શું તમને પણ AC વગર નથી ચાલતું? તો આ 5 ગંભીર બીમારીઓ માટે તૈયાર રહેજો!
ઉનાળાની ગરમી હવે તેના રૌદ્ર સ્વરૂપમાં આવી ગઈ છે. ઉત્તર ભારત હોય કે ગુજરાત, તાપમાનનો પારો 40 ડિગ્રીને પાર કરી રહ્યો છે અને હીટવેવની ચેતવણીઓ પણ સતત મળી રહી છે. આ કાળઝાળ ગરમીથી બચવા માટે આજે એર કન્ડીશનર (AC) મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે પણ લક્ઝરીને બદલે જરૂરિયાત બની ગયું છે.
જોકે, એસી આપણને બહારની લૂ અને ગરમીથી તો બચાવે છે, પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે કલાકો સુધી એસીની ઠંડી હવામાં બેસી રહેવું તમારા શરીર માટે કેટલું જોખમી હોઈ શકે? અમૃતા હોસ્પિટલના સિનિયર કન્સલ્ટન્ટ ડૉ. મોહિત શર્માના જણાવ્યા અનુસાર, એસીનો વધુ પડતો ઉપયોગ શરીર પર અનેક નકારાત્મક અસરો કરી શકે છે. ચાલો આ વિષય પર વિગતવાર જાણીએ.
એસીની ઠંડી હવાની શરીર પર અસરો
1. ડીહાઇડ્રેશન અને શુષ્કતા (Dryness)
એસી જે રીતે રૂમને ઠંડો કરે છે, તે પ્રક્રિયામાં તે હવામાં રહેલા ભેજને (Humidity) પણ સોષી લે છે. ઘણીવાર એસી રૂમમાં ભેજનું પ્રમાણ 30% થી પણ ઘટી જાય છે. આ ઓછો ભેજ આપણી શ્વસન નળીના મ્યુકસ મેમ્બ્રેનને સૂકવી નાખે છે. જેના પરિણામે:
-
ગળામાં ખરાશ થવી.
-
સતત સૂકી ઉધરસ આવવી.
-
નાકમાં બળતરા થવી.
-
ત્વચા અને આંખોમાં ડ્રાયનેસ (શુષ્કતા) અનુભવવી.
2. સિક બિલ્ડીંગ સિન્ડ્રોમ (Sick Building Syndrome)
વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) અનુસાર, એસીવાળી ઇમારતોમાં જ્યાં વેન્ટિલેશન ઓછું હોય છે અને એકની એક હવા વારંવાર સર્ક્યુલેટ થતી હોય છે, ત્યાં ‘સિક બિલ્ડીંગ સિન્ડ્રોમ’નું જોખમ રહે છે. આના લક્ષણોમાં માથાનો દુખાવો, થાક લાગવો, કામમાં ધ્યાન ન લાગવું અને સ્વભાવમાં ચીડિયાપણું આવવું મુખ્ય છે.
3. તાપમાનમાં અચાનક બદલાવ અને થર્મલ શોક
જ્યારે તમે બહારની 42°C-45°C ગરમીમાંથી સીધા જ 18°C-20°C વાળા એસી રૂમમાં પ્રવેશો છો, ત્યારે તમારા શરીરને ‘થર્મલ શોક’ લાગે છે. આ અચાનક ફેરફારને કારણે શરીરની રક્તવાહિનીઓ સંકોચાઈ જાય છે. આ સ્થિતિ સાંધાના દુખાવા, સ્નાયુઓમાં જકડન અને માઈગ્રેન જેવી સમસ્યાઓને વધારી શકે છે.
4. શ્વસન સંબંધી ચેપ (Respiratory Infections)
એસી ફિલ્ટર જો સમયસર સાફ ન કરવામાં આવે તો તેમાં ધૂળ, ફૂગ અને બેક્ટેરિયા જમા થાય છે. આ જ ગંદી હવા જ્યારે આખા રૂમમાં ફેલાય છે, ત્યારે તે ફેફસામાં ઈન્ફેક્શન પેદા કરી શકે છે. આઈસીએમઆર (ICMR) મુજબ, શહેરોમાં ઉનાળા દરમિયાન શ્વસન સંબંધી બિમારીઓ વધવાનું એક મુખ્ય કારણ ગંદા એસી ફિલ્ટર છે.
સ્વાસ્થ્ય અને એસી વચ્ચે સંતુલન કેવી રીતે રાખવું?
આજના સમયમાં એસી વગર રહેવું કદાચ અશક્ય છે, પરંતુ ડૉક્ટરો દ્વારા સૂચવવામાં આવેલા કેટલાક ઉપાયોથી તમે આ આડઅસરોને ઓછી કરી શકો છો:
તાપમાન 24–26°C પર સેટ કરો
બ્યુરો ઓફ એનર્જી એફિશિયન્સી (BEE) મુજબ, માનવ શરીર માટે 24 થી 26 ડિગ્રીનું તાપમાન સૌથી આદર્શ છે. આ તાપમાન પર એસી ચલાવવાથી વીજળીની બચત તો થાય જ છે, સાથે જ તમારા શરીરને બહારના તાપમાન સાથે તાલમેલ બેસાડવામાં પણ સરળતા રહે છે.
ભરપૂર પાણી પીઓ
એસીમાં બેસતી વખતે આપણને પરસેવો નથી વળતો, તેથી આપણને તરસ ઓછી લાગે છે. પરંતુ હકીકતમાં શરીરની અંદરની ભેજ ઓછી થતી હોય છે. તેથી, તરસ ન લાગે તો પણ દિવસ દરમિયાન ઓછામાં ઓછું 2.5 થી 3 લીટર પાણી પીવાની ટેવ પાડો.
નિયમિત સર્વિસિંગ કરાવો
એલર્જી અને ઇન્ફેક્શનથી બચવા માટે દર 2 થી 4 અઠવાડિયે એસીના ફિલ્ટર જાતે સાફ કરો અને પ્રોફેશનલ સર્વિસિંગ કરાવો. ગંદુ ફિલ્ટર માત્ર વીજળીનું બિલ નથી વધારતું, પણ તમારા ફેફસાંને પણ નુકસાન કરે છે.
તાજી હવાનો બ્રેક લો
સતત એસીમાં બેસી ન રહો. દર બે-ત્રણ કલાકે થોડીવાર માટે એસી બંધ કરીને બારીઓ ખોલો જેથી ઓક્સિજનનું સ્તર જળવાઈ રહે અને રૂમમાં તાજી હવા આવી શકે.
સીધી હવા ટાળો
એસીના ગૂમડા (Swings) એવી રીતે સેટ કરો કે ઠંડી હવા સીધી તમારા માથા કે શરીર પર ન પડે. સીધી હવા ફેફસાં અને સાંધા માટે હાનિકારક હોઈ શકે છે.
