ડિસેમ્બરમાં 167 દવાઓના નમૂના ગુણવત્તા તપાસમાં નિષ્ફળ: CDSCO એ એલર્ટ જાહેર કર્યું
કેન્દ્રીય ઔષધિ માનક નિયંત્રણ સંગઠન (CDSCO) એ ડિસેમ્બર મહિનાના તેના તાજેતરના અહેવાલમાં 167 દવાઓના નમૂનાઓને ‘માનક ગુણવત્તાના નથી’ (Not of Standard Quality – NSQ) જાહેર કર્યા છે. સંગઠન દ્વારા કરવામાં આવતી આ નિયમિત દેખરેખનો ઉદ્દેશ્ય બજારમાંથી નબળી ગુણવત્તાવાળી દવાઓની ઓળખ કરી તેને દૂર કરવાનો છે.
પ્રયોગશાળાઓનો અહેવાલ અને મુખ્ય આંકડા
ડિસેમ્બર મહિના દરમિયાન કેન્દ્રીય અને રાજ્ય ઔષધિ નિયામક અધિકારીઓ દ્વારા લેવામાં આવેલા નમૂનાઓની તપાસ કરવામાં આવી હતી. જેમાંથી:
- કેન્દ્રીય પ્રયોગશાળાઓએ 74 નમૂનાઓને હલકી ગુણવત્તાના ગણાવ્યા છે.
- રાજ્ય ઔષધિ પરીક્ષણ પ્રયોગશાળાઓએ 93 નમૂનાઓમાં ગુણવત્તાનો અભાવ નોંધ્યો છે.
- આ ઉપરાંત, 7 નમૂનાઓને ‘નકલી’ (spurious) તરીકે ચિહ્નિત કરવામાં આવ્યા છે, જે પ્રતિષ્ઠિત બ્રાન્ડ નામોનો ઉપયોગ કરીને અનધિકૃત સંસ્થાઓ દ્વારા બનાવવામાં આવ્યા હતા.
નકલી દવાઓના આ કેસો મુખ્યત્વે નીચેના વિસ્તારોમાંથી સામે આવ્યા છે:
- ઉત્તર ક્ષેત્ર, ગાઝિયાબાદ (4 નમૂના)
- અમદાવાદ (1 નમૂનો)
- બિહાર (1 નમૂનો)
- મહારાષ્ટ્ર (1 નમૂનો)
અધિકારીઓનું કહેવું છે કે આ મામલો અત્યારે તપાસ હેઠળ છે અને ડ્રગ્સ એન્ડ કોસ્મેટિક્સ એક્ટ હેઠળ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
ઓક્ટોબરની સરખામણીમાં સ્થિતિ
અહેવાલ મુજબ, ગુણવત્તામાં નિષ્ફળતાના આ આંકડાઓમાં વધઘટ જોવા મળી રહી છે. ઓક્ટોબર 2025માં 211 નમૂનાઓ હલકી ગુણવત્તાના મળ્યા હતા અને 5 ને નકલી જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. ઓક્ટોબરમાં નકલી મળેલી દવાઓમાં Azithral-500, Telma-AM, NOOPHIN અને Chymoral Forte જેવી બ્રાન્ડના બેચ સામેલ હતા. નિયામક સંસ્થાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ગુણવત્તામાં આ નિષ્ફળતા માત્ર પરીક્ષણ કરાયેલા ચોક્કસ બેચ સાથે સંબંધિત છે અને તેનો અર્થ એ નથી કે બજારમાં ઉપલબ્ધ તે જ બ્રાન્ડની અન્ય તમામ દવાઓ પણ ખરાબ છે.
ગ્રાહક સુરક્ષા માટે લેવાયેલા પગલાં
બજારમાં પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે CDSCO દર મહિને પોતાની વેબસાઇટ પર NSQ અને નકલી દવાઓની યાદી પ્રદર્શિત કરે છે. આ ઉપરાંત, સરકારે ટોચની 300 બ્રાન્ડ્સ માટે પેકેજિંગ પર બાર કોડ અથવા ક્યૂઆર (QR) કોડ ફરજિયાત બનાવ્યો છે. ગ્રાહકો હવે તેમના મોબાઈલ ફોનથી આ કોડ સ્કેન કરીને દવાની અધિકૃતતા, બેચ નંબર અને એક્સપાયરી ડેટ તપાસી શકે છે.
CDSCO ના જણાવ્યા અનુસાર, આ સક્રિય પ્રણાલી દેશમાં એક મજબૂત અને જવાબદાર નિયામક માળખું દર્શાવે છે, જે સમયસર નબળી ગુણવત્તાની દવાઓને બજારમાંથી હટાવવા માટે સક્ષમ છે.
