશામાં જઈ રહ્યું છે?

મુંબઈ માત્ર એક શહેર નથી, પણ દેશનું આર્થિક એન્જિન છે. જો સત્તા મેળવવા માટે ગેરકાયદે પ્રવાસીઓને સંરક્ષણ આપી શહેરનું સામાજિક માળખું બદલવામાં આવશે, તો તેની અસર દેશની સુરક્ષા પર પણ પડી શકે છે. મુંબઈની મૂળ ઓળખ ભારતીય સંસ્કૃતિ અને મરાઠી અસ્મિતા પર ટકેલી છે.

હવે મુંબઈના નાગરિકોએ નક્કી કરવાનું છે કે તેમને વિકાસલક્ષી રાજનીતિ જોઈએ છે કે એવી રાજનીતિ જે શહેરની મૂળભૂત સંસ્કૃતિ અને સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકી શકે છે.