Locker Rent: ૩ વર્ષ ભાડું ન ભર્યું તો શું થશે? જાણો RBI ની નવી ગાઈડલાઈન
જો તમે બેંક લોકર ધરાવો છો અથવા નવું લોકર લેવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો ૨૦૨૬માં આરબીઆઈ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી કડક માર્ગદર્શિકા વિશે જાણવું અત્યંત જરૂરી છે. આજે ૨૭ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ના રોજથી વિવિધ બેંકોએ ગ્રાહકોને નવા કરાર અને નોટિસ મોકલવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે. આ નવા નિયમોનો મુખ્ય હેતુ ગ્રાહકોની સુરક્ષા વધારવાનો અને બેંકોની જવાબદારી નક્કી કરવાનો છે, જેથી દરેક ગુજરાતી રોકાણકારે પોતાના કિંમતી સામાનની સુરક્ષા માટે આ નિયમો સમજી લેવા જોઈએ.
બેંક લોકરનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે કિંમતી વસ્તુઓ જેવી કે સોના-ચાંદીના દાગીના, હીરા અને કિંમતી રત્નો રાખવા માટે કરી શકાય છે. આ ઉપરાંત, મિલકતના મૂળ દસ્તાવેજો, વિલ (વારસનામું), શેર સર્ટિફિકેટ્સ, વીમા પોલિસી અને પાસપોર્ટ જેવા મહત્વના કાગળો રાખવા માટે આ એક સલામત સ્થળ છે. લોકરના કદ મુજબ તમે જૂના સિક્કા, મેડલ કે અન્ય કોઈ પણ કિંમતી કલાકૃતિઓ પણ તેમાં સુરક્ષિત રીતે મૂકી શકો છો. જોકે, નવા નિયમો હેઠળ હવે ગેરકાયદે વસ્તુઓ, ડ્રગ્સ, હથિયારો, વિસ્ફોટકો અથવા જોખમી કેમિકલ્સ રાખવા પર કડક પ્રતિબંધ છે. લોકરમાં રોકડ રાખવાની પણ સત્તાવાર મનાઈ છે અને જો કોઈ ગ્રાહક ખાદ્ય પદાર્થો જેવી બગડી જાય તેવી વસ્તુઓ રાખશે તો બેંક તેની સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરી શકે છે.
૩ વર્ષ ભાડું ન ભર્યું તો શું થશે?
ભાડાની બાબતમાં ૨૦૨૬ના નિયમો અત્યંત કડક બનાવવામાં આવ્યા છે. જો કોઈ ગ્રાહક સતત ત્રણ વર્ષ સુધી લોકરનું ભાડું ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જાય, તો બેંક તેને રજિસ્ટર્ડ ઈમેલ અને એસએમએસ દ્વારા નોટિસ પાઠવશે. આ નોટિસ છતાં જો ગ્રાહક કોઈ પ્રતિસાદ નહીં આપે, તો બેંક પાસે લોકર તોડવાનો કાયદેસરનો અધિકાર રહેશે. લોકર તોડવાની આ પ્રક્રિયા પારદર્શક રાખવા માટે બેંકના બે અધિકારીઓ અને બે સ્વતંત્ર સાક્ષીઓની હાજરી અનિવાર્ય છે, જેનું સંપૂર્ણ વિડિયો રેકોર્ડિંગ પણ કરવામાં આવશે. લોકર તોડ્યા બાદ અંદરથી મળેલો સામાન સીલ કરીને સુરક્ષિત રાખવામાં આવશે, જે ગ્રાહક બાકી ભાડું અને પેનલ્ટી ભરીને પરત મેળવી શકશે.
RBI ની નવી ગાઈડલાઈન
સુરક્ષાની વાત કરીએ તો, જો બેંકની કોઈ ભૂલ, બેદરકારી અથવા આગ અને ચોરી જેવી ઘટનામાં તમારા સામાનને નુકસાન થાય, તો બેંક લોકરના વાર્ષિક ભાડાના ૧૦૦ ગણું વળતર આપવા માટે બંધાયેલી છે. એટલે કે, જો તમે વર્ષે ૨,૦૦૦ રૂપિયા ભાડું ભરો છો, તો તમને ૨ લાખ રૂપિયા સુધીનું વળતર મળી શકે છે. ૨૭ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ના તાજા સમાચાર મુજબ, આજે અનેક બેંકોએ ગ્રાહકોને નવા ‘લોકર એગ્રીમેન્ટ’ પર સહી કરવા બોલાવ્યા છે. જો તમે આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ નહીં કરો તો તમારું લોકર ‘ફ્રીઝ’ થઈ શકે છે. ઉપરાંત, હવે દરેક બેંકે લોકરની ઉપલબ્ધતા માટે વેઈટ લિસ્ટ ડિસ્પ્લે કરવું પડશે, જેથી ગ્રાહકોને પારદર્શક રીતે લોકરની ફાળવણી થઈ શકે.
નિષ્કર્ષમાં કહીએ તો, ૨૦૨૬માં બેંક લોકર પહેલા કરતા વધુ સુરક્ષિત અને નિયંત્રિત બન્યા છે. ગ્રાહકોએ ડિજિટલ નોટિસ પર ખાસ ધ્યાન આપવું જોઈએ અને દર વર્ષે ઓછામાં ઓછું એકવાર લોકર ઓપરેટ કરવાની ટેવ પાડવી જોઈએ. સમયસર ભાડું ચૂકવવું અને નવા કરારોનું પાલન કરવું એ તમારા કિંમતી સામાનની સુરક્ષાની ચાવી છે.
