ઇરાને લારીજાનીની હત્યાને ગણાવી બિનઅસરકારક, શું આ માત્ર મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધ છે?
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધના ભીષણ વમળ વચ્ચે ઇરાને એક આશ્ચર્યજનક અને મક્કમ વલણ અપનાવ્યું છે. ઇરાનના વરિષ્ઠ નેતા અને સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલના પ્રમુખ અલી લારીજાનીના ઇઝરાયલી એરસ્ટ્રાઈકમાં થયેલા મોત બાદ, વિશ્વભરમાં એવી ચર્ચાઓ હતી કે ઇરાની શાસન લડખડાશે. જોકે, ઇરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ આ તમામ અટકળો પર પૂર્ણવિરામ મૂકતા એક અત્યંત બોલ્ડ નિવેદન આપ્યું છે.
“ઇરાન એક વ્યક્તિથી નથી ચાલતું”
આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યૂઝ ચેનલ ‘અલ જઝીરા’ ને આપેલા ખાસ ઇન્ટરવ્યુમાં અબ્બાસ અરાઘચીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે, “અલી લારીજાની જેવી અગ્રણી વ્યક્તિના મૃત્યુથી ઇરાનની સરકાર કે તેની સંરક્ષણ વ્યવસ્થા પર કોઈ પ્રતિકૂળ અસર પડશે નહીં.” તેમણે અમેરિકા અને ઇઝરાયલની વ્યૂહરચના પર કટાક્ષ કરતા ઉમેર્યું કે, “મને આશ્ચર્ય થાય છે કે દાયકાઓ પછી પણ પશ્ચિમી દેશો ઇરાનના લોખંડી માળખાને સમજી શક્યા નથી.”
અરાઘચીના મતે, ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઇરાન પાસે એક એવું સંસ્થાકીય માળખું છે જે વ્યક્તિગત નેતૃત્વ પર આધારિત નથી. અહીંની રાજકીય, આર્થિક અને સામાજિક સંસ્થાઓ એટલી મજબૂત રીતે સ્થાપિત છે કે કોઈપણ મોટા નેતાની ગેરહાજરીમાં પણ વ્યવસ્થા આપોઆપ કાર્યરત રહે છે.
ઇઝરાયલના દાવા અને ઇરાનની હકીકત
ગઈકાલે જ ઇઝરાયલે દાવો કર્યો હતો કે તેહરાનના મધ્યમાં કરવામાં આવેલા ટાર્ગેટેડ હુમલામાં લારીજાની અને બાસીજ કમાન્ડર સુલેમાનીને ખતમ કરીને તેમણે ઇરાનની કમર તોડી નાખી છે. ઇઝરાયલી પીએમ નેતન્યાહૂએ તેને ‘ઇરાની શાસનના પતનનો આરંભ’ ગણાવ્યો હતો. પરંતુ અરાઘચીનું નિવેદન સૂચવે છે કે ઇરાને લારીજાનીના ઉત્તરાધિકારીની નિમણૂક અને આગળની વ્યૂહરચના પહેલેથી જ તૈયાર કરી લીધી છે.
વિદેશ મંત્રીએ વધુમાં જણાવ્યું કે, ઇરાન તેના ‘શહીદો’ ના લોહીથી વધુ મજબૂત બને છે. તેમણે ઇતિહાસનો હવાલો આપતા કહ્યું કે કાસિમ સુલેમાનીની હત્યા બાદ પણ ઇરાનની પ્રાદેશિક શક્તિમાં ઘટાડો થયો નથી, તેવી જ રીતે અલી લારીજાનીની શહાદત ઇરાની જનતામાં એકતા અને બદલાની ભાવનાને પ્રજ્વલિત કરશે.
શું ઇરાન નબળું પડ્યું છે?
જોકે, વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે અરાઘચીનું નિવેદન મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધ (Psychological Warfare) નો એક ભાગ હોઈ શકે છે. અલી લારીજાની ઇરાનના સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લા ખામેનેઈના અવાજ સમાન હતા. તેમની પાસે વર્ષોનો રાજદ્વારી અને સુરક્ષા અનુભવ હતો. તેમની જગ્યા ભરવી ઇરાન માટે ચોક્કસપણે પડકારજનક હશે. પરંતુ જાહેર મંચ પર ‘કોઈ ફરક નથી પડતો’ તેમ કહીને ઇરાન પોતાના દુશ્મનોને એવો સંદેશ આપવા માંગે છે કે તેમની ‘હત્યાની રાજનીતિ’ નિષ્ફળ રહી છે.
આગામી રણનીતિ: બદલો કે સંયમ?
અબ્બાસ અરાઘચીએ ઇન્ટરવ્યુના અંતે ચેતવણી આપી હતી કે, ઇરાન યોગ્ય સમયે અને યોગ્ય સ્થળે આ હુમલાનો વળતો જવાબ આપશે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર વધેલી લશ્કરી હિલચાલ અને બગદાદમાં અમેરિકી દૂતાવાસ પર થયેલા હુમલાઓ એ સાબિત કરે છે કે ઇરાન માત્ર શબ્દોથી નહીં પણ મેદાન પર પણ સક્રિય છે.
અલી લારીજાનીનું જવું એ ઇરાન માટે વ્યક્તિગત ખોટ હોઈ શકે છે, પરંતુ વિદેશ મંત્રી અરાઘચીના નિવેદને સાબિત કર્યું છે કે તેહરાન હાર માનવા તૈયાર નથી. ૧૮ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના રોજ મધ્ય પૂર્વમાં જે રીતે પત્તાની રમત રમાઈ રહી છે, તેમાં ઇરાનનો આ ‘સ્થિરતાનો દાવો’ ઇઝરાયલ માટે નવી ચિંતાનું કારણ બની શકે છે.
