કપરાડામાં પ્રાયોગિક મશરૂમ તાલીમથી આત્મનિર્ભર બનવાની પ્રેરણા
ભારતીય કૃષિ અનુસંધાન પરિષદ (ICAR) નવી દિલ્હી પુરસ્કૃત અને ગુજરાત વિદ્યાપીઠ સંચાલિત કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્ર (KVK), અંભેટી દ્વારા વલસાડ જિલ્લાના ગ્રામીણ યુવક-યુવતીઓ માટે રોજગારીની નવી તકો ઉભી કરવામાં આવી છે. કપરાડા જેવા અંતરિયાળ વિસ્તારમાં ‘ઓઇસ્ટર મશરૂમ’ના ઉત્પાદન દ્વારા ખેડૂતો અને યુવાનોનું જીવનધોરણ ઊંચું લાવવા માટે વિશેષ તાલીમ શિબિરનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
તાલીમમાં શીખવવામાં આવેલા મુખ્ય મુદ્દાઓ
ગૃહવૈજ્ઞાનિક પ્રેમીલાબેન આહિરે તાલીમાર્થીઓને મશરૂમ ઉછેરના વૈજ્ઞાનિક પાસાઓ સમજાવ્યા હતા:
-
વૈવિધ્યસભર માધ્યમ: મશરૂમ ઉગાડવા માટે માત્ર ડાંગરના પરાળ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે શેરડીનો બગાસ (કૂચા), મગફળીનું ગોતર, નારિયેળના છોતરાં અને લાકડાના વેરનો સફળતાપૂર્વક ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો તેની માહિતી આપી.
-
ઓળખ અને સાવચેતી: જંગલી (ઝેરી) અને ખાદ્ય મશરૂમ વચ્ચેનો તફાવત તેના ચિન્હો દ્વારા કેવી રીતે ઓળખવો તેની સમજ આપી.
-
પોષણ અને ફાયદા: મશરૂમમાં રહેલા પ્રોટીન અને વિટામિન્સના મહત્વ વિશે છણાવટ કરવામાં આવી.
મેથડ ડેમોસ્ટ્રેશન અને પ્રાયોગિક શિક્ષણ
તાલીમમાં માત્ર વાતો નહીં પરંતુ પ્રાયોગિક જ્ઞાન પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો:
૧. બેગ બનાવવાની પદ્ધતિ: ઘઉંના ભૂંસાનો ઉપયોગ કરીને તાલીમાર્થીઓ પાસે જ મશરૂમ બેગ તૈયાર કરાવવામાં આવી હતી.
૨. કીટ વિતરણ: ૪૯ થી વધુ તાલીમાર્થીઓને નિદર્શન માટે મશરૂમનું બિયારણ (Spawn), પ્લાસ્ટિક બેગ, ફોરમેલીન અને કાર્બનડેઝીમ પાવડર જેવી જરૂરી સામગ્રી આપવામાં આવી હતી.
૩. વ્યાપક સહભાગીદારી: વલસાડ, બીલીમોરા, દમણ, અંભેટી અને કરજુન સહિત ૨૦થી વધુ ગામોના તાલીમાર્થીઓ આ કૌશલ્ય વર્ધન કાર્યક્રમમાં જોડાયા હતા.
રોજગારીની નવી દિશા
આ તાલીમ દ્વારા ગ્રામીણ યુવાનો ઘરઆંગણે ઓછા ખર્ચે મશરૂમનો ઉદ્યોગ શરૂ કરી શકશે. ઓઇસ્ટર મશરૂમની બજારમાં વધતી જતી માંગને જોતા, આ તાલીમ આગામી સમયમાં આર્થિક ક્રાંતિ લાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
