યમનમાં મોટું રાજકીય સંકટ: પીએમ સલેમ બિન બ્રેકનું રાજીનામું, સાઉદી-UAE તણાવ વચ્ચે શાયા મોહસિન જિંદાની બન્યા નવા વડાપ્રધાન
યમનની સાઉદી અરેબિયા સમર્થિત પ્રેસિડેન્શિયલ લીડરશિપ કાઉન્સિલ (PLC) એ દેશના વડાપ્રધાન સલેમ બિન બ્રેક (Salem Bin Braik) નું રાજીનામું સત્તાવાર રીતે સ્વીકારી લીધું છે. તેમના સ્થાને હવે પૂર્વ વિદેશ મંત્રી શાયા મોહસિન જિંદાની (Shaya Mohsen Zindani) ને નવા વડાપ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે અને તેમને નવી કેબિનેટ બનાવવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. આ રાજીનામું એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે યમનમાં સાઉદી અરેબિયા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) વચ્ચે ખેંચતાણ ચરમસીમાએ પહોંચી છે.
સાઉદી અરેબિયા અને UAE વચ્ચે વધતો તણાવ
ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ ના અંતમાં, યમનના દક્ષિણ ભાગોમાં તણાવ ત્યારે ભડક્યો જ્યારે UAE સમર્થિત સધર્ન ટ્રાન્ઝિશનલ કાઉન્સિલ (STC) ના દળોએ હદ્રામૌત (Hadramawt) અને અલ-મહરા (Al-Mahra) જેવા વ્યૂહાત્મક વિસ્તારો પર કબજો કરી લીધો. સાઉદી અરેબિયાએ આ પગલાને પોતાની સરહદ અને તેલ કામગીરી માટે સીધો ખતરો ગણાવ્યો અને તેને “વિશ્વાસઘાત” તરીકે જોયો.
સ્થિતિ ત્યારે વધુ વણસી જ્યારે ૩૦ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ ના રોજ સાઉદી યુદ્ધ વિમાનોએ મુકલ્લા (al-Mukalla) બંદર પર હુમલો કર્યો. ત્યારબાદ સાઉદી અરેબિયા દ્વારા આપવામાં આવેલી ૨૪ કલાકની સમયમર્યાદાના દબાણમાં UAE એ પોતાની સેનાને યમનથી પાછી ખેંચી લીધી. ૭ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ સુધીમાં અદનમાં STC ની હાર સાથે તેમની પ્રાદેશિક પકડ લગભગ સંપૂર્ણપણે ખતમ થઈ ગઈ.
નેતૃત્વમાં મોટો ફેરફાર અને કાઉન્સિલની પુનઃરચના
વડાપ્રધાનના રાજીનામાની સાથે PLC એ તેના માળખામાં પણ મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કર્યા છે. કાઉન્સિલે UAE સમર્થિત અંતિમ સભ્ય ફરાજ સાલમીન અલ-બહસાની (Faraj Salmeen Al-Bahsani) ને બરતરફ કર્યા છે. અગાઉ STC નેતા એદારસ અલ-ઝુબૈદીને પણ ‘રાજદ્રોહ’ ના આરોપમાં કાઉન્સિલમાંથી હટાવી દેવામાં આવ્યા હતા.
તેમના સ્થાને હવે પૂર્વ રક્ષામંત્રી મહમૂદ અલ-સુબૈહી અને હદ્રામૌતના ગવર્નર સલેમ અલ-ખાનબાશીને કાઉન્સિલમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે, જેઓ સાઉદી અરેબિયાના નજીકના માનવામાં આવે છે. રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે આ ફેરફારોનો ઉદ્દેશ્ય યમનની રાજકીય અને પ્રાદેશિક શક્તિઓ વચ્ચે સંતુલન પુનઃસ્થાપિત કરવાનો છે.
ઘેરું બનતું માનવીય સંકટ
રાજકીય અસ્થિરતા વચ્ચે યમન વિશ્વના સૌથી ભીષણ માનવીય સંકટોનો સામનો કરી રહ્યું છે. વિશ્વ ખાદ્ય કાર્યક્રમ (WFP) ના અહેવાલ મુજબ:
- સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ થી ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ વચ્ચે આશરે ૧.૮૧ કરોડ લોકો ગંભીર ખાદ્ય અસુરક્ષાનો સામનો કરી રહ્યા છે.
- ૫ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના ૫૫% બાળકો કુપોષણનો શિકાર છે.
- દેશની ૮૦% થી વધુ વસ્તી ગરીબી રેખા નીચે જીવન જીવી રહી છે.WFP એ ૨૦૨૬-૨૦૨૮ માટે ૨.૪૫ અબજ ડોલરની નવી વ્યૂહાત્મક યોજના રજૂ કરી છે, જેનો લક્ષ્ય દુષ્કાળ અને કુપોષણને રોકવાનો છે.
ભવિષ્યના પડકારો
નવા વડાપ્રધાન જિંદાની સામે સૌથી મોટો પડકાર દેશની કથળેલી અર્થવ્યવસ્થાને સંભાળવી અને સુરક્ષા પડકારોનો સામનો કરવો છે. જોકે સાઉદી અરેબિયાએ તાજેતરમાં સરકારી કર્મચારીઓના પગાર માટે ૯ કરોડ ડોલરની સહાય આપી છે, પરંતુ લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા ગૃહયુદ્ધને કારણે સુધારાની રાહ મુશ્કેલ જણાય છે. અદનમાં STC સમર્થકોના પ્રદર્શનો અને અલ-કાયદા જેવા જૂથોની સક્રિયતા નવી સરકાર માટે સતત માથાનો દુખાવો બની રહેશે.
