ગુજરાતના મુંદ્રા પ્લાન્ટને મળશે મોટો ફાયદો? અદાણીએ ચિલીની દિગ્ગજ કંપની સાથે કરી વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી
ભારતના ઉદ્યોગ જગતમાં અદાણી ગ્રુપ (Adani Group) સતત નવા ક્ષેત્રોમાં પોતાનો વિસ્તાર કરી રહ્યું છે. હવે ગ્રુપે કોપર એટલે કે તાંબાના કારોબારમાં પોતાની પકડ વધુ મજબૂત કરવા માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને વ્યૂહાત્મક પગલું ભર્યું છે. અદાણી ગ્રુપની પેટાકંપની ‘કચ્છ કોપર લિમિટેડ’ (Kutch Copper Limited) એ વિશ્વની સૌથી મોટી તાંબા ઉત્પાદક કંપનીઓમાંની એક અને ચિલી (Chile) ની સરકારી કોપર કંપની ‘કોડેલ્કો’ (Codelco) સાથે એક મોટો સમજૂતી કરાર (MoU) કર્યો છે.
આ ઐતિહાસિક ભાગીદારી હેઠળ બંને દિગ્ગજ કંપનીઓ ચિલીના ખનિજ સમૃદ્ધ ગણાતા એન્ટોફગાસ્ટા (Antofagasta) વિસ્તારમાં આવેલા ‘કાબુર્કાલા’ (Kaburkaala) કોપર પ્રોજેક્ટની શોધ અને તેના વિકાસની સંભાવનાઓ પર સાથે મળીને કામ કરશે. આ સમજૂતીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભવિષ્યમાં ભારત માટે તાંબાના કાચા માલનો પુરવઠો (Supply Chain) સુરક્ષિત કરવાનો છે, જેનો સૌથી મોટો અને સીધો ફાયદો ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લાના મુંદ્રા સ્થિત અદાણીના વિશાળ કોપર સ્મેલ્ટર પ્લાન્ટને મળશે.
શું છે આ સમજૂતી અને કેવી રીતે કામ કરશે બંને કંપનીઓ?
કચ્છ કોપર અને ચિલીની સરકારી કંપની કોડેલ્કો વચ્ચે થયેલા આ કરાર મુજબ, બંને કંપનીઓ મળીને તાંબાની નવી ખાણો શોધવાની દિશામાં કામ કરશે. આ સંયુક્ત પ્રોજેક્ટમાં અદાણી ગ્રુપ દ્વારા જરૂરી નાણાકીય ભંડોળ (Funding) પૂરું પાડવામાં આવશે. બીજી તરફ, ચિલીની કંપની કોડેલ્કો પાસે તાંબાના ખનન (Mining) અને ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સંસાધનોનો દાયકાઓ લાંબો અને ઊંડો અનુભવ છે, જેનો લાભ આ પ્રોજેક્ટને મળશે.
જોકે, અહીં એ સમજવું જરૂરી છે કે હાલમાં આ કરાર માત્ર એક્સપ્લોરેશન એટલે કે ખનિજ ભંડારની શોધખોળ પૂરતો જ સીમિત છે. આ વિસ્તારમાં તાત્કાલિક ધોરણે તાંબાનું ઉત્પાદન શરૂ થવાનું નથી. ખનન શરૂ કરતાં પહેલાં નિષ્ણાતો દ્વારા જમીનની અંદર રહેલા તાંબાના ભંડારની કુલ માત્રા, તેની ગુણવત્તા (Quality) અને ખનન પાછળ થનારા ખર્ચનું ઝીણવટભર્યું આકલન કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ જ વ્યાપારી ધોરણે ઉત્પાદન અંગેનો અંતિમ નિર્ણય લેવાશે.
ગુજરાતના મુંદ્રા પ્લાન્ટની ક્ષમતા અને ભવિષ્યની યોજના
અદાણી ગ્રુપે ગુજરાતના મુંદ્રા ખાતે અત્યંત આધુનિક અને વિશાળ સ્તરનો કોપર સ્મેલ્ટિંગ અને રિફાઇનિંગ પ્લાન્ટ સ્થાપ્યો છે. આ પ્લાન્ટની શરૂઆતની વાર્ષિક ઉત્પાદન ક્ષમતા ૫ લાખ ટન (500,000 Tonnes) જેટલી રાખવામાં આવી છે, જેને કંપની આગામી સમયમાં બમણી કરીને વાર્ષિક ૧૦ લાખ ટન સુધી લઈ જવાની મહત્વાકાંક્ષી યોજના ધરાવે છે.
આ મેગા પ્રોજેક્ટ પાછળ અદાણી ગ્રુપ અત્યાર સુધીમાં અંદાજે ૧.૨ અબજ ડોલર એટલે કે લગભગ ૧૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાનું જંગી રોકાણ કરી ચૂક્યું છે. મુંદ્રાના આ પ્લાન્ટમાં માત્ર કોપર કેથોડ અને કોપર રોડ જ નહીં, પરંતુ બાય-પ્રોડક્ટ તરીકે સોનું (Gold), ચાંદી (Silver) અને સલ્ફ્યુરિક એસિડ જેવા અન્ય કિંમતી ઉત્પાદનો પણ તૈયાર કરવામાં આવે છે.
કંપનીના આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં મુંદ્રા પ્લાન્ટની ક્ષમતાનો ઉપયોગ લગભગ ૬૪ ટકા જેટલો રહ્યો હતો. હવે કંપનીનું લક્ષ્ય માર્ચ ૨૦૨૭ સુધીમાં આ ક્ષમતાનો ઉપયોગ વધારીને ૮૦ થી ૮૫ ટકા સુધી પહોંચાડવાનું છે. દેખીતી રીતે જ, જ્યારે પ્લાન્ટ પૂરી ક્ષમતા સાથે ધમધમતો થશે, ત્યારે તેને સતત અને મોટા પ્રમાણમાં કાચા માલ (Copper Concentrate) ની જરૂર પડશે. ચિલી સાથેની આ ડીલ તે જ જરૂરિયાતને પૂરી કરવાની દિશામાં એક મજબૂત કદમ છે.
આખરે તાંબા (Copper) પર આટલો મોટો દાવ કેમ લગાવી રહ્યું છે અદાણી ગ્રુપ?
આજના આધુનિક અને ઝડપથી બદલાતા યુગમાં તાંબું (Copper) એ સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઔદ્યોગિક ધાતુઓમાંની એક બની ગઈ છે. ‘ગ્રીન એનર્જી’ અને ઇલેક્ટ્રિફિકેશનના વધતા વ્યાપને કારણે વિશ્વભરમાં તાંબાની માંગમાં અભૂતપૂર્વ ઉછાળો આવ્યો છે. વીજળીના તાર, ટ્રાન્સફોર્મર, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV), સોલર પેનલ, વિન્ડ એનર્જી (પવનચક્કી) અને રોજબરોજના ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોમાં તાંબાનો ખૂબ જ મોટા પાયે ઉપયોગ થાય છે.
આ ઉપરાંત, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ડેટા સેન્ટર્સના વધતા જતા કારોબારે પણ તાંબાની માંગને નવી ઊંચાઈ પર પહોંચાડી છે. વિશાળ ડેટા સેન્ટરોમાં સતત વીજળી પહોંચાડવા, કૂલિંગ સિસ્ટમ ચલાવવા અને અન્ય ઇલેક્ટ્રિકલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઊભું કરવા માટે ટનબંધ તાંબાની જરૂર પડે છે. ભારત જેવા ઝડપથી વિકસતા અર્થતંત્રમાં તાંબાની સ્થાનિક માંગ સતત વધી રહી છે, ત્યારે વિદેશી આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને સપ્લાય ચેઈન પર પોતાનું નિયંત્રણ રાખવા માટે અદાણી ગ્રુપનું આ પગલું અત્યંત દૂરંદેશીભર્યું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
