દાડમ: સ્વાસ્થ્ય માટે ‘સુપરફૂડ’ કે ખતરો? જાણો કયા લોકોએ તેનું સેવન ટાળવું જોઈએ
દાડમને તેના ઘેરા લાલ દાણા અને પોષક તત્વોને કારણે ‘સુપરફૂડ’ માનવામાં આવે છે, જે વિટામિન્સ, મિનરલ્સ અને એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સથી ભરપૂર હોય છે. સંશોધનો દર્શાવે છે કે દાડમનું સેવન હૃદયના સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો કરે છે, રોગપ્રતિકારક શક્તિ (ઇમ્યુનિટી) મજબૂત કરે છે અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે. જોકે, તાજેતરના સંશોધનો અને આરોગ્ય નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે કેટલીક વિશેષ સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ ધરાવતા લોકો માટે દાડમનું સેવન નુકસાનકારક પણ સાબિત થઈ શકે છે.
પોષક તત્વોનો ખજાનો
દાડમ ફાઈબર, ફોલેટ, વિટામિન K, E, B6 અને પોટેશિયમનો ઉત્તમ સ્ત્રોત છે. તેમાં ગ્રીન ટી કરતા ત્રણ ગણા વધુ એન્ટીઓક્સીડેન્ટ હોય છે, જે શરીરમાં બળતરા (inflammation) ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. આ ઉપરાંત, દાડમના રસમાં રહેલા પોલિફીનોલ્સ ધમનીઓની કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરીને અને રક્તવાહિનીઓને પહોળી કરીને બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.
સાવધાની: આ 5 સ્થિતિઓમાં દાડમ હોઈ શકે છે હાનિકારક
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, નીચેના લોકોએ દાડમનું સેવન કરતા પહેલા ડોક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ:
- લો બ્લડ પ્રેશર (Hypotension) ધરાવતા લોકો: દાડમ કુદરતી રીતે બ્લડ પ્રેશર ઘટાડે છે. સંશોધન મુજબ, દરરોજ દાડમનો રસ પીવાથી સિસ્ટોલિક BP 5 mmHg અને ડાયસ્ટોલિક 3 mmHg સુધી ઘટી શકે છે, જેનાથી જેમને પહેલેથી જ લો બીપી છે તેવા દર્દીઓમાં ચક્કર આવવા, નબળાઈ અથવા બેહોશીની સમસ્યા થઈ શકે છે.
- દવાઓ લેતા દર્દીઓ (Drug Interactions): દાડમ લીવરના વિશેષ એન્ઝાઇમ્સ (CYP3A4 અને CYP2C9) ને બ્લોક કરી શકે છે. આના કારણે બ્લડ થીનર, સ્ટેટિન્સ, એન્ટી-ડિપ્રેશન્ટ અને બ્લડ પ્રેશરની દવાઓ (ACE inhibitors) ની અસર શરીરમાં ખૂબ લાંબા સમય સુધી રહી શકે છે, જે જોખમી હોઈ શકે છે.
- કિડનીની બીમારી: દાડમમાં પોટેશિયમનું પ્રમાણ વધુ હોય છે. જોકે ક્રોનિક કિડની ડિસીઝ (CKD) ના મોટાભાગના દર્દીઓએ તેને મર્યાદિત કરવાની જરૂર નથી, પરંતુ જેનું પોટેશિયમ લેવલ પહેલેથી જ વધારે છે અથવા જેનું કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ થયું છે, તેમણે દાડમ ટાળવું જોઈએ કારણ કે તે દવાઓ સાથે પ્રતિક્રિયા કરી શકે છે.
- સર્જરી પહેલા: ડોક્ટરો સૂચવે છે કે કોઈપણ નિર્ધારિત સર્જરીના ઓછામાં ઓછા 2 અઠવાડિયા પહેલા દાડમ ખાવાનું બંધ કરી દેવું જોઈએ. તે લોહી ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયા અને એનેસ્થેસિયાની અસરમાં અવરોધ ઊભો કરી શકે છે.
- પાચન અને એલર્જીની સમસ્યા: દાડમમાં ફાઈબર અને ટેનીન હોય છે, જે સંવેદનશીલ પેટ અથવા IBS ધરાવતા લોકોમાં ગેસ, ખેંચાણ અને ડાયરિયાનું કારણ બની શકે છે. આ ઉપરાંત, કેટલાક લોકોને દાડમથી ગંભીર એલર્જી (Anaphylaxis) થઈ શકે છે, જેનાથી સોજો, ખંજવાળ અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જેવા લક્ષણો દેખાય છે.
એક દુર્લભ જોખમ: બીજનો જમાવો
મેડિકલ રિપોર્ટ્સમાં દાડમના બીજને કારણે થતા ‘રેક્ટલ ઇમ્પેક્શન’ (મળ સખત થઈને ફસાઈ જવો) ના દુર્લભ કિસ્સાઓ પણ સામે આવ્યા છે. એક 62 વર્ષીય મહિલાના કિસ્સામાં, અતિશય દાડમના સેવનથી બીજ મળાશયમાં જમા થઈ ગયા હતા, જેને કાઢવા માટે સર્જરીની જરૂર પડી હતી.
દાડમ નિઃશંકપણે એક સ્વાસ્થ્યવર્ધક ફળ છે, પરંતુ તેનું સંતુલિત સેવન કરવું આવશ્યક છે. જો તમે કોઈ વિશેષ બીમારીથી પીડાતા હોવ અથવા નિયમિત દવાઓ લેતા હોવ, તો તેને તમારા ડાયટમાં સામેલ કરતા પહેલા તબીબી પરામર્શ અવશ્ય લો.
નોંધ: આ લેખમાં આપેલી માહિતી ઉપલબ્ધ સ્ત્રોતો પર આધારિત છે. સ્વાસ્થ્ય સંબંધી કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલા તમારા ડોક્ટરનો સંપર્ક કરો.
