દિલ્હીમાં આરબ દેશોનું મહાસંમેલન: ભારત અને UAEની સહ-અધ્યક્ષતામાં રચાશે નવો ઈતિહાસ
ભારતની રાજધાની દિલ્હીમાં શનિવારે (31 જાન્યુઆરી, 2026) વિશ્વના 22 આરબ દેશોના નેતાઓ અને વિદેશ મંત્રીઓનો જમાવડો થવા જઈ રહ્યો છે. ભારત અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) સંયુક્ત રીતે આ બેઠકની અધ્યક્ષતા કરશે. ભારત અને આરબ દેશો વચ્ચેના સહયોગને મજબૂત કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે આશરે 10 વર્ષ બાદ આ પ્રકારની મહત્વની બેઠક ભારતમાં યોજાઈ રહી છે.
ભારત મંડપમમાં મેગા ઈવેન્ટ
દેશની શાન ગણાતા ‘ભારત મંડપમ’ ખાતે આ બેઠકનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ બેઠકમાં લીગ ઓફ આરબ સ્ટેટ્સ (LAS) ના તમામ સભ્ય દેશોના વિદેશ મંત્રીઓ અને સંગઠનના મહાસચિવ પણ ભાગ લેશે. બેઠક પહેલા વરિષ્ઠ અધિકારીઓ દ્વારા એજન્ડા નક્કી કરવા માટે પ્રારંભિક ચર્ચાઓ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે.
લીગ ઓફ આરબ સ્ટેટ્સ (LAS) શું છે?
આ સંગઠનની સ્થાપના 22 માર્ચ, 1945 ના રોજ કાહિરામાં થઈ હતી.
- શરૂઆત: ઇજિપ્ત, ઇરાક, જોર્ડન, લેબનોન, સાઉદી અરેબિયા અને સીરિયા જેવા 7 દેશોએ મળીને તેની શરૂઆત કરી હતી.
- વર્તમાન સ્થિતિ: આજે તેમાં ઉત્તર આફ્રિકા અને મધ્ય પૂર્વના કુલ 22 સભ્ય દેશો સામેલ છે.
- ભારતની ભૂમિકા: ભારત આ સંગઠનમાં ‘નિરીક્ષક’ (Observer) તરીકેનો દરજ્જો ધરાવે છે. આ સિવાય બ્રાઝિલ, ગ્રીસ અને આર્મેનિયા જેવા દેશો પણ ઓબ્ઝર્વર છે.
ભારત અને આરબ દેશોના સંબંધોનું ગણિત
ભારત માટે આરબ દેશો વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક રીતે અત્યંત મહત્વના છે:
- વ્યાપાર: ભારત અને આરબ દેશો વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વ્યાપાર 240 અબજ ડોલર થી વધુનો છે.
- ઊર્જા સુરક્ષા: ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ, ગેસ અને એલપીજી આરબ દેશો પાસેથી આયાત કરે છે.
- ભારતીય સમુદાય: 90 લાખથી વધુ ભારતીયો આરબ દેશોમાં કામ કરે છે, જે ભારત માટે વિદેશી હૂંડિયામણનો મોટો સ્ત્રોત છે.
શાંતિ મધ્યસ્થી તરીકે ભારતની ભૂમિકા
પેલેસ્ટાઈનના વિદેશ મંત્રી વર્સેન અઘાબેકિયન શાહિને આશા વ્યક્ત કરી છે કે ભારત ઈઝરાયેલ-પેલેસ્ટાઈન સંઘર્ષમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. તેમણે જણાવ્યું કે, “ભારત આજે ઈઝરાયેલ અને પેલેસ્ટાઈન બંનેનું મિત્ર છે, તેથી તે શાંતિ પ્રસ્થાપિત કરવા માટે મધ્યસ્થી બની શકે છે.” તેમણે ગાઝાના પુનઃનિર્માણ માટે ભારતની વધુ મદદની પણ અપીલ કરી છે. ઉલ્લેખનીય છે કે વેસ્ટ બેંકમાં અનેક શાળાઓ ભારતના સમર્થનથી ચાલી રહી છે.
બેઠકના મુખ્ય મુદ્દાઓ
આ બેઠકમાં માત્ર વ્યાપાર જ નહીં, પરંતુ નીચેના મુદ્દાઓ પર પણ ગહન ચર્ચા થશે:
- પ્રાદેશિક સુરક્ષા: ગાઝામાં શાંતિ યોજના અને સ્થિરતા.
- નવી ટેકનોલોજી: શિક્ષણ, ટેકનોલોજી અને મીડિયામાં સહયોગ.
- સાંસ્કૃતિક આદાન-પ્રદાન: બંને પક્ષો વચ્ચે ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક સંબંધોને ગાઢ બનાવવા.
આ સંમેલન દર્શાવે છે કે ભારતની ‘લુક વેસ્ટ’ પોલિસી હવે પરિપક્વ થઈ રહી છે. આરબ દેશો સાથેની આ ભાગીદારી ભારતને વિશ્વ ગુરુ બનવાની દિશામાં અને આર્થિક મહાશક્તિ બનવામાં મોટી મદદ કરશે.
