શું તમામ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ જૂની પેન્શન યોજનામાં જઈ શકશે?

સરકારી કર્મચારીઓ માટે મોટા સમાચાર: NPS છોડીને OPS અપનાવવાની સોનેરી તક, જાણો કોણ બનશે પાત્ર?

કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે નીતિગત નિર્ણય લેતા પેન્શન અને પેન્શનર્સ કલ્યાણ વિભાગ (DoPPW) દ્વારા તાજેતરમાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા જારી કરવામાં આવી છે. લાંબા સમયથી ચાલી આવતા કાનૂની અને વહીવટી વિવાદનો અંત લાવતા, સરકારે કરુણાસ્પદ નિમણૂક (Compassionate Appointment) મેળવનારા ચોક્કસ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓને નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) છોડીને ઓલ્ડ પેન્શન સ્કીમ (OPS) અપનાવવાની મોટી તક આપી છે.

કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ માટે પેન્શન મંત્રાલય તરફથી એક ખુશીના સમાચાર સામે આવ્યા છે. પેન્શન અને પેન્શનર્સ કલ્યાણ વિભાગ (DoPPW) એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે કેન્દ્ર સરકાર હેઠળ કરુણાના ધોરણે (Compassionate Ground) નિમણૂક પામેલા કર્મચારીઓનો એક ચોક્કસ વર્ગ હવે નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) માંથી બહાર નીકળીને જૂની પેન્શન યોજના (OPS) ના લાભો મેળવવા માટે વિકલ્પ પસંદ કરી શકે છે.

આ નિર્ણયથી એવા કર્મચારીઓની વર્ષો જૂની સમસ્યાનો અંત આવ્યો છે જેમની અરજીઓ NPS ના અમલ પહેલાં જમા થઈ ગઈ હતી, પરંતુ સરકારી પ્રક્રિયા કે વહીવટી વિલંબના કારણે તેમની નિમણૂક કટ-ઓફ તારીખ પછી થઈ હતી.

શું હતો સમગ્ર વિવાદ અને શા માટે NPS લાગુ થયું?

કેન્દ્ર સરકારે ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૪ ના રોજ અથવા ત્યાર પછી સરકારી સેવામાં જોડાનારા તમામ નવા કર્મચારીઓ માટે જૂની પેન્શન યોજના (OPS) બંધ કરીને અંશદાન આધારિત નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) આદેશાત્મક બનાવી હતી.

જોકે, ઘણા કિસ્સાઓમાં પરિવારના એકમાત્ર કમાનાર સરકારી કર્મચારીના અકાળે અવસાન બાદ તેમના આશ્રિતોએ ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૩ પહેલાં કરુણાત્મક ધોરણે નોકરી માટે અરજી કરી દીધી હતી. તે સમયે તેઓ તમામ યોગ્યતા પણ ધરાવતા હતા, પરંતુ વિભાગીય વિલંબ કે પદોની અપ્રાપ્યતાને કારણે તેમને ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૪ કે ત્યાર પછી નિમણૂક પત્ર આપવામાં આવ્યા હતા. પરિણામે, કટ-ઓફ તારીખ પછી જોડાયા હોવાના કારણે તેમને ફરજિયાતપણે NPS ના દાયરામાં લાવવામાં આવ્યા હતા.

DoPPW નું ઓફિસ મેમોરેન્ડમ અને નવો નિયમ

તાજેતરમાં DoPPW દ્વારા જારી કરાયેલા ઓફિસ મેમોરેન્ડમ મુજબ, કર્મચારી અને તાલીમ વિભાગ (DoPT) તથા વિય વિભાગ સાથેની ગહન વિચારણા બાદ એવો ઐતિહાસિક નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે કે, માનવતાવાદી ધોરણે નિમણૂકના પાત્ર કિસ્સાઓમાં “નિમણૂકની તારીખ” ને બદલે “અરજી કર્યાની તારીખ” ને જ પેન્શન કવરેજ નક્કી કરવા માટેની મુખ્ય તારીખ માનવામાં આવશે.

આ સુધારાથી હવે યોગ્ય કર્મચારીઓને કેન્દ્રીય નાગરિક સેવાઓ (પેન્શન) નિયમો, ૨૦૨૧ (CCS Pension Rules, 2021) હેઠળ જૂની પેન્શન યોજનામાં આવરી લેવાનો માર્ગ મોકળો થયો છે. સ્ટાફ સાઇડ (નેશનલ કાઉન્સિલ – JCM) દ્વારા કર્મચારીઓનો આ પ્રશ્ન સતત ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો હતો.

OPS પસંદ કરવા માટે કઈ શરતો અને પાત્રતા જરૂરી છે?

DoPPW ના આદેશ મુજબ, તમામ NPS સબ્સ્ક્રાઇબર્સ આ યોજનાનો લાભ લઈ શકશે નહીં. માત્ર નીચેની શરતો પૂરી કરનારા કર્મચારીઓ જ OPS નો વિકલ્પ પસંદ કરી શકશે:

• અરજીની તારીખ: કર્મચારીએ કરુણાસ્પદ નિમણૂક માટે ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૩ ના રોજ અથવા તે પહેલાં સત્તાવાર અરજી કરેલી હોવી જોઈએ.

• પાત્રતાની શરતો: ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૩ ના રોજ કર્મચારી પાસે નિમણૂક માટેની તમામ જરૂરી શૈક્ષણિક અને વય વિષયક શરતો પૂર્ણ થયેલી હોવી જોઈએ.

• નિમણૂકની તારીખ: જો ઉપરની બંને શરતો પૂર્ણ થતી હોય, તો નોકરીમાં જોડાવાની કે એપોઇન્ટમેન્ટ લેટર મળ્યાની તારીખ ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૪ કે ત્યાર પછીની હોય તો પણ તેઓ જૂની પેન્શન યોજના પસંદ કરી શકશે.

શું આ નિર્ણય તમામ સરકારી કર્મચારીઓને લાગુ પડે છે?

સ્પષ્ટપણે ના. આ સ્પષ્ટતા તમામ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ કે તમામ NPS સબ્સ્ક્રાઇબર્સ માટે નથી. જે કર્મચારીઓની સામાન્ય ભરતી પ્રક્રિયા કે સીધી ભરતી હતી, તેમને આ નિયમનો લાભ મળશે નહીં. આ આદેશ માત્ર અને માત્ર કરુણાત્મક ધોરણે નિયુક્ત થયેલા કર્મચારીઓના તે ચોક્કસ વર્ગ માટે જ સીમિત છે જેઓ DoPPW ની નિર્ધારિત શરતોને પૂર્ણ કરે છે.

સરકારના આ સરાહનીય પગલાથી વહીવટી વિલંબના કારણે આજીવન પેન્શનથી વંચિત રહી ગયેલા પરિવારોને મોટો આર્થિક દિલસોફી અને સામાજિક સુરક્ષાનો લાભ મળશે.