જીવામૃતથી મિશ્ર પાક પદ્ધતિ સુધીની માહિતી સાથે નિમખલ ગામે પ્રાકૃતિક ખેતી અંગે ખેડૂતોને પ્રેક્ટિકલ તાલીમ
વલસાડ જિલ્લાના આત્મા (ATMA) પ્રોજેક્ટ દ્વારા પારડી તાલુકાના નિમખલ ગામમાં ખેડૂતો માટે પ્રાકૃતિક ખેતી વિષયક તાલીમનું સુંદર આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં કૃષિ સખી જશોદાબેન અને કમ્યુનિટી રિસોર્સ પર્સન (CRP) જશવંતભાઈએ ઉપસ્થિત રહી ખેડૂતોને પરંપરાગત અને ઝેરમુક્ત ખેતીના ફાયદા સમજાવ્યા હતા.
પ્રાકૃતિક ખેતીના પાંચ પાયાના આયામો
તાલીમ દરમિયાન ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતીની સફળતા માટેના પાંચ મુખ્ય આયામો વિશે ઊંડાણપૂર્વક માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું:
-
બીજામૃત: વાવેતર પૂર્વે બિયારણને રોગમુક્ત કરવા માટેની પદ્ધતિ.
-
જીવામૃત અને ઘનજીવામૃત: જમીનમાં સૂક્ષ્મ જીવાણુઓની સંખ્યા વધારવા માટે દેશી ગાયના ગોબર અને ગૌમૂત્રનો ઉપયોગ.
-
આચ્છાદન (Mulching): જમીનમાં ભેજ જાળવી રાખવા અને નીંદણ રોકવા માટે જૈવિક કચરાનો ઉપયોગ.
-
મિશ્ર પાક પદ્ધતિ: એક જ ખેતરમાં એકસાથે વધુ પાક લઈ આર્થિક જોખમ ઘટાડવાની પદ્ધતિ.
પ્રેક્ટિકલ તાલીમ અને પ્રશ્નોત્તરી
માત્ર સૈદ્ધાંતિક જ્ઞાન નહીં, પરંતુ ખેડૂતોને સ્થળ પર જ જીવામૃત બનાવવાની પ્રેક્ટિકલ તાલીમ આપવામાં આવી હતી.
૧. નિદર્શન: જીવામૃતમાં ગોળ, ચણાનો લોટ, દેશી ગાયનું ગોબર અને ગૌમૂત્રનું યોગ્ય મિશ્રણ કેવી રીતે કરવું તેની સમજૂતી અપાઈ.
૨. ફાયદા: ખેતી ખર્ચમાં ઘટાડો અને જમીનની નરમાશમાં થતા વધારા વિશે માહિતગાર કર્યા.
૩. નિરાકરણ: ખેડૂતોને પડતી મૂંઝવણો અને જીવાતના નિયંત્રણ અંગેના પ્રશ્નોનું નિષ્ણાતો દ્વારા સ્થળ પર જ નિરાકરણ લાવવામાં આવ્યું હતું.
વલસાડ જિલ્લાની આ પહેલથી પારડી તાલુકાના ખેડૂતો હવે રાસાયણિક ખાતરોનો ત્યાગ કરી ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતી તરફ વળવા ઉત્સાહિત થયા છે.
